ABD ve İsrail'in hukuku hiçe sayarak İran'a yönelik devam eden saldırıları yeni bir boyut kazanarak uluslararası sulara ve sivil ticaret yollarına sıçradı. Wall Street Journal'ın (WSJ) bölge kaynaklarına dayandırdığı haberine göre, İsrail ordusu geçtiğimiz çarşamba günü Hazar Denizi kıyısındaki İran limanı Bender Enzeli'yi (Bandar Anzali) vurdu. Bu saldırı, İsrail'in dünyanın en büyük kapalı denizi olan Hazar'da gerçekleştirdiği ilk askeri operasyon olarak kayıtlara geçti.
İran'dan Trump’ın "müzakere" iddiasına yalanlama: Yenilginizi anlaşma olarak adlandırmayın
HEDEFTE HEM ASKERİ HEM SİVİL TİCARET VAR
Haberde yer alan detaylara göre, saldırıda Bender Enzeli limanındaki savaş gemileri, bir komuta merkezi ve gemi onarım tersanesi hasar gördü. Uydu görüntüleri ve bağımsız kaynaklar limandaki İran deniz kuvvetleri karargahında oluşan yıkımı doğruladı.
Hazar Denizi, ABD donanmasının ulaşım menzilinin dışında kalması nedeniyle Rusya ve İran arasında yaklaşık 600 millik güvenli bir ticaret koridoru oluşturuyor. Bu rota üzerinden her iki ülkede de üretilen Şahid insansız hava araçlarının (İHA), top mermilerinin ve çeşitli mühimmatların taşındığı biliniyor. WSJ'nin 2023 verilerine dayandırdığı bilgilere göre, bu rota üzerinden Rusya'ya yüz binlerce top mermisi sevk edilmişti.
Ancak bu rota sadece askeri amaçlarla kullanılmıyor. Hazar Denizi, İran'ın buğday ve petrol gibi temel sivil ihtiyaçlarının karşılandığı en hayati damarlardan biri konumunda.
GIDA GÜVENLİĞİ TEHLİKEDE
İsrail'in sivil ve askeri ticaretin iç içe geçtiği bu limanı vurması, İran halkının temel gıda tedarikini doğrudan tehdit ediyor. WSJ'ye konuşan kaynaklar, İsrail'in bu hamleyle İran nüfusu üzerindeki baskıyı artırmayı hedeflediğini belirtiyor.
Caspian Policy Center'dan (Hazar Politika Merkezi) uzman Eric Rudenshiold, kısa süre önce İran'ın elektrik ve gübre üretimi için hayati olan Güney Pars doğalgaz sahasının vurulduğunu hatırlatarak, “İHA tedarikinin yanı sıra tahıl tedarikinin de hedef alınmasının, İran'ın mevcut durumu üzerinde kritik ve kısa vadeli bir etki yaratacağını düşünüyorum” değerlendirmesinde bulundu.
RUSYA'DAN SERT KINAMA: "SAVAŞI HAZAR'A YAYMAYIN"
Limanın vurulması, İsrail ile Rusya arasındaki diplomatik dengeleri de sarstı. Saldırının ardından Rusya Dışişleri Bakanlığı yazılı bir kınama yayımladı. Moskova, vurulan limanın İran ile sivil mal ticaretinde aktif olarak kullanılan "önemli bir ticari ve lojistik merkez" olduğunun altını çizerek, savaşın Hazar Denizi'ne genişletilmemesi konusunda kesin bir uyarıda bulundu.
Analistlere göre, Suriye'deki Rus varlığı nedeniyle Moskova ile ilişkilerini bozmaktan çekinen İsrail yönetimi, saldırıyı üstlenirken Rusya'nın adını anmaktan özenle kaçındı. Ayrıca İsrail'in, doğrudan Rus bandıralı gemileri hedef almamaya dikkat ettiği belirtiliyor.
New York Times duyurdu: ABD'den İran'a 15 maddelik barış planı
UZMANLAR: "SALDIRININ ETKİSİ SINIRLI KALIR"
Bender Enzeli limanına yapılan saldırının lojistik akışta geçici bir aksama yaratabileceği, ancak uzun vadeli bir çözüm olamayacağı ifade ediliyor. Paris'teki Sciences Po Üniversitesi'nden İran ve Rusya uzmanı Prof. Nicole Grajewski, “Bu saldırı İran veya Rusya'nın gıda güvenliğinin ya da İHA transferlerinin tamamen çökmesine yol açmayacaktır. Sadece akışı bir süreliğine sekteye uğratabilir” diyerek, her iki ülkenin de ticareti Hazar kıyısındaki diğer alternatif limanlara kolaylıkla kaydırabileceğine işaret etti.
