Cemal Kaşıkçı kimdir?

Cemal Kaşıkçı kimdir?

Uzun yıllar Suudi kraliyet ailesine yakın olan ve yıllar boyunca hükümete danışmanlık yapan Cemal Kaşıkçı, kraliyet ailesi ile arasının açılmasının ardından ABD’ye gitti ve Veliaht Prens Salman'ın politikalarını eleştiren yazılara imza attı…

Ünlü Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı, 2 Ekim 2018’de nişanlısı ile birlikte İstanbul’daki Suudi Konsolosluğu’na gitti. Son olarak saat 13.14’te binaya girerken görülen Kaşıkçı’yı o gün ve saatten sonra bir daha gören olmadı. Yaklaşık 10 saat kapıda bekleyen nişanlısı Hatice Cengiz, tek başına geri döndü…

CEMAL KAŞIKÇI KİMDİR?

Tanınmış bir Suudi gazeteci olarak, çeşitli Suudi haber kuruluşları için Sovyetlerin Afganistan'ı işgali ve son El Kaide lideri Usame Bin Ladin'in yükselişi de dahil olmak üzere önemli hikayeleri ele aldı.

59 yaşında vefat eden Kaşıkçı, Suudi kraliyet ailesine yakındı ve aynı zamanda onlarca yıl hükümete danışmanlık yaptı.

Ancak zamanla gözden düştü ve 2017'de ABD'de kendi isteğiyle sürgüne gitti. Washington Post'ta, Kral Selman'ın oğlu Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ın politikalarını eleştirdiği aylık köşe yazıları yazdı. Kaşıkçı, Eylül 2017'de Washington Post'taki köşesinde, prens tarafından denetlenen muhaliflere yönelik yazıları nedeniyle tutuklanmaktan korktuğunu söyledi.

cemal-kasikci-kimdirrrrrrrr.jpg

NEDEN KONSOLOSLUKTAYDI?

Kaşıkçı, Türk nişanlısı Hatice Cengiz ile evlenebilmek için boşandığına dair bir Suudi belgesi almak üzere ilk olarak 28 Eylül 2018'de İstanbul'daki Suudi konsolosluğunu ziyaret etti. Ancak, belgeyi almak için geri dönmesi gerektiği söylendi ve 2 Ekim'de geri dönmesi ayarlandı.

Hatice Cengiz Post'ta "Türkiye topraklarında kötü bir şey olabileceğine inanmıyordu" diye yazdı. Hatice Cengiz Hanım 2 Ekim'de konsolosluk girişine kadar kendisine eşlik etti. Kaşıkçı, en son yerel saatle 13:14'te binaya girerken CCTV görüntülerinde görüldü.

Kendisine içeride herhangi bir sorunla karşılaşmayacağına dair güvence verilmesine rağmen, Hatice Cengiz Hanım'a iki cep telefonu verdi ve geri dönmezse Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bir danışmanını aramasını söyledi.

Nihayetinde konsolosluk dışında 10 saatten fazla bekledi ve ertesi sabah Kaşıkçı hala görünmeyince geri döndü.

cemal-kasikci-kimdirrrrr.jpg

SUUDİ ARABİSTAN NE DEDİ?

Suudi Arabistan, iki haftadan fazla bir süre boyunca, Kaşıkçı öldürüldüğüne dair iddiaları sürekli olarak reddetti.

Prens Muhammed, Bloomberg News'e, gazetecinin konsolosluktan "birkaç dakika veya bir saat sonra" ayrıldığını söyledi. "Saklayacak hiçbir şeyimiz yok" diye ekledi.

Ancak Suudi hükümeti, 20 Ekim'de fikir değiştirerek, savcılar tarafından yapılan bir ön soruşturmanın, gazetecinin kendisini Suudi Arabistan'a iade etme girişimlerine direndikten sonra bir "kavga" sırasında öldüğü sonucuna vardığını söyledi. Daha sonra bir Suudi yetkili, ölümü boğulmaya bağladı.

15 Kasım'da Suudi Arabistan başsavcı yardımcısı Shalaan al-Shalaan, cinayetin Suudi istihbarat şef yardımcısı tarafından Kaşıkçı'yı "ikna yoluyla" krallığa geri getirmesi için İstanbul'a gönderilen "müzakere ekibi" başkanı tarafından emredildiğini söyledi. 

