Türkiye genelinde ve özellikle İstanbul gibi büyükşehirlerde, geçmişte sosyal yaşamın merkezinde yer alan misafirlik kavramı büyük bir dönüşüm geçiriyor.
Uzmanlar ve vatandaşlar, geleneksel komşuluk ile akrabalık ilişkilerinin yerini daha bireysel bir yaşama bıraktığını ifade ediyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan güncel İstatistiklerle Aile raporunda tek kişilik hanehalkı oranlarının yüzde 20'ye yükselmesi ve ortalama hanehalkı büyüklüğünün 3,11 kişiye düşmesi, bu bireyselleşme eğilimini kanıtlıyor.
Ayrıca DergiPark'ta yayımlanan sosyolojik makaleler, modern dünyada kaybedilen değerlerin başında bu irfan ve misafirlik kültürünün geldiğini vurguluyor.
Özellikle stüdyo dairelerin yaygınlaşması, evlerin misafiri kovar gibi duran bir mimariye bürünmesi, bu değişimin mekansal boyutunu oluşturuyor.
Sosyal medyada bir araya gelen vatandaşlar ise bu köklü değişimin arkasında yatan yorgunluk, ekonomik sıkıntılar ve teknolojik yabancılaşma gibi sebepleri kendi pencerelerinden anlatıyor.
GÜNÜN YORGUNLUĞU İNSANLARI YALNIZLIĞA İTİYOR
Çalışma hayatının zorlukları, trafik çilesi ve günlük hayatın stresi, insanları eve kapandıklarında tamamen izole olmaya yöneltiyor.
Sosyal medya platformu X üzerinde konuyla ilgili tartışmaya katılan bir kullanıcı, insanların gün içinde maruz kaldıkları kalabalıktan kaçmak istediklerini, "İnsanlar insan görmeden 1 saat uzanıp uykuya dalıp gündüz gördüğü insanları unutmaya çalışıyor" sözleriyle aktardı.
Benzer şekilde bir vatandaş da çalışmaktan, trafikten ve bitmek bilmeyen dırdırdan herkesin iflahının kesildiğini belirtti.
Kimsenin fazladan bir yere gidip sadece oturup laflamak istemediğini dile getiren kullanıcı, evde yemek olup olmadığı, ortamın derli toplu olup olmadığı veya arabayı park edecek bir yer bulunup bulunmadığı gibi detayların bile misafirliği engelleyen devasa sorunlara dönüştüğünün altını çizdi.
GÖSTERİŞ BEKLENTİSİ VE EKONOMİ KAPILARI KAPATTI
Eskiden sadece sohbet etmek amacıyla yapılan ziyaretler, yerini kusursuz sofraların kurulduğu, maddi yükü ağır buluşmalara bıraktı.
Sosyal medyada bir kullanıcı, geçmişte misafirin bir poğaça ve çay ile ağırlandığını, asıl maksadın muhabbet olduğunu hatırlatıyor.
Ancak günümüzde her şeyin bir gösteriş alanına dönüştüğünü ve hazırlık sürecinin oldukça pahalı hale geldiğini ifade eden kullanıcı, "Özel gün degilse birbirine gelip girmiyor millet çünkü sen gidersen onlarda sana gelmek ağırlamak zorunda kalacaksın maaalesef ekonomi bu" diyerek darboğazın sosyal ilişkilere vurduğu darbeyi özetledi.
Bu durumu destekleyen başka bir vatandaş da artık birilerini kahveye, kahvaltıya veya yemeğe davet etmenin günlerce hazırlık gerektirdiğini, aksi takdirde ayıplanma korkusu yaşandığını söyledi.
Geçmişte çayın yanına bisküvi, fındık, fıstık veya çekirdek gibi evde ne varsa konulduğunu ve bunların büyük bir keyifle tüketildiğini anımsattı.
