Ermenistan bir Rus müstemlekesiydi.
Erivan Havaalanı’nda pasaport kontrolünü bile Ruslar yapıyordu.
1990’lı yılların ilk yarısında Rusya’nın desteğiyle işgal ettiği Karabağ’ı elinde tutmak için Rusya’nın güdümünde kalmaya mecburdu Ermenistan.
Zaten ekonomisini de büyük ölçüde Rusya’daki Ermenilerin gönderdiği harçlıklarla döndürüyordu.
Azerbaycan ile düşmanlık, Türkiye ile hasımlık nedeniyle bölgesel ticaretten ve müşterek kalkınma projelerinden dışlanıyordu.
Dünyaya açılmak için Türkiye kapısına muhtaçtı ama hem -zerre kadar fayda sağlamayan- işgal siyasetinden vazgeçemediği hem de Türkiye ile tarihsel meselelerini aşamadığı için bu kapıdan geçemiyordu.
Türklere hasımlığı meslek edinen Ermeni diasporasının dümen suyunda giderek boyundan büyük işlerle on yıllarını kaybetti.
Ne bağımsızlığını gerçekleştirebildi ne de kalkınma yoluna girebildi.
İşgal altında tuttuğu Azerbaycan topraklarının ve daima canlı tuttuğu “Ararat” ve “1915” davasının, belini büken ağır ve lüzumsuz bir yük olduğunu idrak edemedi.
15 Ekim 2007 tarihli Yeni Şafak’ta “Ermenistan’ı kurtarmak için” başlıklı yazımda bu manzaraya bakıp şöyle demiştim:
“Ermenistan’ı Rusya’nın ve Ermeni diasporasının hegemonyasından kurtarmak lazım. Bunun yolu sınırı açmaktan geçiyor, ne var ki işgal sorunu çözüm yoluna girmeden böyle bir adım atmak Türkiye’ye yakışmaz. İşgal sorunu ya çözülecek ya çözülecek! Hem Azerbaycan’ın çiğnenen hukukunu ihya etmek ve topraklarından sürülen yüzbinlerce Azeri mültecinin dramına son vermek hem de dünyanın en salakça siyasetine kurban edilen yoksul Ermenileri kurtarmak için bu sorunun çözülmesi şart.
“Erivan yönetimi işgalden vazgeçme iradesini gösteremiyor mu? Öyleyse Ermenistan’a yardımcı olalım; Azerbaycan ordusuna tam destek taahhüdünde bulunup işgal altındaki toprakların bir an evvel silah zoruyla geri alınmasını teşvik ederek!
“Yorgan gitsin, kavga bitsin, kapı açılsın, Ermenistan da rahat bir nefes alsın.”
Öyle oldu, oluyor.
Azerbaycan, Türkiye’nin teşvik ve desteğiyle Karabağ’ın tamamını işgalden kurtarınca Erivan yönetimi kuş gibi hafifleyip Rusya’nın boyunduruğundan çıkmaya, bağımsızlığını gerçekleştirmeye, Azerbaycan-Türkiye ile ilişkilerini iyileştirmeye ve bölgesel kalkınma projelerine odaklanmaya başladı.
Müthiş bir değişim -hatta devrim- rüzgârı
Başbakan Nikol Paşinyan “Karabağ konusunu kapatıyoruz” diyor, halkı “1915” travmasından kurtulmaya çağırıyor, Ağrı Dağı üzerinde hak iddia etmenin “bizi yok edin” anlamına geldiğini savunuyor, 135 milyon Türk’le (Türkiyeli, Azerbaycanlı, İranlı) çevrili olan 3 milyon nüfuslu Ermenistan’ın hayal dünyasından çıkıp gerçekçi olması gerektiğini vurguluyor, “Türkiye, Ermenistan, Azerbaycan Üçlü Barışı”nın hayati önemine dikkat çekiyor, Ermenistan’daki “gözle görülür ekonomik büyüme”yi bu barışa bağlıyor ve “sosyal yaşam üzerinde” de barışın “şimdiden çok olumlu etki”sinin olduğunu söylüyor…
Nihayet aklıselim hakim oldu Ermenistan’da.
İnşaallah böyle devam eder.
Nasipse gelecek pazar günü yapılacak olan seçimlerde sandıktan tabii ki yine Paşinyan iktidarının çıkmasını temenni ediyoruz.
