Moskova'da Kremlin Sarayı'na sadece birkaç dakika uzaklıkta bulunan bir alışveriş merkezinde yangın çıktığında, ülkenin öne çıkan Telegram haber kanallarından biri olay yerine hemen bir muhabir gönderdi.
Ancak ortada büyük bir sorun bulunuyordu.
Moskova'nın merkezinde mobil veri tamamen kesilmiş, ülkenin en popüler uygulaması Telegram ise yavaşlatılmıştı.
Ostorozhno Novosti kanalının editörü Sergei Titov, durumu, "Sanki yıl 1997 gibiydi" sözleriyle özetledi.
Sergei Titov, muhabirin fotoğraf veya video gönderemediği için kanalın sabit hattını aradığını ve durumu, "Üç itfaiye aracı, iki ambulans, koşan bir sürü insan" sözleriyle anlattığını ifade etti.
Listede Türkiye de var: Birbirleriyle savaşma riski yüksek 48 ülke
KREMLİN İNTERNETİN FİŞİNİ ÇEKEREK DİJİTAL BİR KARARTMA TEST EDİYOR
New York Times'ta yer alan habere göre, Moskova'nın en kritik bölgesinde günlerce süren bu kesinti, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in interneti tamamen Kremlin kontrolüne alma çabasında halkı dünyadan koparmak için tahmin edilenden çok daha ileri gidebileceği yönündeki korkuları gün yüzüne çıkardı.
Rus halkı son haftalarda aynı anda iki farklı engellemeyle mücadele ediyor.
Yetkililer, yeni teknik imkanlar ve savaş gerekçeleriyle belirli bölgelerde mobil internetin fişini çekiyor.
Aynı zamanda milyonlarca Rus vatandaşının kullandığı yabancı uygulamaları da giderek artan bir şekilde erişime kapatıyor.
Hükümet internet kesintilerini güvenlik gerekçelerine dayandırıyor ve bunları Ukrayna'nın insansız hava aracı (İHA) saldırılarına karşı bir önlem olarak nitelendiriyor.
Ancak uzmanlar, hükümetin İran'daki kitlesel gösterilere benzer bir huzursuzluk durumunda uygulayacağı türden bölgesel karartmalar da test ettiğini belirtiyor.
HEDEFTEKİ UYGULAMA TELEGRAM İÇİN NİSAN AYINDA TAM ERİŞİM ENGELİ KAPIDA
Birçok Rus vatandaşına göre asıl cüretkar hamle, Putin'in Telegram'a yönelik saldırısı olarak öne çıkıyor.
Daha önce Facebook, Instagram, Whatsapp ve Youtube platformlarını engelleyen Rus lider, şimdi de her ay 100 milyondan fazla Rus'un iletişim kurmak ve haber okumak için kullandığı Telegram'ı hedef alıyor.
Moskova yönetimi, halkı VK şirketi tarafından geliştirilen ve Kremlin onaylı 'MAX' adlı yeni bir 'süper uygulama' kullanmaya zorluyor.
Nisan 2026 itibarıyla Rus medyası, devletin iletişim düzenleyicisi Roskomnadzor'un (Federal İletişim, Bilgi Teknolojileri ve Kitle İletişim Araçları Denetleme Servisi) şubat ayındaki yavaşlatma adımlarının ardından Telegram'ı tamamen engellemeyi planladığını duyurdu.
Ancak halktan gelen yoğun tepkiler üzerine bu kararın ertelenebileceğine dair sinyaller de geliyor.
KESİNTİLER TAKSİLERİ DURDURDU VE DİYABETLİ ÇOCUKLARIN HAYATINI RİSKE ATTI
Ukrayna'daki savaşın dördüncü yılına girilirken Rusya'da artan baskı örnekleri arasında hiçbir şey, internet kısıtlamaları kadar geniş kitleleri doğrudan etkilemedi.
