Back To Top
Şimdi ödeme zamanı

Şimdi ödeme zamanı

 - Son Güncelleme: 03.07.2019 Çarşamba 10:03
- A +

Geçen hafta Türkiye’nin dış borç verileri açıklandı. Önümüzdeki süreçte ekonomiye ilişkin önemli ipuçları vermesi açısından verilere biraz daha yakından bakmak gerekiyor.

2018-I ve 2019-I. çeyrek karşılaştırması yaparak durumu anlamaya çalışalım.

Kamu sektörü dış borcu 140 milyar 980 milyon dolardan 148 milyar 346 milyon dolara çıkmış. Kamu sektörü dış borcu 7 milyar 367 milyon dolar artış gösteriyor.

Ama yine kamu sektörü olarak görebileceğimiz Merkez Bankası da var. Geçen yıl 1. çeyrekte sadece 1 milyar 446 milyon dolar olan MB dış borcu da 5 milyar 906 milyon dolara çıkıyor. Merkez Bankası dış borcunda  da 4 milyar 461 milyon dolarlık artış var.

Böylece toplam kamu dış borcu 11 milyar 827 milyon dolar artıyor.

***

Özel sektörün kısa vadeli dış borcu 9 milyar 537 milyon dolar azalarak 89 milyar 29 milyon dolara geriliyor.

Yine özel sektörün uzun vadeli dış borcu 16 milyar 4 milyon dolar azalışla 210 milyar 141 milyon dolara düşüyor.

Böylece son bir yılda özel sektör, toplamda 25 milyar 541 milyon dolar net dış borç ödemiş oldu.

Türkiye’nin de toplam brüt dış borç stoku 467 milyar 137 milyon dolardan 13 milyar 714 milyon dolar azalarak 453 milyar 423 milyon dolara gerilemiş oldu.

Dış borç ödemesinde özellikle 2018 yılı ikinci yarısı dikkat çekiyor. Yani kurların çok yukarıda olduğu dönem.

***

Dış borç ödemesinde bir başka dikkat çeken yer de reel kesimdir. Mesela reel kesimin döviz açık pozisyonu 2018-I. çeyrekte eksi 221 milyar 11 milyon dolarken, 2019-I. çeyrekte eksi 189 milyar 63 milyon dolara geriliyor.

Reel kesim döviz açık pozisyonu 32 milyar 67 milyon dolar azalırken, bu azalışta yurt içi bankalara ödenen döviz borçları önemli yer tutuyor.

Reel kesim yurt içinden sağladığı döviz kredilerini 16 milyar 852 milyon dolarlık kısmını ödüyor ve yabancı para (YP) kredilerini yurt içinde 169 milyar 631 milyon dolara düşürüyor.

Yurtdışından sağlanan döviz kredilerinin ise sadece 1 milyar 568 milyon doları ödeniyor. Yurtdışından sağlanan krediler 104 milyar 961 milyon dolar seviyesinde devam ediyor.

Bu arada reel kesim döviz varlıklarında da 12 milyar 599 milyon dolarlık artış sağlayarak net döviz açığını 189 milyar 4 milyon dolara düşürmeyi başarıyor.

Burada dikkat çeken nokta elbette yurt içi bankaların reel sektörü döviz kredileri borçlarını ödemeye almasıdır.

***

Bankalar özel sektörden neden döviz borçlarını tahsil ediyor?

Ya da şu şekilde bakalım: Reel sektör yurt içi bankalara döviz borçlarını öderken, bankalar ne yapıyor?

Hazine verilerine göre finansal kuruluşların toplam dış borcu 2018-I. çeyrekte 164 milyar 622 milyon dolarken, bu borç 2019-I. çeyrekte 136 milyar 576 milyon dolara geriliyor. Finansal kuruluşlar son bir yılda 28 milyar 46 milyon dolar net dış borç ödemiş durumdalar. Bu borcun da 24 milyar 625 milyon dolarını bankalar gerçekleştirmiş.

Kamu bankalarının bile aynı dönemde 2.6 milyar dolar net dış borç aldığı hesaba katıldığında, özel ve yabancı sermayeli bankaların yüksek döviz fiyatından yine önemli bir borç ödediğini görüyoruz.