Shalaan, Kaşıkçı’nın zorla zapt edildiğini ve büyük miktarda ilaç enjekte edildiğini, bunun da aşırı dozda ölümüne yol açtığını söyledi. Daha sonra cesedi parçalanıp elden çıkarılması için konsolosluğun dışındaki yerel bir "işbirlikçiye" teslim edildiği ifade edildi.

Bay Shalaan beş kişinin cinayeti itiraf ettiğini ileri sürdü ve Veliaht prensin bu konuda hiçbir bilgiye sahip olmadığını ekledi. 

cemal-kasikci-kimdirrrrrrrrrr.jpg

SUUDİ ARABİSTAN NE YAPTI?

Suudi savcılık, 2018 yılının Eylül ayı sonlarında, cinayetle ilgili olarak toplam 31 kişinin soruşturulduğunu ve 21 kişinin tutuklandığını söyledi.

İstihbarat Şefi Yardımcısı Ahmed Asiri ve Prens Muhammed'in kıdemli yardımcılarından Suud el-Kahtani de dahil olmak üzere beş üst düzey hükümet yetkilisi de görevden alındı.

Ocak 2019'da, Kaşıkçı cinayetiyle ilgili olarak Riyad Ceza Mahkemesinde adı belirtilmeyen 11 kişi yargılandı ve savcı beşinin ölüm cezasını istedi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, kapalı kapılar ardında gerçekleşen davanın uluslararası standartları karşılamadığını ve yetkililerin "anlamlı bir hesap verebilirliği engellediğini" söyledi.
Aralık 2019'da mahkeme, beş kişiyi "mağdurun cinayetini işlemek ve doğrudan iştirak etmek" suçundan idama mahkum etti.

Diğer üçü de "bu suçu örtbas etmek ve yasayı çiğnemek" suçundan 24 yıl hapis cezasına çarptırılırken, geri kalan üçü suçsuz bulundu. Shalaan el-Shalaan, kararın ardından düzenlediği basın toplantısında savcılığın soruşturmasının "cinayetin kasıtlı olmadığını" gösterdiğini söyledi.

Callamard, bu iddiayı "tamamen saçma" olduğu gerekçesiyle reddetti ve duruşmanın "beyinlerin" özgürce yürüdüğü "adaletin antitezi" olduğunu söyledi. Kaşıkçı'nın nişanlısı Hatice Cengiz kararı "kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Ancak Suudi Arabistan'da yaşayan Kaşıkçı'nın oğlu Salah, attığı tweetde Suudi yargısına her düzeyde güvendiklerini, kendilerine adil davranıldığını ve adaletin sağlandığını teyit ettiklerini söyledi.

Mayıs 2020'de Salah Kaşıkçı, kendisinin ve kardeşlerinin "babalarını öldürenleri affettiğini, her şeye kadir Allah'tan mükafat talep ettiğini" duyurdu.

cemal-kasikci-kimdirrr.jpeg

TÜRKİYE OLANLARA NE DİYOR?

Türk yetkililer, cinayetten önceki günlerde üç istihbarat görevlisinin de yardım ettiği 15 Suudi ajandan oluşan bir ekibin İstanbul'a geldiğini, grubun Kaşıkçı'nın gelişinden önce konsolosluktan güvenlik kameraları ve gözetleme görüntülerini çıkardığını söyledi. İstanbul Başsavcısı İrfan Fidan, 31 Ekim 2018'de gazetecinin neredeyse konsolosluğa girer girmez boğulduğunu ve vücudunun parçalanıp imha edildiğini söyledi. 2 Kasım'da Washington Post'ta yazan Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kaşıkçı'nın "bir ölüm mangası tarafından soğukkanlılıkla öldürüldüğünün" ve "cinayetin önceden planlandığının" tespit edildiğini açıkladı.

