Esmagül Koçak

Depremde kaybetti, bir avuç yumurtayla devam etti! Hepsine gözü gibi bakıyor: Bir tür onun sayesinde devam ediyor

Hatay’da Hatay sarısı olarak bilinen yerel böcek ırkını yetiştiren ve birçoğunu 6 Şubat depreminde kaybeden Emel Duman, elinde kalan bir avuçla depremden sonra yeniden üretime geçti. Elindeki böceklere gözü gibi bakan Duman sayesinde tescillenen ırk hayat buluyor…

Depremde kaybetti, bir avuç yumurtayla devam etti! Hepsine gözü gibi bakıyor: Bir tür onun sayesinde devam ediyor 1
1/6

Hatay’da yaşayan 59 yaşındaki Emel Duman, yerel böcek ırkı olan Hatay Sarısı yumurtalarının %95’ini 6 Şubat depremlerinde kaybetti. Kalan bir avuç yumurtayı hayata döndürmek için mücadele eden Duman, yumurtaları Antakya-Yayladağı kara yolundaki çiftliğine taşıyarak kuluçkaya yatırdı ve koza örmeyen başlayan böceklerine gözü gibi bakarak türün çoğalmasını sağladı.

Duman, çalışmaları için Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi (HMKÜ), Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi ve İzmir Ekonomi Üniversite akademisyenleri de destekte bulundu. Akademisyenler, ırkı, yumurtadan kozaya, kozadan tırtıla ve dokumaya kadar hem biyolojik hem de morfolojik olarak inceleyerek, larvalarda görülen hastalıklara karşı aldıkları önlemlerle katkıda bulundu.

Depremde kaybetti, bir avuç yumurtayla devam etti! Hepsine gözü gibi bakıyor: Bir tür onun sayesinde devam ediyor 2
2/6

BAKIMLARI İÇİN EVİNİN BİR BÖLÜMÜNÜ LABORATUVARA DÖNÜŞTÜRDÜ

Böceklerin bakımını yapmak için evinin alt kısmını laboratuvara dönüştüren Duman, şunları söyledi:

"Depreme kadar çok iyi ilerledik, bol yumurtamız olmuştu. Ne yazık ki 6 Şubat'ta deprem oldu. 20 Şubat'ta gidip baktığımda hepsinin yumurtadan çıktığını ve soğuktan öldüğünü gördüm. Tabii çok ağladım. O anda ağlayacak çok şeyimiz vardı ama yumurtalara da çok ağladım çünkü çok emek etmiştik. Ben 'bitti' diye düşünürken aklıma dolapta sakladıklarım geldi. Çok az miktar yumurtayla yeniden başladık."

Depremde kaybetti, bir avuç yumurtayla devam etti! Hepsine gözü gibi bakıyor: Bir tür onun sayesinde devam ediyor 3
3/6

Kurtardığı yumurtalara çocuğu gibi bakan, ntv.com.tr’ye yaşadığı süreci anlattı:

''20 Şubat'ta Hatay sarılarının akıbetini merak edip alana gittiğimde ne yazık ki hepsinin öldüğünü gördüm. Sonra buzdolabında muhafaza ettiğim bir avuç yumurta geldi aklıma. Onları alıp depremden önce üretim yaptığım bölgeye gittim.

Felaket zamanı böceklerin peşine düştüğüm için biraz vicdanım da sızladı. Kendime 'Bu kadar insan vefat etmişken, arkadaşların ve yakınların göçük altında kalmışken bunu nasıl düşünebiliyorsun?' dedim ama onlar da benim bir parçamdı. 7 yıllık bir arayıştan sonra bulup yaklaşık 4 yıl üzerinde çalışmıştım. Bu yüzden kaybettiğimde evladımı kaybetmiş gibi hissettim ve elimde kalan Hatay sarılarına bebeğe bakar gibi baktım. Onlarla iyileşeceğimi düşündüm.''