***

Hazine verilerine göre Mayıs-Aralık 2019’da ödenmesi beklenen dış borç dağılımı da şu şekilde:

Kamu sektörü: 10 milyar 808 milyon dolar

Özel sektör: 49 milyar 964 milyon dolar

Toplam ödenecek veya çevrilecek dış borç ise 60 milyar 773 milyon dolar.

Şimdi konuyu yeniden toparlayalım: Reel sektör yurt içi bankalara dövizli borçlarını ödedikçe, yurt içi finansal kuruluşları da dış borçlarını ödemeye devam ediyor.

Kısaca mali sektörde yeni kredi ve parasal genişleme imkanı şu halde nerede ise imkansız noktada. Zaten kamu tarafına baktığımızda dış borçlanma ve kredi genişleme yükü üstlenilmiş durumda. Ama kamunun kaynak kullanımında vereceği kararların ne kadar ekonomik olacağı tartışma konusudur.

Kamu bankalarının kredi kullanımında açıkladığı kararların hala tartışma konusu olması durumu göstermektedir.

Bu ne anlama geliyor?

Ülkemizde maalesef finansman kanalları verimlilik odaklı çalışma düzeninden siyaset odaklı çalışma düzenine daha yoğun geçiyor. Böyle bir ekonominin uzun süre bu yapıyı taşımasına imkan olamaz. Ya da uzun vadede oluşacak verimsizlik birikimi bizi daha büyük tehlikelere taşıyabilir.

Bütçe üzerinden süren baskı ve zamlar yanında bir de kamu kredileri ile oluşacak verimsizlik halini şimdiden düşünmeli ve çözüme gitmeliyiz.

