SALİHA SULTAN
1956’da İsviçre’de yedi ülkenin katılımıyla başlayan dünyanın en büyük canlı müzik etkinliği Eurovision, 70. yılını kutlamak üzere tarihinde ilk kez bir Avrupa turnesi düzenleyecek. ‘Eurovision Şarkı Yarışması Kutlama Turu’ (Eurovision Song Contest Celebration Tour) adı verilen organizasyon; 2026 yazında Londra, Paris ve Madrid gibi başkentleri kapsayan geniş bir rota çizecek. Viyana'da 16 Mayıs'ta yapılacak finalin ardından, 15 Haziran - 2 Temmuz tarihleri arasında on Avrupa şehri tura ev sahipliği yapacak.
EBU: EUROVISION SİHİRİNİ ŞEHİRLERE TAŞIYORUZ
Avrupa Yayın Birliği (EBU) Eurovision Şarkı Yarışması İcra Sorumlusu Martin Österdahl, yaptığı açıklamada turnenin "Eurovision sihrini doğrudan hayranların kapısına getireceğini" belirtti. Österdahl, bu turun yarışmanın birleştirici gücünü ve 70 yıllık mirasını onurlandırmak için eşsiz bir fırsat olduğunu savundu. Turne kapsamında eski şampiyonların ve sevilen yarışmacıların canlı performanslar sergilemesi planlanırken, sahne şovlarının Wembley Arena gibi dev mekanlarda gerçekleşeceği duyuruldu.
Viyana'da 16 Mayıs'ta yapılacak final müsabakalarının ardından, Londra ve Paris de dahil olmak üzere on Avrupa şehri 15 Haziran - 2 Temmuz tarihleri arasında tura ev sahipliği yapacak.
PRESTİJ KAYBINI TURNE İLE ÖRTME ÇABASI
Ancak bu ‘kutlama’ kararı, sadece geçmişte kalan bir krizin değil, bu yıl İsrail’in yarışmada tutulmasına yönelik büyüyen tepki dalgasının ardından geldi. Birçok ülkenin, Gazze’de devam eden katliamlar karşısında İsrail ile aynı sahnede olmayı reddederek yarışmadan çekilme sinyalleri vermesi ve sanatçıların toplu boykotları, EBU’yu köşeye sıkıştırdı.
Ukrayna işgali sonrası Rusya’yı anında ihraç eden EBU’nun, benzer bir kararı İsrail için almayıp ‘siyaset üstü’ bahanesine sığınması, organizasyonu tarihinin en büyük meşruiyet kriziyle baş başa bıraktı. Yarışmanın geleceğini tehdit eden bu ‘çifte standart’ suçlamaları ve ülkelerin peş peşe gelen sert diplomatik çıkışları üzerine alınan turne kararının, aslında zedelenen markayı yeniden parlatmak ve dağılan Avrupa birliği görüntüsünü yapay bir yolla tamir etmek için kurgulandığı belirtiliyor.
Bilgilere göre, Eurovisoan’un pazartesi günü yapılan yarı final kura çekimini YouTube'dan sadece 97.000 kişi izledi. Bu rakam geçen yıl 240.000'den fazlaydı.
EUROVISION’UN SİYASET MATEMATİĞİ KİMLERİ KOVDU?
Eurovision her ne kadar ‘siyaset üstü’ olduğunu iddia etse de, geçmişte siyasi kararları almaktan çekinmedi:
• RUSYA (2022): Ukrayna’yı işgalinin ardından EBU, "etkinliğin değerlerini korumak" adına Rusya’yı saniyeler içinde yarışmadan ihraç etti.
• BELARUS (2021): Şarkı sözlerinin hükümet karşıtı protestolarla alay ettiği gerekçesiyle yarışmaya alınmadı.
• GÜRCİSTAN (2009): Rusya lideri Putin’e gönderme yapan şarkı sözleri nedeniyle diskalifiye edildi.
İSRAİL AYRICALIĞI
2024 yılında Malmö’deki yarışmada, Gazze’de dünyanın gözü önünde çocuklar ve kadınlar dahil 50 binden fazla sivilin katledilmesine rağmen İsrail’in katılımına izin verilmesi büyük bir infiale yol açtı. EBU, Rusya’ya uyguladığı yaptırımı İsrail’e uygulamayarak tarihinin en büyük prestij kaybını yaşadı. İzlanda, İrlanda, Norveç ve Finlandiya gibi ülkelerden binlerce sanatçı imza toplayarak İsrail’in men edilmesini istedi ancak EBU bu talepleri "yarışma siyasi değil" diyerek geri çevirdi.
İsrail televizyon kanalı Kan, İsrail'in yarışmada kalması kararını memnuniyetle karşıladı ve siyasi müdahale iddialarını reddetti. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, İsrail'in "dünyanın her platformunda temsil edilmeyi hak ettiğini" söyledi.
BOYKOT VE TEPKİLER
İsrail'in Gazze'de yaptığı soykırım nedeniyle bu yıl beş ülke, İspanya, Hollanda, Slovenya, İrlanda ve İzlanda yarışmadan çekildi ve dünyanın en büyük canlı yayınlanan müzik etkinliğine 35 ülke katıldı. Bu tablo 2004'te katılım sayısının artırılmasından bu yana yarışmaya katılımda en düşük sayı oldu.
TÜRKİYE NEDEN 13 YILDIR YOK?
Türkiye, 2012 yılından beri yarışmaya katılmıyor. TRT’nin bu kararındaki temel gerekçeler şunlardı:
1. Puanlama Sistemi: "Big 5" denilen (Almanya, Fransa, İngiltere, İspanya, İtalya) ülkelerin doğrudan finale çıkması ve oylama sistemindeki adaletsizlik.
2. Değerler Aşınması: Yarışmanın son yıllarda "sanattan ziyade belli ideolojilerin ve temsillerin sahnesi" haline gelmesi, Türkiye’nin kültürel ve ailevi değerleriyle örtüşmediği gerekçesiyle boykotu kalıcı hale getirdi.
