Fotoğraf: Avrupa Konseyi (Council of Europe)
Collective Aid'in "Lukavica'nın İçinde: Bosna’nın Göçmen Gözaltı Kara Kutusu" başlıklı raporuna göre, 115 çocuk uluslararası hukuka aykırı biçimde Doğu Saraybosna'daki bu merkezde tutuldu. Ülkenin Yabancılar Servisi (SFA) tarafından işletilen ve Bosna Hersek Güvenlik Bakanlığı'na bağlı olan merkez, göçmenler ve mülteciler için özel olarak tasarlanmış tek gözaltı tesisi konumunda bulunuyor.
Bağımsız denetim mekanizmasından yoksun olan merkezin işleyişine dair detayların göç alanında çalışan pek çok kişi tarafından dahi bilinmediği raporun en dikkat çekici bulguları arasında yer aldı.
'ORADA KENDİNİZİ İNSAN GİBİ HİSSETMİYORSUNUZ, HAKLARINIZ YOK'
Raporda aktarılan tanıklıklara göre, merkezde istismar ve ihmal olayları sıradan bir hal almıştı. Eski bir tutuklu Collective Aid'e verdiği demeçte, "Orada bir insan olduğunuzu hissetmiyorsunuz. Haklarınıza saygı duyulmuyor... Burası cezaevinden daha kötü" dedi.
Raporda küf kaplı hücreler, karneye bağlanmış su tüketimi, kötü beslenme ve hijyen koşullarının sürekli olarak rapor edildiği belirtildi. Ayrıca hücre hapsinin ayrım gözetmeksizin uygulandığı ve bu durumun insanları kendine zarar verme riskiyle karşı karşıya bıraktığı vurgulandı.
OMBUDSMANIN GİRİŞİNE YASA DIŞI ENGELLEME
Balkan Insight'ta yer alan habere göre, merkezdeki koşullar, bağımsız bir denetim mekanizmasının bulunmamasıyla daha da vahim bir hal aldı. Bosna Hersek Ombudsmanı, 2024 yılında yapılan özel bir şikayet başvurusunun ardından SFA'nın Lukavica'ya girişini yasa dışı bir şekilde engellediğini rapor etmişti.
Saraybosna'da göçmenler ve mülteciler için ücretsiz hukuki yardım sağlayan Vasa Prava isimli sivil toplum kuruluşunun avukatları da gözaltı için yaygın bir şekilde net gerekçe eksikliği yaşandığını söyledi. SFA'nın, temel yasal gereklilikleri karşılamadan insanları sıklıkla "yasa dışı" veya "güvenlik tehdidi" olarak etiketlediği kaydedildi.
MÜVEKKİLLERİYLE GÖRÜŞMESİ İMKANSIZ HALE GELDİ
Lukavica'da yaklaşık 30 tutukluyu temsil eden bir avukat, son iki-üç yıl içinde müvekkilleriyle görüşmenin çok daha zor hale geldiğini itiraf etti. Yeni düzenlemeyle birlikte avukatın müvekkiliyle buluşması için birkaç aşamalı bir sürecin zorunlu kılındığını bildirdi. İsminin gizli kalmasını isteyen avukat, bazı davalarda gözaltı emirleri için üç gün, sınır dışı kararları için sekiz gün olan katı itiraz sürelerinin, ilk görüşme yapılamadan dolduğunu anlattı.
Merkezin sadece Bosna Güvenlik Bakanlığı tarafından denetlendiğini belirten aynı avukat, "Merkezin koşulları hiçbir mahkeme tarafından denetlenmiyor; tek denetim, Lukavica'yı işleten kurumu da yöneten Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılıyor" şeklinde konuştu.