Depremde kaybetti, bir avuç yumurtayla devam etti! Hepsine gözü gibi bakıyor: Bir tür onun sayesinde devam ediyor 4
4/6

COĞRAFİ İŞARET TESCİLİ DE ALDI

Yerel ırkla yapılan ipeğin coğrafi işaret tescili alması için Hatay Valiliği ve HMKÜ’nün öncülüğünde hazırlanan proje, Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan geçti. Hatay sarısının coğrafi işaret almasından mutluluk duyan Duman, ''Üretimi artırabilmek için devasa büyüklükte dut ağaçları dikmek ve benim gibi birçok kadınla yol almak istiyorum. Eğer bunu başarırsak, atalarımızın emaneti olan bu genetiğiyle oynanmamış endemik türü yaşatmış olacağız. Ancak bu şekilde Hatay'ımıza ticari bir katkı sağlayabiliriz'' dedi.

Depremde kaybetti, bir avuç yumurtayla devam etti! Hepsine gözü gibi bakıyor: Bir tür onun sayesinde devam ediyor 5
5/6

Coğrafi işaretle piyasadaki sahte ürünlerin önüne geçileceğini ve pazar güvenirliliğinin artacağını vurgulayan Duman, "İnsanlar, bu ipeğin gerçekten 'Hatay sarısı' olduğunu bilecek çünkü belgesiyle satılacak. Tescile giden yol gerçekten çok zordu, her açıdan meşakkatliydi. Bunu başarmış olmak bizim için çok müthiş gurur oldu. Türkiye'de yok olan endemik türlerden birinin hayata dönmüş olması, inanılmaz gurur yaşattı" dedi.

Depremde kaybetti, bir avuç yumurtayla devam etti! Hepsine gözü gibi bakıyor: Bir tür onun sayesinde devam ediyor 6
6/6

“HER ŞEYE KATLANDIM”

Yaşadığı zorlu süreçte yanında olanlar kadar kendisine yüz çevirenlerin de olduğunu anlatan Duman motivasyonunun düştüğünü belirterek, ''O zamanlarda hep şu soruyu sordum kendime: İnsan evladından vazgeçer mi? Vazgeçemez. Size emanet edileni ileri vermeniz gerekir, bu düşünce aklımdan hiç çıkmadı. Her şeye katlandım. Çok şükür ki sonunda amacımıza ulaştık'' ifadelerini kullandı.

Şuan Türkiye’nin farklı yerlerine de satışı olan Emel Duman, elinin emeği ürünlerin her aşamasında temiz içerikli doğal malzemeler kullanıyor. Fiyatlarının talep doğrultusunda değiştiğini belirten Duman, genelde şal, fular ve atkı gibi ürünlere talebin fazla olduğunu aktardı.

Bunlar da İlginizi Çekebilir
52 yıllık tecrübesiyle konuştu! Tezgahları da pazarı da ondan iyi bileni yok: ‘Yemin edenden mal almayın’
52 yıllık tecrübesiyle konuştu!
Dondurucu soğuk engel olmuyor, alın teri döküyorlar! Ağır kış şartlarının en açık tablosu: Besiciler durmaksızın çalışıyorlar
Dondurucu soğuk engel olmuyor, alın teri döküyorlar!
Annelerinden öğrendikleri tariflerle geleneği sürdürüyorlar: El emeğiyle pişiyor, kadınların geliri oluyor
Annelerinden öğrendikleri tariflerle geleneği sürdürüyorlar:
Sadece sofraların değil, dünyanın gözdesi oluyor! Trabzon’un meşhur lezzeti için müze kurulacak
Sadece sofraların değil, dünyanın gözdesi oluyor!
4 mevsim toprakta emek veriyorlar! Karı-koca bir mesai: Aracısız pazara ulaşıyor
4 mevsim toprakta emek veriyorlar!
Sabır ve emek istiyor, 3 günde hazırlanıyor! Kışın yiyen soba gibi ısınıyor: Hastalıklara da şifa oluyor
Sabır ve emek istiyor, 3 günde hazırlanıyor!