Sürekli açılıp kapanan kesintiler ve engellemeler, günlük hayata güç veren dijital hizmetlerin aksamasına yol açarak büyük bir kaosa neden oluyor.
Bu durum, insanları alternatif çözüm yolları bulmak için sinir bozucu bir arayışa itiyor.
Moskova'nın bazı bölgelerinde mobil internet kesildiğinde insanlar nakit ödeme yapmaya başladı.
Taksi uygulamaları kullanılamaz hale gelince bazı vatandaşlar yoldan geçen arabalara otostop çekti.
Çevrim içi alışverişlerde telsiz, analog telefon hatları, kağıt haritalar ve eski model MP3 çalarların satışları adeta patlama yaşadı.
Kremlin koridorlarında bile yetkililer sabit hatlı telefon kullanmaya geri döndü.
Kesintilerin bazı sonuçları ise oldukça tehlikeli boyutlara ulaştı.
Örneğin internetin olmadığı anlarda, diyabetli çocukların taktığı glikoz ölçüm cihazları, ebeveynlerin insülin seviyelerini ayarlamak için ihtiyaç duyduğu eşzamanlı verileri iletemedi.
50 KİŞİ GÖZALTINA ALINIRKEN MİLYONLARCA RUS SANSÜRÜ AŞMAK İÇİN VPN KULLANIMINA YÖNELDİ
Bütün bu aksaklıkların ortasında halkın öfkesi de yavaş yavaş gün yüzüne çıkıyor.
Rus insan hakları grubu OVD-Info verilerine göre, Aralık 2025'ten bu yana internet kesintilerine karşı düzenlenen protestolarda en az 50 kişi gözaltına alındı.
Milyonlarca Rus, Telegram gibi uygulamaları kullanmaya devam edebilmek ve kısıtlamaları aşmak için sanal özel ağlara, yani VPN servislerine yöneliyor.
Rus sosyetesi ve eski başkan adayı Ksenia Sobchak'ın sahibi olduğu Ostorozhno Novosti'nin editörü Sergei Titov, Telegram'ın sadece bir 'sosyal ağ' olmadığını vurguladı.
Uygulamanın, özgür Rus internetinden geriye kalanların temelini oluşturduğunu ifade etti.
Konuyu şu sözlerle anlattı:
"Ruslar için, en azından benim kuşağım, yani Telegram'ı 20 yaşında kullanmaya başlayanlar için bu uygulama onların tüm internet hayatı demek.
Bu anlamda insanların alıştığı tüm internet sistemi şu anda yok ediliyor."
ÖZGÜR İNTERNETTEN İZOLE EDİLMİŞ BİR EGEMEN AĞA GEÇİŞ PLANLARI UYGULANIYOR
Yıllar boyunca Rusya halkı, büyük ölçüde özgür ve merkezi olmayan bir internetin tadını çıkardı.
Vatandaşların kendilerini açıkça ifade ettiği, siyasi olarak örgütlendiği ve Batılı teknoloji platformlarını düzenli olarak kullandığı canlı bir dijital kültür kök saldı.
Moskova'da 2011 ve 2012 yıllarında Putin'e karşı düzenlenen kitlesel protestoların ardından Kremlin, denetimsiz interneti ciddi bir tehdit olarak görmeye başladı.
ABD teknoloji devlerinin gücünden rahatsız olan Putin, kendi kontrol edebileceği ve dünyadan yalıtılmış bir 'egemen internet' inşa etmek için kolları sıvadı.
Kremlin için bu tehdidi muhtemelen yolsuzluk karşıtı aktivist Aleksey Navalni'den daha iyi temsil eden kimse yoktu.
LiveJournal platformunda devletin yolsuzluklarını ifşa eden bir yazar olarak ün kazanan Navalni, milyonlarca izlenmeye ulaşan videolarıyla internetteki içeriklerin gerçek dünyada nasıl protestolara dönüşebileceğini kanıtladı.