"Yine de, yanıtları bu acınacak eylemi anlamamıza katkıda bulunacak başka, daha az önemli olmayan sorular var" diye ekledi. "Kaşıkçı'nın cenazesi nerede? Suudi yetkililerin Kaşıkçı'nın cenazesini teslim ettiğini iddia ettiği 'yerel işbirlikçi' kim? Bu tür bir ruhu öldürme emrini kim verdi? Ne yazık ki Suudi yetkililer bu soruları cevaplamayı reddettiler."
Erdoğan, Kaşıkçı'yı öldürme emrinin "Suudi hükümetinin en üst kademelerinden geldiğini" bildiğini, ancak "kutsal camilerin koruyucusu Kral Selman'ın emri verdiğine bir an bile inanmadığını" söyledi. Mart 2020'de İstanbul başsavcısı, Saad al-Qahtani, Ahmad Asiri ve diğer 18 Suudi vatandaşını Kaşıkçı cinayetiyle ilgili olarak resmen suçladı.
Prens Muhammed'in eski yardımcıları "acımasız içgüdülerle işkence amacıyla kasıtlı bir cinayeti kışkırtmakla" suçlandı. Diğerleri, "şeytani içgüdülerle işkenceye niyetiyle kasıtlı bir cinayet işlemekle" suçlandılar. Savcılık, Suudi Arabistan'dan onları iade etmesinin istendiğini söyledi.

 

cemal-kasikci-kimdir.jpg

BM SORUŞTURMASI

Haziran 2019'da özel raportör Agnes Callamard tarafından yayınlanan bir raporda , Kaşıkçı'nın ölümünün "Suudi Arabistan Krallığı'nın sorumlu olduğu bir yargısız infaz" olduğu sonucuna varıldı. Ayrıca Prens Muhammed ve diğer üst düzey Suudi yetkililer hakkında bir soruşturma yapılmasını gerektirecek "güvenilir kanıtlar" olduğunu buldu ve prensin, olayda yer aldığı iddia edilen kişilere karşı hedeflenen yaptırımlara tabi olması gerektiğini söyledi. 

Callamard, hem Suudi Arabistan hem de Türkiye tarafından Kaşıkçı'nın ölümüne yönelik soruşturmaların "uluslararası standartları karşılamadığını" söyledi. Suudi Arabistan'daki 11 şüphelinin yargılanmasının "güvenilir bir hesap verebilirlik sağlamayacağını" söyleyerek askıya alınmasını istedi.

Suudi Dışişleri Bakanı Adel al-Jubeir raporu "yeni bir şey değil" şeklinde tweet atarak iddiaları reddetti ve güvenilirliğine meydan okuyan açık çelişkiler ve temelsiz iddialar içerdiğini söyledi. "Suudi yargısı, Kaşıkçı davasıyla ilgilenmeye yetkili tek taraftır ve tam bağımsızlıkla çalışmaktadır."

HERHANGİ BİR KANIT VAR MI?

Kasım 2018'in ortalarında, Türkiye hükümeti cinayetin ses kayıtlarını Suudi Arabistan, ABD, İngiltere, Almanya ve Fransa ile paylaştığını söyledi. Resmi olarak kamuoyuna açıklanmasa da, kayıtların detayları Bayan Callamard'ın raporuna dahil edildi.

BM özel raportörü, kayıtların kopyalarını Türk istihbaratından elde edemediğini veya bunların kimliklerini doğrulayamadığını kaydetti.

Ancak bir kayıtta, iki Suudi yetkilinin, gazetecinin konsolosluğa girmeden birkaç dakika önce Kaşıkçı'nın cesedini nasıl kesip nakledeceğini tartıştıklarını söylüyor.

Birinin şu sözleri aktarılıyor: "Vücut ağır. İlk defa yeri kestim. Plastik poşetleri alıp parçalara ayırırsak bitmiş olur." Sohbetin sonunda diğeri "kurbanlık hayvanın" gelip gelmediğini sorar.
Başkonsolosluk ofisinde daha sonra kaydedilen bir konuşmada, Kaşıkçı'ya yetkililer tarafından "Sizi geri almamız gerekecek. Interpol'den bir emir var. Interpol sizden geri gönderilmenizi istedi. Sizi almaya geliyoruz." söylendiğini söyleniyor:

Raporlarda Kaşıkçı'nın "aleyhimde bir dava yok. Dışarıdan bazı kişilere haber verdim; beni bekliyorlar; bir şoför beni bekliyor" şeklinde yanıt verdiğini aktarıyor.
Yerel saat 13: 33'te "Burada bir havlu var. Bana uyuşturucu verecek misiniz?" Biri yanıt verir: "Size anestezi vereceğiz."

