Nisan 2019’da Notre Dame’ı yerle bir eden yangının ardından Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron anıtın “çağdaş bir yaklaşımla” yeniden inşa edileceği sözünü vermişti. Ardından cam bir kule, 90 metrelik karbon fiber bir alev, çatıda bir yüzme havuzu, kapalı bir bahçe gibi birçok çılgın fikir ortaya atıldı. Sonunda Notre Dame, eski ihtişamına kavuşturuldu ancak tarihi katedral şimdi de planlanan “çağdaş jest” ile tartışmasıı ile gündemde. Notre Dame’daki tartışmanın merkezinde, katedralin güney koridorundaki altı şapelde bulunan ve ünlü mimar Eugène Viollet-le-Duc tarafından tasarlanan 19. yüzyıl yapımı vitraylar yer alıyor. İşin ilginç ve tepki çeken yanı ise bu vitrayların 2019’daki yangında hiçbir hasar görmemesi; sadece kurşun tozundan temizlenmelerinin yeterli olması. Ancak Macron yönetimi, katedralin yeniden açılışı anısına bu tarihi pencereleri söküp yerlerine çağdaş bir imza atmakta kararlı.
YARIŞMA İLE GELEN MODERN MÜDAHALE
Süreci başlatan hamle, Cumhurbaşkanı Macron’un katedralin restorasyonuna “çağdaş bir dokunuş” eklemek amacıyla uluslararası bir sanatçı yarışması açması oldu. Toplam 110 sanatçının katıldığı bu prestijli yarışmanın galibi ise Claire Tabouret oldu. Yarışma, en başından beri tarihi dokuya sadakat ilkesini savunan uzmanlar tarafından “geleneğe aykırı bir müsabaka” olarak eleştirildi.
300 BİN KARŞI İMZA TOPLANDI
Restorasyonun aslına sadık kalınarak yapılması gerektiğini savunan miras savunucuları ayağa kalkmış durumda. La Tribune de l’Art tarafından başlatılan ve kısa sürede 320 binden fazla imzaya ulaşan dilekçede, projenin ‘cumhurbaşkanının bir kaprisi’ olduğu ve miras hukukuna aykırı olduğu vurgulanıyor. Koruma kurulları ve sanat tarihçileri, sağlam durumdaki tescilli eserlerin sökülüp müzeye kaldırılmasını ‘anlamsız bir müdahale’ olarak nitelendiriyor.
‘SEVGİYLE YAPIYORUM’
Yeni tasarımların sahibi Claire Tabouret ise eleştirilere karşı sessizliğini bozarak, çalışmalarının “geçmişe saygı ve sevgi dolu bir yerden” geldiğini savunuyor. Tabouret’nin ‘Pentekost’ (Kutsal Ruh’un inişi) temalı figüratif ve renkli tasarımları şu sıralar Grand Palais’de sergileniyor. Sanatçı, bu müdahalenin katedralin tarihsel katmanlarına yeni bir halka eklemek olduğunu söylese de muhafazakâr kanat bu yeni katmanı tarihi dokuya saplanmış bir hançer olarak görüyor. Vitrayların, planlandığı gibi Notre-Dame’a yerleştirilip yerleştirilmeyeceği henüz belli değil.
PARİS’İN KÜLLERİNDEN DOĞAN KALBİ
‘Notre-Dame Katedrali’, bilinen adıyla Notre Dame, yalnızca bir ibadethane değil; Paris’in kalbi olarak görülen simgesel bir yapı. İnşasına Maurice de Sully tarafından 1163 yılında başlanan katedralin yapımı yaklaşık iki asır sürdü ve 14. yüzyılın ortalarında tamamlandı. Uzun yıllar Paris’in en yüksek yapısı olan Notre Dame, Batı dünyasının en büyük ve en etkileyici katedralleri arasında yer aldı. Gotik ve Romanesk mimari unsurları bir araya getiren yapı, tarihsel anlamda da büyük bir öneme sahip. Napolyon Bonapart ve VI. Henry taç giyme törenlerini burada gerçekleştirirken, Jeanne d’Arc da burada azize ilan edildi. Fransız Devrimi sırasında ciddi tahribata uğradı, 1844-1864 arasında kapsamlı bir restorasyondan geçirildi. 2019’da çıkan büyük yangında ağır hasar aldı. Restorasyon çalışmalarının ardından katedralin çanları, 5 yıl aradan sonra 2024’te yeniden çalmaya başladı. Bu gelişme aynı zamanda Avrupa’nın kültürel mirasının yeniden ayağa kalkışı olarak değerlendirildi.
