Avrupa'da çocuk hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarını bünyesinde toplayan Eurochild, "Avrupa'da İhtiyaç Sahibi Çocuklara İlişkin 2026 Raporu"nu yayımladı. Türkiye'nin de dahil olduğu 32 ülkeden 54 üye ve katkı sağlayıcının değerlendirmeleriyle hazırlanan raporda; çocuk yoksulluğu, sosyal koruma sistemleri, temel hizmetlere erişim ve çocuklara ayrılan kamu kaynaklarına ilişkin verilere yer verildi. Rapora göre, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde her 4 çocuktan biri yoksulluk veya sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıya bulunuyor.
AB'DE ÇOCUK YOKSULLUĞU YENİDEN YÜKSELİŞE GEÇTİ
Raporda aktarılan Avrupa İstatistik Ofisi'nin (Eurostat) 2025 verilerine göre, AB ülkelerindeki çocukların yüzde 24,3'ü yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında yaşıyor. 2024 yılında kaydedilen sınırlı düşüşün ardından bu oranın yeniden yükselişe geçtiği belirtildi.
Üye ülkeler bazında incelendiğinde en yüksek çocuk yoksulluğu ve sosyal dışlanma riski yüzde 33,8 ile İspanya'da görüldü. İspanya'yı yüzde 33,1 ile Bulgaristan ve yüzde 32,4 ile Romanya takip etti. 2024 yılına kıyasla çocuk yoksulluğunun 10 ülkede artış gösterdiği, 15 ülkede azaldığı ve 2 ülkede ise sabit kaldığı kaydedildi. En yüksek artışların yaşandığı ülkeler Avusturya, Estonya ve İrlanda olurken; en belirgin düşüşler Hırvatistan, Malta ve Hollanda'da gerçekleşti.
AB'ye aday ve potansiyel aday ülkelerde ise söz konusu riskin genel olarak daha yüksek seviyelerde seyrettiği ifade edildi. Buna göre, Arnavutluk'ta 2023 verileri itibarıyla çocukların yüzde 46,6'sı yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunurken, Ukrayna'da çocukların yüzde 70'inin temel mal ve hizmetlere erişemediği aktarıldı.
DEZAVANTAJLI GRUPLAR VE FİNANSMAN EKSİKLİKLERİ
Rapor, belirli gruplardaki çocukların yoksulluk ve sosyal dışlanma riskinden daha fazla etkilendiğini ortaya koydu. Bu kapsamda risk altındaki başlıca gruplar şu şekilde sıralandı:
Tek ebeveynli ve kalabalık ailelerde yaşayan çocuklar
Göçmen ve mülteci çocuklar
Roman çocuklar
Engelli çocuklar
Avrupa genelinde çocuklara yönelik sosyal koruma sistemlerinin finansmanında ciddi eksiklikler bulunduğuna dikkat çekilen raporda, mevcut sosyal yardımların artan yaşam maliyetleri karşısında yetersiz kaldığı ve karmaşık idari süreçlerin ailelerin destek mekanizmalarına erişimini zorlaştırdığı vurgulandı. Özellikle erken çocukluk eğitimi, bakım hizmetleri, ruh sağlığı desteği ve uygun fiyatlı konut alanlarında yatırımların yetersiz olduğu belirtilirken, hizmetlerin kısa vadeli projelere ve geçici finansman kaynaklarına bağımlı olmasının sistemin sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediği kaydedildi.
2028-2034 BÜTÇESİ İÇİN 20 MİLYAR AVRO KAYNAK ÇAĞRISI
Eurochild, yayımladığı raporda çocuk yoksulluğuyla mücadele kapsamında Avrupa Birliği'ne somut bütçe önerilerinde bulundu. Buna göre, AB'nin 2028-2034 dönemini kapsayan uzun vadeli bütçesinde çocuk yoksulluğuyla mücadele amacıyla en az 20 milyar avro kaynak ayrılması çağrısı yapıldı.
Ayrıca, AB'nin gelecek dönem ulusal ve bölgesel ortaklık planlarının en az yüzde 25'inin sosyal kapsayıcılık alanına ayrılması, çocuk yoksulluğuyla mücadele için ise en az yüzde 5 oranında özel kaynak tahsis edilmesi önerildi. Raporda, çocuk yoksulluğu oranlarının yüksek seyrettiği ülkelerde bu özel kaynak oranının yüzde 10'a çıkarılması istendi.
