Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu, medya sektöründe çalışan kadın gazetecilerin çalışma koşullarını inceleyen yeni araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Yaklaşık iki ay süren çevrim içi araştırmaya 160 kadın gazeteci katıldı. 2018 yılında 221 kadın gazeteciyle yapılan önceki çalışmayla karşılaştırılan veriler, sekiz yıllık süreçte cinsiyet ayrımcılığı yaşadığını belirtenlerin oranının yüzde 63'ten yüzde 70,9'a yükseldiğini, yaşanan şiddeti duyuramama oranının ise değişmediğini ortaya koydu.
İŞ YAŞAMINDA AYRIMCILIK, TERFİ ENGELİ VE ÜCRET EŞİTSİZLİĞİ
Araştırma verilerine göre kadın gazetecilerin yüzde 51,3'ü iş yaşamında doğrudan cinsiyet ayrımcılığına uğradığını belirtirken, yüzde 19,6'sı kısmen ayrımcılık yaşadığını ifade etti. Katılımcıların yüzde 62,2'si (giriş bölümünde yüzde 61,2 olarak da belirtilmiştir) erkek meslektaşlarına oranla daha az ciddiye alındığını ve emeğinin daha az görüldüğünü bildirdi.
Cinsiyeti sebebiyle terfi almasının ya da meslekte yükselmesinin daha zor olduğunu düşünen kadınların oranı yüzde 55 olarak kaydedildi. Kadın gazetecilerin yüzde 52,8'i başarılı görülmek ve takdir edilmek için erkek meslektaşlarından daha fazla çalışmak zorunda kaldığını söyledi.
BirGün'de Sarya Toprak'ın haberine göre; ücret eşitsizliğine dair sorularda ise katılımcıların yüzde 29,9'u aynı veya benzer işi yapan erkeklerden daha düşük ücret aldığını, yüzde 8,9'u ise kısmen daha düşük ücret aldığını aktardı. Araştırmaya katılan kadın gazeteciler, haber dağılımından ücretlendirmeye kadar yaşadıkları durumları şu ifadelerle paylaştı:
"Özel haberlerimi getirdiğimde haberi erkek muhabire vererek ‘Sen takip edemezsin’ denilmesi."
"Doğrudan işimi ilgilendiren önemli kararlarda benimle değil üstümdeki ya da eşitim erkekle konuşulabiliyor, ben sadece söyleneni yapan konuma düşürülebiliyorum."
"İşveren kadınların ev geçindirdiğini değil, ev ekonomisine destek olduğunu düşünüyor. O yüzden kadınları daha düşük maaşla çalıştırmayı hak olarak görüyor."
ŞİDDETİN TÜRLERİ, KAYNAĞI VE DUYURULAMAMASI
Şiddet türlerine ilişkin soruyu yanıtlayan 126 kadın gazetecinin verileri, en yaygın sorunun mobbing ve psikolojik şiddet olduğunu gösterdi. Katılımcıların maruz kaldıkları şiddet türleri şu şekilde dağıldı:
Mobbing: Yüzde 47,6
Psikolojik şiddet: Yüzde 43,7
Sözlü şiddet: Yüzde 30,2
Cinsel şiddet: Yüzde 4,8
Fiziksel şiddet: Yüzde 4,8
Şiddeti uygulayanlara yönelik soruya yanıt veren 121 kadının yüzde 45,5'i yöneticisini, yüzde 28,9'u çalışma arkadaşını, yüzde 24'ü ise patronunu işaret etti. Ayrıca kadınların yüzde 10,7'si polis tarafından şiddete maruz bırakıldığını bildirdi. Saha deneyimleriyle ilgili olarak bir gazeteci, "Sahada haber takibinde yaşanan polis müdahalesinin ilk hedefi de yine kadın gazeteciler oluyor" derken, bir başka gazeteci ise "Kadın olarak en zorlu yerlerde haber takibini yapsam da erkek bilir işi diye düşünüldüğünde onların bürodan gözlemi önemli, benim sahadan gözlemim değersiz görünüyor" ifadelerini kullandı.
Şiddeti duyurup duyuramadığı sorulan 142 kadından yalnızca 18'i yaşadığı şiddeti duyurabildiğini belirtti. Katılımcıların yüzde 33,1'i şiddeti hiç duyuramadığını, yüzde 33,8'i ise ancak kısmen duyurabildiğini (toplamda yüzde 66,9 / yaklaşık yüzde 67) açıkladı. Şiddet yaşamadığını bildirenlerin oranı yüzde 20,4 oldu. Öte yandan katılımcıların yüzde 88,2'si yaşadığı şiddeti TGS ile paylaşmadığını, yüzde 35,5'i ise sendikanın sunduğu hukuki ve psikolojik destek hizmetlerinden haberdar olmadığını belirtti.
EV İÇİ BAKIM YÜKÜ VE İŞE ALIM SÜREÇLERİ
Araştırma, çalışma hayatındaki eşitsizliklerin ev içi sorumluluklar ve çocuk bakımıyla birleştiğini gösterdi. Evli veya partneri olan katılımcıların yüzde 61,7'si ev içi emeğin ve çocuk bakımının eşit paylaşılmadığını ifade ederken, kadınların yüzde 76'sı bu sorumluluklar için destek almadığını bildirdi. Çocuk sahibi olmanın meslek yaşamını olumsuz etkilediğini veya etkileyebileceğini düşünenlerin oranı yüzde 73,6'ya ulaştı. Katılımcıların yüzde 48,9'u kreş imkânı sağlanması durumunda iş yaşamlarının olumsuz etkilenmeyeceğini kaydetti.
Evlilik ve annelik ihtimalinin işe alım süreçlerine etkisini anlatan bir gazeteci, "Evli, çocuk yapar denilerek görüştüğüm iki yerden ret cevabı aldım. Üstelik kanal kendi çağırmasına rağmen" dedi. Bir diğer katılımcı ise "Partnerim her ne kadar ev işlerini bölüşme noktasında hemfikir olsa da kadına her zaman daha fazla görev düşüyor. Çünkü hangi işin yapılacağını dahi kadın planlıyor" sözleriyle ev içi iş bölümünü aktardı.
TGS KOMİSYONU'NDAN TALEPLER VE SONUÇ BİLDİRGESİ
TGS Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu, yayınladığı sonuç bildirgesinde 2018'de tespit edilen sorunların 2026 yılında da sürdüğüne dikkat çekti. Komisyonun medya kuruluşları ve çalışma yaşamına ilişkin talepleri şu başlıklar altında toplandı:
İşe alım, ücretlendirme, görev dağılımı ve terfi süreçlerinde eşitliğin sağlanması,
Kadınların medya yönetim kademelerinde eşit temsil edilmesi,
İş yerlerinde mobbing ve tacize karşı bağımsız başvuru mekanizmalarının kurulması,
Şiddeti bildiren kadınların işten çıkarma ve görev değişikliği gibi misillemelere karşı korunması,
Erişilebilir kreş ve bakım hizmetlerinin sunulması,
Toplu iş sözleşmelerine toplumsal cinsiyet eşitliğini güvence altına alan maddelerin eklenmesi.
"Sekiz yıldır aynı sorunları konuşmak zorunda kalmamalıyız" ifadelerini kullanan Komisyon, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
"Gazeteci kadınların haklarını savunmak, yalnızca kadınların sorunu değildir. Eşitlikçi ve demokratik bir çalışma yaşamı, özgür ve bağımsız gazeteciliğin de temel koşullarından biridir. Eşitlik bir temenni değil, çalışma yaşamının vazgeçilmez bir hakkıdır."