TEKNOLOJİ GERÇEK ÖZLEM DUYGUSUNU YOK ETTİ
Akıllı telefonların ve sosyal medyanın hayatın her alanına nüfuz etmesi, insanların birbirini merak etme ve özleme duygusunu tamamen sildi.
Bir kullanıcı adıyla görüşlerini paylaşan bir vatandaş, telefonlardan sonra her şeyin bozulduğunu iddia etti.
Her dakika kimin ne yaptığının çevrim içi mecralardan görülebildiğini, bu nedenle merak duygusunun kalmadığını ve kimsenin kimseye gitmediğini belirtti.
Bayramlarda bile eski tadın kalmamasını bu özlem eksikliğine bağlıyor.
Geçmişin sadeliğini arayan diğer bir kullanıcı ise teknolojinin olmadığı dönemlerde abıdık gubidik vücut ağrısı gibi şikayetlerin de bulunmadığını savundu.
Sabah erken kalkılıp kahvaltı yapıldığını, babanın işe, çocuğun okula gittiğini, annenin ise evi temizleyip yemek ve pasta börek yaptığını anlatan kullanıcı, o dönemki en büyük etkinliğin birbiriyle oturmak olduğunu söylüyor.
Evlerin büyümesiyle dertlerin de büyüdüğünü belirten bu kişi, insanların birbirinden uzaklaştığını ve sosyalleşmenin 'kafede buluşma' trendine döndüğünü ifade ediyor.
UZUN SÜREN ÇAT KAPI ZİYARETLER TARİHE KARIŞTI
Çat kapı yapılan ve saatlerce süren ziyaretler artık sadece anılarda yaşıyor.
Bir vatandaş, koltukta boş boş otururken eskiden eşin dostun ve akrabaların oturmaya geldiği günleri hatırladığını anlatı.
Akşama size oturmaya geleceğiz kalıbının geçmişte çok sık kullanıldığını, insanların birbirine öylece oturmak için gidip geldiğini aktaran kullanıcı, günümüzde kimsenin bu amaçla kapı çalmadığını belirtti.
Çocukluk yıllarındaki yoğun misafir trafiğini anımsayan başka bir kullanıcı ise her akşam iki farklı misafir ağırladıklarını paylaşıyor.
Saat 20.00 ile 22.00 arası gelen bir grubun kalkmasının ardından, saat 22.00'den sonra başka bir misafir grubunun geldiğini, hatta ilk kalkanların başka bir eve misafirliğe devam ettiğini şaşkınlıkla anlattı.
O dönemde akşamların hiç bitmeyecekmiş gibi uzun geldiğini ve çok sıkıldığını itiraf eden kullanıcı, şimdi ise zamanın su gibi aktığını, gündüzü ve geceyi anlayamadığını ifade etti.
TEK TARAFLI EMEK VE ZARAR GÖREN EŞYALAR HEVESİ KIRDI
Misafir ağırlamanın getirdiği yorgunluğun karşılıksız kalması ve evdeki eşyaların zarar görmesi gibi etkenler de insanları ev ziyaretlerinden soğutan diğer önemli detaylar arasında yer alıyor.
Yıllarca bütün arkadaşlarını evine davet ettiğini belirten bir kullanıcı, işten gelip koştur koştur ertesi gün için ikramlıklar hazırladığını ve sofralar donattığını anlatıyor.
Ancak senelerdir arkadaş olduğu kişilerin kendisini bir kere bile evine davet etmediğini fark edince artık kimseyi çağırmama kararı aldığını söyledi.
Misafir çocuklarının evde yarattığı tahribattan şikayet eden bir vatandaş da evine kimseyi almadığını ve kimseye gitmediğini açıkça dile getirdi.
Biriyle görüşmek istediğinde dışarıda buluşmayı tercih eden kullanıcı, evine en son misafir aldığında çocukların televizyonunu çizdiğini ve perdelerini yırttığını vurguladı.
