Müzik Yorumcuları Meslek Birliği (MÜYORBİR), uluslararası icracı sanatçı meslek birlikleri ağı SCAPR bünyesindeki 2026 Çalışma Grubu Toplantısı vesilesiyle dünya müzik sektörünün önde gelen temsilcilerini İstanbul'da ağırladı.
Küresel buluşmaya yaklaşık 60 ülkeden 200'e yakın telif ve hak yönetimi uzmanı katıldı.
Zirvede dijital hak yönetimi, uluslararası lisanslama sistemleri, sınırlar arası veri paylaşımı ve yapay zeka teknolojilerinin icracı sanatçıların hakları üzerindeki etkileri tartışmaya açıldı.
SANATÇILARIN SESİNİ KORUYAN ORTAK İMZA ATILDI
Müzik endüstrisinin dijital mecralarla birlikte hızla değişen yapısı içinde yorumcuların geleceğini güvence altına almayı hedefleyen zirve, somut bir iş birliği hamlesine sahne oldu.
Toplantı kapsamında iki icracı meslek birliği, sanatçıların ses ve icralarının üretken yapay zeka algoritmaları karşısında korunmasını öngören stratejik bir anlaşmaya imza koydu.
İmzalanan ortak protokol; ülkeler arasındaki veri paylaşımının hızlandırılmasını, yeni iş birliği modellerinin geliştirilmesini ve yorumcu haklarının uluslararası ölçekte güvenceye alınmasını amaçlıyor.
Katılımcı meslek birlikleri, teknolojinin getirdiği tehditlere karşı ortak savunma hattı kurma iradesi sergiledi.
40 MİLYAR DOLARLIK PAZARDA SANATÇIYA ADİL PAY ÇAĞRISI
Dijital müzik yayıncılığı gelirlerindeki devasa artışa rağmen sanatçıların bu büyümeden adil pay alamadığını vurgulayan MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Şeşen, telif mekanizmalarının gecikmeden güncellenmesi gerektiğini ifade etti.
Dünyada dijital müzik yayını pazarının 40 milyar dolar seviyesine ulaştığını ve dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 1'ini meydana getirdiğini hatırlatan sanatçı, yerel verileri ve dengesizliği şu sözlerle ortaya koydu:
"Türkiye için bu alanda açıklanmış net bir veri yok; ancak Türkiye'deki telif ekonomisinin yıllık yaklaşık 3 milyar TL olduğunu, MÜYORBİR'in yıllık telif toplama ölçeğinin ise yaklaşık 200 milyon TL'ye ulaştığını görüyoruz.
Buna karşın hak sahiplerinin dijital dönüşümden adil pay alabilmesi konusunda hâlâ önemli eksiklerimiz var."
26 YILDIR ÖDENMEYEN ÖZEL KOPYALAMA HARCINA TEPKİ
Yapay zeka modellerinin eğitilmesinde sanatçı icralarının rızasız kullanımına karşı net bir çözüm planı sunan Burhan Şeşen, geçmişe dönük tazminat ve geleceğe dönük doğrudan ödeme talep etti:
"Yapay zeka konusunda çözümümüz net: Bugüne kadar yapay zeka sistemlerinde kullanılan yorumcu sesleri ve icraları tespit edilmeli ve bu kullanımlar için hak sahiplerine tazminat ödenmeli.
Bundan sonraki kullanımlarda ise kullanımın tespit edilebildiği ve yorumcunun telifinin doğrudan ödendiği bir mekanizma kurulmalı."
Özel kopyalama harcına da değinen MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı, şunları söyledi:
"2024 yılında dünyada özel kopyalama harcı kapsamında 1 milyar euro toplandı.
Türkiye ise 26 yıldır bu harcın hak sahiplerine ödenmediği tek ülke.
Dijitalleşmenin büyüttüğü ekonomide yorumcunun payını güvence altına alacak sistemleri artık hayata geçirmek zorundayız."
YAPAY ZEKA ŞARKILARI İNSAN EMEĞİYLE AYNI LİSTEDE
Farklı ülkelerdeki meslek birliklerinin tecrübelerini birleştirmenin hayati önem taşıdığını belirten SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı José Luis Sevillano, yapay zekanın geleneksel üretimler üzerindeki baskısına dikkat çekti.
İnsan emeğini koruyacak acil adımları şu ifadelerle dile getirdi:
"Bugün yapay zeka ürünü şarkılar, insanlar tarafından üretilen geleneksel müzik eserleriyle aynı platformlarda yarışıyor.
Bu nedenle insan emeğiyle ortaya çıkan eserlerin ve icraların mutlaka bir karşılığı olmalı ve bu kullanımın ödemesi hak sahibine ulaşmalı.
Meslek birliklerinin ortak çalışmaları bu açıdan çok kıymetli.
Özel kopyalama, dijital platformlardan doğrudan ödeme ve yapay zeka kullanımlarının karşılığının hak sahiplerine ulaştırılması bugün en acil atılması gereken adımlar arasında."
