Gök bilimciler, Samanyolu Galaksisi'nin derinliklerinde daha önce eşine rastlanmamış nitelikte gizemli bir radyo kaynağı tespit etti. On yıllara yayılan bir zaman dilimi içerisinde sürekli değişim gösteren bu sıra dışı nesne, galakside bugüne kadar gözlemlenen diğer geçici kozmik olaylardan tamamen farklı davranışlar sergiliyor.
DÜNYA'DAN 49 BİN IŞIK YILI UZAKLIKTA BULUNDU
"VT J1906+0849" olarak adlandırılan radyo kaynağı, Samanyolu'nun dış Norma-Cygnus spiral kolunun ötesinde, Dünya'dan yaklaşık 49 bin ışık yılı uzaklıkta yer alıyor. Nesne, ilk olarak 2017 yılında Very Large Array Sky Survey (VLASS) verilerinin incelenmesi sırasında fark edildi. Bulunduğu bölgedeki en parlak radyo geçici nesne olması, araştırmacıların dikkatini hızla bu noktaya çekmesini sağladı.
Keşfin ardından geçmişe dönük arşiv verilerini mercek altına alan bilim insanları, nesnenin geçirdiği tarihsel süreci gün yüzüne çıkardı. Elde edilen bulgulara göre VT J1906+0849, 1996 yılında tamamen görünmez durumdayken 2005 yılından itibaren parlamaya başladı ve 2014 yılında en yüksek parlaklık seviyesine ulaştı. Takip eden yıllarda sönümlenme eğilimine girdiği düşünülen nesnenin, yapılan son gözlemler doğrultusunda yeniden parlaklık kazandığı anlaşıldı.
BİLİNEN FİZİK KURALLARINA UYMAYAN SPEKTRUM HAREKETLERİ
Bir radyo kaynağının yapısını ve niteliğini anlamak amacıyla farklı dalga boylarındaki yayılımları inceleniyor. VT J1906+0849 nesnesinde radyo emisyonunun belirli bir frekansta zirve yaptıktan sonra düşüşe geçtiği, ancak bu zirve noktasının sabit kalmayarak düzensiz hareketler sergilediği saptandı.
Söz konusu tepe noktası 2019 yılında 1,9 gigahertz civarındayken, 2024 yılında 0,8 gigahertz seviyesine geriledi. Ancak 2026 yılında gerçekleştirilen ölçümlerde tepe noktasının yeniden tırmanışa geçerek 2,2 gigahertz seviyesine ulaştığı tespit edildi.
Astrofizikte bu tür senkrotron ışımalarının genelde genişleyen bir madde bulutundan kaynaklandığı kabul ediliyor ve madde genişledikçe frekansın giderek daha düşük değerlere kayması bekleniyor. Ancak VT J1906+0849 nesnesinde belirgin bir genişleme gözlemlenmedi. Frekansta yaşanan ani dalgalanmalar ve nesnenin yeniden parlaması, arka planda alışılagelmişin dışında son derece karmaşık bir sürecin işlediğine işaret ediyor.
OLASI SENARYOLAR: GİZLENEN BİR KARA DELİK VEYA NÖTRON YILDIZI
Bilim insanları bu gizemli radyo emisyonunu açıklayabilmek için üç temel ihtimal üzerinde duruyor. Düzensiz frekanstan kaynaklanan hareketler nedeniyle pulsar kaynaklı bulut ihtimali zayıflarken, geriye en güçlü olasılık olarak bir ikili sistem içinde yoldaş yıldızından madde emen bir kara delik ya da nötron yıldızı seçeneği kalıyor.
Ancak bu senaryonun önünde önemli bir engel bulunuyor. Bu tür ikili sistemlerde görmeye alışık olunan güçlü X-ışınları, NASA'nın Swift teleskobu tarafından yapılan taramalarda tespit edilemedi. Araştırmacılar, Dünya'dan 18 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan SS 433 adlı ünlü mikrokuasarda olduğu gibi, ortamdaki yoğun rüzgarların ve fırlatılan jetlerin X-ışınlarını maskeliyor olabileceğini değerlendiriyor. Nitekim kızılötesi gözlemlerde saptanan ve saniyede 2 bin kilometre hıza ulaşan gaz bulutları da bu güçlü akıntı teorisini destekleyen önemli bir kanıt olarak öne çıkıyor.
VT J1906+0849 nesnesinin tam yapısı henüz kesin olarak kanıtlanamamış olsa da, gerçekleştirilen bu keşif, geniş alanlı radyo taramalarının diğer dalga boylarında gizlenen kozmik nesneleri ortaya çıkarma konusundaki yüksek potansiyelini bir kez daha ortaya koyuyor.
