ABD merkezli haber sitesi Axios, ABD ile İran arasında devam eden gerilime ilişkin yeni bir sürecin gündemde olduğunu yazdı. Haberde, Washington’ın savaşın sona erdirilmesi ve daha kapsamlı nükleer müzakerelere zemin hazırlanması amacıyla İran ile tek sayfalık bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya yakın olduğu belirtildi.
Axios’a konuşan iki ABD’li yetkili ve sürece yakın iki kaynağa göre, taraflar henüz nihai bir anlaşmaya ulaşmış değil ancak savaşın başlamasından bu yana en somut ilerlemenin kaydedildiği ifade ediliyor.
Haberde, ABD’nin önümüzdeki 48 saat içinde İran’dan bazı kritik başlıklarda yanıt beklediği aktarıldı.
MÜZAKERE ÇERÇEVESİ VE GEÇİCİ ATEŞKES SÜRECİ
Habere göre söz konusu mutabakat taslağı, savaşın sona erdiğinin ilan edilmesini ve ardından 30 günlük ayrıntılı müzakerelerin başlatılmasını öngörüyor. Bu süreçte Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş düzenlemeleri, İran’ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi başlıkların ele alınacağı belirtiliyor.
Taslağın, ABD ile İran arasında daha önce gündeme gelen kırılgan ateşkesin korunmasını hedeflediği ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin azaltılmasını da kapsadığı ifade ediliyor.
“WİTKOFF VE KUSHNER” ÜZERİNDEN YÜRÜTÜLEN GÖRÜŞMELER
İddiaya göre 14 maddelik ve tek sayfadan oluşan mutabakat zaptı, Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile bazı İranlı yetkililer arasında hem doğrudan hem de arabulucular aracılığıyla müzakere ediliyor.
Haberde, görüşmelerin İslamabad veya Cenevre’de yapılabileceği de öne sürüldü.
TASLAK ANLAŞMANIN ANA BAŞLIKLARI
Axios’un aktardığı bilgilere göre taslak mutabakat kapsamında:
- İran’ın nükleer zenginleştirmeyi durdurmayı taahhüt etmesi,
- ABD’nin yaptırımları kaldırması ve dondurulmuş İran fonlarından milyarlarca doları serbest bırakması,
- Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş kısıtlamalarının karşılıklı olarak kaldırılması
gibi maddeler yer alıyor.
Ayrıca anlaşmanın, 30 günlük süreçte daha ayrıntılı bir çerçeveye dönüştürülmesinin planlandığı ifade ediliyor.
BOĞAZ VE ASKERİ ADIMLARIN KADEMELİ KALDIRILMASI İDDİASI
Habere göre bir ABD’li yetkili, İran’ın deniz taşımacılığına yönelik kısıtlamalarının ve ABD’nin deniz ablukası niteliğindeki önlemlerinin bu 30 günlük süreçte kademeli olarak kaldırılabileceğini belirtti.
Ayrıca süreç başarısız olursa, ABD’nin yeniden ablukayı devreye sokabileceği veya askeri operasyonlara dönebileceği ifade edildi.
URANYUM ZENGİNLEŞTİRME SÜRESİ TARTIŞMASI
Tarafların en kritik başlıklardan biri olan uranyum zenginleştirme süresinde uzlaşmaya varamadığı aktarıldı.
- Üç kaynağa göre İran’ın zenginleştirmeyi en az 12 yıl durdurması öngörülüyor,
- Bir kaynak bu sürenin 15 yıla çıkabileceğini belirtiyor,
- İran’ın ise 5 yıl önerdiği, ABD’nin ise 20 yıl talep ettiği ifade ediliyor.
ABD’nin ayrıca İran’ın ihlal yapması halinde sürenin uzatılmasını içeren bir güvenlik maddesi istediği aktarıldı.
DENETİM VE YAPTIRIM PLANI
Haberde, İran’ın Birleşmiş Milletler denetçilerinin ani denetimlerini içeren daha sıkı bir denetim rejimini kabul edeceği belirtildi.
ABD’nin ise buna karşılık yaptırımları kademeli kaldırmayı ve dondurulmuş İran varlıklarının aşamalı şekilde serbest bırakılmasını taahhüt edeceği ifade edildi.
Süre sonunda İran’ın düşük seviyede, yaklaşık yüzde 3,67 oranında uranyum zenginleştirmesine izin verilebileceği de iddialar arasında yer aldı.