 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
B 03 Temmuz 2019 20:47
Dikkat ediyorum. Size ve yorumlara. İki türlü kafa var. Birisi iyimserler. Düzelir diyorlar. Diğerleri ise felaket arzu ediyorlar. Battık, batma durumundayız, hatta batmalıyız. Çünkü hükümetin bir başarısızlığı yazılmalı. Ecevit'e kasa fırlatan adam şimdi ne yapıyor acaba. Buraya zaten batıştan gelindi. Sahte bankalar, vatandaşın parasını yok eden bankerler. Şu anda bunların hiç biri yok. Hiç bir banka vatandaşın parasını alıp ortadan kaybolmuyor. DSP koalisyonu zamanındaki rezillikler söz konusu bile değil. Özel sektör sağlam.
KARAR OKURU 03 Temmuz 2019 20:22
Madem bu enflasyon düştü, neden hala benzin 7 tl? Deterjan 59 tl? Bebek bezi 46 tl? Resmen bizimle dalga geçiyorlar.
demircan 03 Temmuz 2019 16:36
ibrahim bey herşey güllük gülistanlık.enflasyon düşmüş.emekliye %5 zam.artık arabamı alırlar yoksa ev mi.yurtdışına tatile de çıkabilirler. özgül ağırlık sahibi birinin maaşı ilk toplantıda 8 binden 13 bine çıkarılmış.o da edepsizler benim maaşımdan size ne demiş.özgül ağırlıklı abimin milletvekili emekli maaşı da vardır.o da nereden baksan 15 bindir.ettimi 28 bin.neyse yetmez ama evet demiştir. bunun gibilere hz. ebu zer ne derdi acaba. Rabbime dua ederken hep kul hakkından koru derim.kurul üyelikleri iyi de yarın ahiretteki kurulda ne yapacaklar acaba.
KARAR OKURU 03 Temmuz 2019 15:25
halka hizmet hakka hizmettir düsturuyla cenneti kazanmak için yola çıkanların cehhenneme çevirdiği garip yurdum benim
karar okuru 03 Temmuz 2019 14:26
sayın İbrahim bey yazınız için teşekkürler enflasyon çarşı pazarda daha yüksek %100 bir derotu 2.5 tl fasulye 10tl kiraz 10tl biber 6tl dolmalık kıyma dana 50tl kuzu kıyma 70tl yemek yapmak çok zor oldu alım güçümüz düştü birde işsizlik insanlar borç içinde kredi kardı ile yaşam çevirmeye çalışıyor sesimizi duyan yok 13 bin maaşı az buldular 19 bin tl yaptılar üstüne birde emeklı millet vekili maaşı var vatantaşı düşünen yok zengin fakirin halinden anlamıyor
KARAR OKURU 03 Temmuz 2019 16:59
8
2 senelik sözleşmeli bilişim uzmanıyım 4 kat ile temmuz yüzde 6 zammı ile net 15bin tl civarında ücret alacağım. Hamd olsun. Önceki işimde 5 sene önce özel şirkette asgari ücretin 1.5 katına 3 sene çalıştım. İşsizlik var ama kendini çok geliştirene iş de var. Ben bunun örneğiyim.Asgari ücretin 1.5 katına 3 sene çalışmasaydım ve çevre edinmeseydim şimdiki pozisyonumda olmazdım.
nurettin 03 Temmuz 2019 14:13
Üretim/ihracatın gerilemiş, tüketim/ithalata yönelmişsin; kamu, özel sektör alabildiğine borçlanmış, sermayeyi de özelleştirme adı altında yemiş bitirmişsin, ne aldığın borç paraları ne de özelleştirmeden elde ettiğin gelirleri yatırıma çevirmediğin gibi yemiş bitirmişsin. İşsizlik patlamış. Hep böyle gider sanmışsın, gitmediğini gitmeyeceğini herkes şimdi canlı canlı yaşıyor. Hiçbir şey sürpriz olmadı, ne bekleniyordu ki.! Sadece para/maliye politikaları veya söylemleriyle bu iş tersine çevrilemez. Bunun adına, hikaye deniyor.
KARAR OKURU 03 Temmuz 2019 12:33
Çocuklarımızın geleceğini sattılar.
karar okuru 03 Temmuz 2019 12:08
Bu yazdıklarım 30.06.2018 ile 30.06.2019 tarihleri arasındaki artışlarla ilgilidir. USD artış TCMB rakamlarından %24. Bankalar tüketici kredisi yüzde 22.Haziran enflasyonu %15 küsür.Pompaya yansımayan fiyatlara akaryakıt artışı yüzde 24. Hadi bakalım şimdi şimdi iktisatçılar bunun izahını yapsın bakalım.Bana göre yapamazlar nedenmi açıklanan enflasyon rakamı gerçeği yansıtmıyor.Eğer gerçeği yansıtıyorsa hadi bakalım Faizleri Kurları aynı seviyeye çekme zamanı.Hadi yapın bakalım bekliyoruz.
Türkiye en büyük ticari ortağı ve en büyük yatırımcısı AB ile ilişkilerini düzeltmeden ekonomide kalıcı/sürdürülebilir iyileşme olmaz. Ne iç pazar, ne iç tasarruflar, ne Rusya, ne Çin, ne Japonya, ne Araplar AB'yi ikame edecek kapasiteye/kabiliyete sahip değil. Bu matematik bir kesinlik. Gerisi havanda su.