Raporda, konuşmanın ardından insanların "Uyudu mu?", "Başını kaldırıyor" ve "İtmeye devam et" dedikleri duyulan bir mücadele sesleri geldi. Daha sonra hareket sesleri, nefes nefese ve plastik çarşaflar sesleri geliyor.

Türk istihbaratı, bir testerenin sesini 13: 39'da tespit etti, ancak Callamard, kendisinin ve heyetinin duydukları seslerin kaynaklarını çıkaramadıklarını söyledi.

Özel raportöre göre, Türkiye'deki ve diğer ülkelerdeki istihbarat görevlilerinin kayıtlarına ilişkin değerlendirmeler, Kaşıkçı'ya yatıştırıcı enjekte edilip ardından plastik torba kullanılarak boğulabileceğini gösteriyor.

TÜRKİYE'NİN SUUDİ ARABİSTAN VE KAŞIKÇI İLE ROLÜ NEDİR?

Türk yetkililere olaydan iki haftadan fazla süre geçene kadar DNA testi için Suudi konsolosluğuna erişim izni verilmedi.

Özel raportör, suç mahallerinin önceden "baştan sona, hatta adli olarak temizlendiğine" dair güvenilir kanıtlar olduğunu söyledi.

Kaşıkçı'nın kalıntıları için aranan alanlar arasında, bir konsolosluk ataşesinin 1 Ekim 2018'de ziyaret ettiği Belgrad ormanı ve bir Suudi uyrukluya ait olduğu iddia edilen bir çiftlik evinin bulunduğu sahil kasabası Yalova yer alıyor.

SUUDİ AJANLAR OLDUĞU İDDİA EDİLENLER KİMLER?

Yargılananların hiçbiri Suudi savcılar tarafından tanımlanmadı, ancak BM özel raportörü tarafından hazırlanan raporda "çeşitli hükümetlerin kaynaklarından" alınan bilgilere atıfta bulunarak onları isimlendirdi.

Rapora göre, ölüm cezasıyla karşı karşıya kalan beş kişi Fahad Shabib Albalawi; Turki Muserref Alshehri; Waleed Abdullah Alshehri; ABD'nin prensin yardımcısı Suud el-Kahtani için çalıştığını söylediği istihbarat görevlisi Maher Abdulaziz Mutreb; ve içişleri bakanlığından adli tıp doktoru Dr. Salah Mohammed Tubaigy.

Diğer altı sanık, Mansour Othman Abahussain idi; Mohammed Saad Alzahrani; Mustafa Muhammed Almadani; Saif Saad Alqahtani; Konsolosluk personelinin bir üyesi olduğu bildirilen Muflih Shaya Almuslih; ve eski istihbarat şef yardımcısı Ahmad Asiri.

Özel raportörün yaptığı röportajlara göre, sanıkların avukatları Ocak ayında yapılan duruşmada "devlet memuru olduklarını ve üstlerinin emirlerine itiraz edemeyeceklerini" öne sürdü.

Rapora göre üç sanığın Kaşıkçı'nın "çığlık atmaya başladığını, bu yüzden gürültü yapmasını önlemek için ağzını kapattıklarını, bu da yanlışlıkla kendisini öldürdüğünü" söyledi. Callamard, konsolosluğun ses kayıtlarında hiç çığlık duymadığını belirtti.

Asiri'nin mahkemeye Kaşıkçı'yı Suudi Arabistan'a geri getirmek için "asla güç kullanma emri vermediğini" söylediği belirtildi.

Callamard'ın ismini verdiği sanıklardan dokuzu daha önce Türk yetkililer tarafından İstanbul'a gönderilen 15 kişilik ajan ekibinin üyeleri olarak tanımlanmıştı.

Ajanların çoğu, Kaşıkçı'nın öldürüldüğü gün özel veya ticari jetle şehrin havaalanına geldi ve oradan ayrıldı.

CCTV görüntüleri, onları konsolosluğa götüren araçları gösteriyor gibi görünüyor ve Kaşıkçı'nın gelişinden iki saat sonra, bazıları konsolos evine gidiyor.

Özel raportör, üç kişinin konuta plastik çöp poşetleri gibi görünen şeyler ve en az bir tekerlekli bavulla girerken görüntülendiğini söyledi.


 

İlgili Haberler
Öne Çıkanlar
Diğer Haberler
Son Dakika Haberleri
KARAR.COM’DAN