Kültür ve Turizm Bakanlığı, yurt dışına yasa dışı yollarla çıkarılan kültür varlıklarının iadesine yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında, ABD’nin Colorado eyaletindeki Denver Sanat Müzesi’nde bulunan mermer heykel başının Türkiye’ye iadesini sağladı. M.S. 5. yüzyıla tarihlenen Smyrna (İzmir) kökenli eser, yasal işlemlerin tamamlanmasının ardından Türkiye'ye geri getirildi.
BİLİMSEL VERİLER İADEYİ SAĞLADI
İade süreci, Denver Sanat Müzesi’nin koleksiyonundaki eserin Anadolu kökenli olabileceğine dair bildirimde bulunmasıyla başladı. Bakanlık uzmanları tarafından yapılan incelemelerde; eserin 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi’nde yayımlanan kazı raporlarında yer aldığı ve Smyrna Agora kazılarından çıkarıldığı kesinleşti.
Yapılan arşiv taramalarında, eserin 1946-1948 yılları arasında İstanbul’da görev yapan ABD Başkonsolosu Clarence Edward Macy’nin eşi Marie Thérèse Macy tarafından 1989 yılında müzeye bağışlandığı saptandı. Bilimsel raporların ve yasa dışı çıkış belgelerinin sunulmasının ardından müze yönetimiyle kurulan yapıcı diyalog sonucu eserin iadesi kararlaştırıldı.
THEODOSİUS DÖNEMİ SANATINI YANSITIYOR
Üslup özellikleri doğrultusunda heykel başının Theodosius Dönemi heykel sanatıyla ilişkili olduğu, Efes–Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyenin ürünü olduğu, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarınca hazırlanan raporlarda da ortaya kondu.
Yüksekliği 25 santimetre olan mermer heykel başı, M.S. 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihleniyor. Erkek portresi olarak tanımlanan eserde boyun kısmı kırık ve eksik durumda bulunuyor.Heykelde saç ve kaş kıvrımları keskiyle işlenirken, göz bebekleri matkap darbeleriyle belirgin hale getirildi.Kısa sakallı portrede gözlerin izleyiciye yöneldiği ve yüz hatlarında güçlü ifade unsurlarının bulunduğu tespit edildi.
BAKAN ERSOY: "KARARLILIKLA KORUYACAĞIZ"
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Müjdeli bir haberimiz daha var! ABD’nin Denver kentindeki Denver Art Museum koleksiyonunda bulunan ve Smyrna Antik Kenti kökenli olduğu bilimsel verilerle teyit edilen mermer heykel başının iadesini sağladık.1934 tarihli raporlar ve uzman incelemeleriyle Smyrna Agora kazılarından geldiği ve Theodosius Dönemi’ne ait olduğu belirlenen eser, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmıştı.Denver Sanat Müzesiyle kurulan iş birliği ve yapıcı diyalog sayesinde eserimizi evine kavuşturduk.M.S. 5. yüzyıla tarihlenen eser bugün İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor.Bu süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimize ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.Kültürel mirasımızı kararlılıkla korumaya devam edeceğiz.”
ZİYARETE AÇILDI
Dışişleri Bakanlığı’nın koordinasyonuyla Türkiye’ye nakledilen tarihî eser, envanter kayıtlarının tamamlanmasının ardından İzmir Arkeoloji Müzesi’ne teslim edildi. Smyrna’nın kayıp parçası, artık müzenin daimî koleksiyonunun bir parçası olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.