karar okuru 03 Temmuz 2019 11:41
Bülent Arınç YİK na atanmış.Maaşı 13 bin TL'den 18 bin TL'ye çıkarılmış.Bunu dile getirenlere Terbiyesizler demiş. Benim bu insanların yanında durmam islami dir demiş.Şimdi sormak lazım.Maaş artış oranı nerede ise yüzde 45. Emeklilere verilen zam ortalama yüzde 5.50.Şimdi bunun neresi islami bunu biri bana anlatsın.Demekki bunu söyleyenler Terbiyesiz değillermiş.Tabiiki yanlarına verilen sekretaryayı ve makam araçlarını vs leri hiç saymıyorum.Herhalde birileri islamiyeti anlamamış görünüyor.Adalet,Vicdan nerede.
EKONOMİ GÖSTERGELER, YANGI NIN AZALDIĞINI ORTAYA KOYUYOR,DAHA DA DÜZELECEK, MAL VE HİZMET ALIMLARI SEKTÖRLERİ, İSTİHDAM DA ÖNCÜ GÖZÜKÜYOR,MAALESEF ŞİRKETLER KATMA DEĞER YARATMAK KONUSUNDA ELİNİ TAŞIN ALTINA KOYMUYOR, BİR BAKIYORUZ 800 BIN ŞİRKET ZARAR YAZMIŞ, BU YANLIŞ. ŞİRKETLERİN DÖVİZ İHTİYACI KALMADI GİBİ, ZATEN AÇIK OLAN TÜM POZİSYON LARINI EYLÜL AYINDA N BU YANA KAPATIYORLAR, ABD ANLAŞTI HERKES İLE, KAVGA BİTTİ, ARTIK FAİZLERİ TEK HANEYE İNDİRME VE ÇARKLAR I HIZLICA ÇEVİRME VAKTİ, HAYDİ ÜLKEM, DURMAK YOK YOLA DEVAM.
KARAR OKURU 03 Temmuz 2019 22:12
0
Sen berat albayrak mısın ? Hemen hemen aynı şeyleri söylüyorsunuz hiç te tutmuyor. Bakanım siz misiniz?
Kahraman 03 Temmuz 2019 11:20
Sn. Kahveci, 31 Mart sonrası IMF'ye teslim oluyorduk, ne oldu?
Musto 03 Temmuz 2019 10:25
Dun Kayserinin belli başlı alış veriş merkezlerini gezdim düğün mevsimi geldi mobilya beyaz esya benzeri yerlerde inanin aksama kadar benden başka gezen kimseyi görmedim millet yiyecek içecek dışında bir şey almıyor. Buralardan ülke ekonomisine pek fayda yok.
KARAR OKURU 03 Temmuz 2019 09:58
İbrahim bey enflasyon rakamları açıklandı, geçen aya göre düştüğü söyleniyor. Benim inanasım gelmiyor, sanki sipariş yapılmış gibi. Kime nasıl inanacağız? Hatice değil de neticeye mi bakacağız? Çarşı, pazar çok farklı. 1lt. Süt 5 TL, beyaz peynir 25, kaşar 40,tereyağ 50, limon 12, tavuk 25, 400km lik yol bileti 130 tl..... Diğerlerini de batandaş biliyor zaten!
Menderes YILDIRIM 03 Temmuz 2019 00:00
Yorum 3) İbrahim Bey ve Karar Gazetesi Yorumcuları; Bana göre Yorum 1 ve Yorum 2 de yazdığım SSK ve Bağ-Kur emekli maaşlarında daha önceki yıllarda bir sonraki aldıkları emekli maaşlarına 16 – 25 günlük enflasyon maaş fakları yatırılıyordu. Son 5 – 6 yıldır ise bana göre SSK ve Bağ-Kur emeklilerine enflasyondan doğan alacaklarının yatırılmadığını DÜŞÜNMEKTEYİM. Amacım, bir YANLIŞLIK varsa bunun giderilmesidir. Konuyu İNCELEYEBİLİRMİSİNİZ? ES emeklilerine aynı ayda enflasyon farkları hesaplanıp verilmekte. Saygılarımla
Menderes YILDIRIM 02 Temmuz 2019 23:55
Yorum 2) İbrahim Bey ve Karar Gazetesi Yorumcuları; Açıklanan enflasyon farkı 01 Temmuzdan geçerli olup, Ör: SSK Emeklilerinin, 17 Temmuz da alacağı maaşları, 17 Tem. – 16 Ağu. arası emekli maaşları olup, açıklanan enflasyon zammı 17 Tem. – 16 Ağu. arasında enflasyon farkı hesaplanmış Ağustos ayı maaşlarıdır. SSK emeklilerinin 17 Tem. - 16 Ağu. arası maaş olup, 17 Haziran da aldıkları Emekli maaşlarından 01 Tem. – 16 Ağu. arası emekli maaşlarından (Ör: 16 gün) enflasyon kayıpları olduğunu DÜŞÜNMEKTEYİM. Saygılarımla
Menderes YILDIRIM 02 Temmuz 2019 23:57
Yorum 1) İbrahim Bey ve Karar Gazetesi Yorumcuları; Bugün Emeklileri ilgilendiren Enflasyon Açıklanacak. ES - SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin emekli maaşları bir sonraki ayın maaşıdır. Ör: SSK emeklisi 17 Aralıkta aldıkları emekli maaşı, 17 Ara.- 16 Oc. ayının ve 17 Haziran da aldığı emekli maaşı 17 Haz. - 16 Tem. arası maaşıdır. SSK ve BAĞKUR Emeklilerinin 01 Oc. ta ve 01 Tem. da açıklanan enflasyon farkları ile maaş aldıkları tarihe göre 16 gün ile 25 gün arasında enflasyon farkı kayıpları bulunduğunu DÜŞÜNMEKTEYİM. Saygılarımla
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN