Türkiye’de yayın dünyasının en hassas ve yıllardır tartışılan başlıklarının başında baskı adetleri, depo stokları ve telif ödemelerindeki şeffaflık geliyor. Geleneksel işleyişte pek çok yazar, kitabının kaç adet bastığını ya da ne kadar sattığını öğrenebilmek için altı aylık ve yıllık hesap dönemlerini beklemek ya da Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bandrol sorgulama sisteminden çıkarım yapmak durumunda kalıyor.
Yazar-yayınevi ilişkisinde kronikleşen bu belirsizliğe karşı Timaş Yayın Grubu’nun hayata geçirdiği dijital uygulama, yazar Mert Arık’ın sosyal medya paylaşımıyla gündeme geldi. Arık, ‘Timaş Portal’ üzerinden kitabının kaç tane sattığını, baskı ve depo durumunu anbean takip edebildiğini belirterek uygulamayı “Sonuna kadar şeffaflık ve güven” sözleriyle paylaştı. Timaş Yayın Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Osman Okçu’nun da bu paylaşımı alıntılayarak sistemin Türkiye yayın sektöründe bir ilk olduğunu vurgulaması üzerine, sürecin perde arkasını ve sektöre etkilerini hem Osman Okçu’ya hem de Mert Arık’a sordum.
BASKI ADEDİ, DEPO STOKU VE TELİF TEK EKRANDA
KARAR’ın sorularını yanıtlayan Osman Okçu, bünyesinde 17 farklı marka ve yüzlerce yazar barındıran grupta kurulan sistemin teknik kapsamını net ifadelerle özetledi. Portal üzerinden yazarlara sunulan verilerin anlık ve doğrudan olduğunu belirten Okçu, “Yazarlarımız kitabının kaç adet olarak basıldığını ve depoya giriş tarihini görüyor. Tahakkuk eden telif bedelini ve ayrıca kitap satıldıkça depoda kalan stok adetini de takip edebiliyor” bilgisini paylaştı.
‘BİLGİYE ULAŞAMAMAK YAZARDA HUZURSUZLUK YARATIYOR’
Böyle bir dijital altyapı kurma ihtiyacının sektördeki iletişim pratiğinden doğduğunu anlatan Okçu, geleneksel yöntemde yazarların bilgi almak için editörlere, yayın yönetmenlerine veya muhasebeye ulaşmasının ciddi bir iş yoğunluğu yarattığına dikkat çekti. Yayınevini rahatsız etmek istemeyen yazarların ise beklerken kaygıya kapıldığını vurgulayan Okçu, şunları söyledi: “Bilgi alamadığı zaman da yazar haliyle tedirgin olmaya başlar. Zaman zaman kötü örnekleri de duyanlar için bilgiye ulaşamamak huzursuzluk vesilesi oluyor. Bu sistemle yazarlarımız için diledikleri zaman istedikleri bilgiye ulaşabilecekleri şeffaf bir imkân oluşturduk. Aynı zamanda mütercim veya telif ajansları ile sağlıklı bir iletişim yolu da kurmuş olduk.” Sistemin bu yıl aktifleştiğini ve yapılan iyileştirmelerle ihtiyaca tam cevap verir hale geldiğini kaydeden Okçu, “Timaş 44 yıllık bir yayınevi. Ben de tüm bu süre zarfında meslekteyim. Bugüne kadar böyle bir sistemi kuran yayınevi duymadım” dedi.
‘DİĞER YAYINEVLERİ DE GEÇERSE PRESTİJLİ ÇIKARLAR’
Yayıncılık dünyasında baskı ve satış rakamları üzerinden yürüyen tartışmalara da değinen Okçu, çok nadir yaşanan olumsuz olaylar veya sehven yapılan hatalar nedeniyle yayınevleri aleyhinde ‘olumsuz bir efsane’ dolaştığını ifade etti. Meslektaşlarının telif konusunda hassas olduğunu düşündüğünü belirten Okçu, dijital şeffaflığın diğer yayınevleri için de önemli bir fırsat sunacağını vurguladı: “Böyle bir sisteme geçmeleri halinde hem üzerlerinden iş yükü kalkar hem de yazar ve mütercimlerine oluşturacakları bu konfor alanından prestijli çıkarlar.”

Portalın gruptaki tüm markalara açıldığını, önceliğin birden fazla kitabı olan ve hızlı baskı tekrarına giren yazarlara verildiğini aktaran Okçu, yıl sonuna kadar tüm yazarların sisteme dahil edileceğini söyledi. Okçu ayrıca, telif alacaklarının zamanında yatırılmasına duydukları güven nedeniyle sisteme girme ihtiyacı dahi hissetmeyen çok sayıda yazarları bulunduğunu vurgulayarak, “Yazarlarımızın bu tür teknik detaylarda rahat olması, eserlerine zihinsel olarak yoğunlaşmalarını sağlıyor. Bu da ayrı bir kazanç” değerlendirmesinde bulundu.
MERT ARIK: ‘TEKNOLOJİK İMKÂNLAR İŞ BİRLİĞİNİ GÜÇLENDİRİR’
Sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla ‘Timaş Portal’ uygulamasını duyuran çocuk edebiyatı yazarı Mert Arık ise, sürecin kendi yazarlık pratiğine etkisini KARAR’a anlattı. Daha önce satış ve baskı rakamlarını yayınevindeki ilgili isimlerle kurduğu iletişimle takip ettiğini ve Timaş ile uzun yıllara dayanan şeffaf bir güven ilişkisi bulunduğunu belirten Arık, “Portalın katkısı bu bilgileri istediğim zaman, tek bir yerden görebilmem oldu.

Mevcut güven ilişkimize erişim kolaylığı ve pratiklik ekledi. Kitaplarımızın yolculuğuna dair bilgi sahibi olmak, işimizin bu tarafını daha rahat takip edip yazmaya odaklanmamıza yardımcı oluyor” dedi. Paylaşımındaki ‘örnek olsun’ ifadesiyle diğer yayınevlerini yargılama amacı taşımadığının altını çizen Arık, sözlerini şöyle tamamladı: “Diğer yazarların ve yayınevlerinin ilişkileri adına konuşmam doğru olmaz; her yayınevinin çalışma biçimi farklı. ‘Örnek olsun’ derken kastettiğim bu tür faydalı uygulamaların yaygınlaşmasıydı. Bir yayınevinin güzel bir adımını takdir etmek, diğerleri hakkında olumsuz bir hüküm vermek anlamına gelmiyor. Beklentim, teknolojinin sunduğu imkânlarla yazar ve yayınevi arasındaki iş birliğinin daha da güçlenmesi.”