Rus iletişim düzenleyicisi Roskomnadzor öncülüğündeki yetkililer, Navalni'nin web sitesini engelledi.
Aynı zamanda Batılı teknoloji şirketlerine, Navalni'nin protesto oylaması uygulamasını ve video reklamlarını kaldırmaları için baskı yaptı.
DEVLET KONTROLÜNDEKİ SAVAŞ PROPAGANDASI VE DARBE GİRİŞİMİ AYNI PLATFORMDA ÇARPIŞTI
Putin'in 2022 yılında Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasının ardından Kremlin, ülkedeki internet özgürlüğünü çok daha cesur ve yıkıcı adımlarla kısıtlamaya başladı.
Moskova hızlı bir şekilde Twitter, Instagram ve Facebook'u tamamen yasakladı.
Ardından dikkatini, Rusya'nın en çok kullanılan sitelerinden biri olan Youtube ve Whatsapp'ı boğmaya çevirdi.
Bu süreçte VPN kullanımı tavan yaptı.
Devletin bu yoğun saldırısı ortasında Telegram, nispeten açık bir alan olarak kalmayı başardı.
Kendi Telegram kanalları ağıyla donanmış olan Kremlin, savaş hakkındaki propaganda mesajlarını yaymak için bu uygulamaya güvendi.
Askerler aileleriyle iletişimde kalmak ve birlikleri için para toplamak amacıyla bu platformu kullandı.
Aynı zamanda vatandaşlar, hükümetin en sert muhaliflerinin bile sansürsüz haberlerini ve yorumlarını bu uygulama üzerinden okuma imkanı buldu.
Bu isimlerden biri de cepheden Telegram üzerinden süslenmemiş ve küfür dolu videolar yayınlayan Rus paralı asker şirketi lideri Yevgeniy Prigojin oldu.
Prigojin, memnuniyetsiz askerler arasında 2023 yılında başarısız bir darbe girişimine dönüşen bir hayran kitlesi yarattı.
Bu durum, Telegram paylaşımlarının gerçek bir tehdidi nasıl körükleyebileceğini Kremlin'e açıkça gösterdi.
YAPILAN TESTLER UYGULAMANIN YARIDAN FAZLASININ ÇÖKTÜĞÜNÜ KANITLADI
Aradan geçen iki yıldan fazla bir sürenin ardından Roskomnadzor, şubat ayında uygulamanın kişisel verileri korumadığı, dolandırıcılıkla mücadele etmediği ve teröristler tarafından kullanımını engellemediği gerekçesiyle Telegram'ı yavaşlattığını duyurdu.
Hizmette aralıklı kesintiler yaşanmaya başladı.
ABD merkezli yayın organı The New York Times, mart ayı ortasında Rusya genelindeki 72 sunucuyu kullanarak Telegram'a erişimi test etti ve bunlardan sadece 39 tanesinin uygulamanın tarayıcı sürümünü yükleyebildiğini ortaya çıkardı.
ÇİN'İN BÜYÜK GÜVENLİK SEDDİ KOPYALANAMADI ANCAK İRAN MODELİNE GEÇİŞ HIZLANDI
Genel inanç, Rusya'daki internetin başlangıçta özgür olması nedeniyle Kremlin'in cini şişeye geri sokmasının hem teknolojik hem de siyasi olarak imkansız olduğu yönündeydi.
Alman Dış İlişkiler Konseyinde Rusya analisti olarak görev yapan Alena Epifanova, Rusya'nın, interneti baştan dışa kapatan Çin'in 'Büyük Güvenlik Seddi' yaklaşımını kopyalayamasa da hızla İran modeline doğru ilerlediğini belirtti.
Alena Epifanova, bu yaklaşımın onaylanmış sitelerden oluşan 'beyaz listeler', hedefli kesintiler ve hükümetin kontrolü altındaki bir iç internet ağını içerdiğini söyledi.
VALİ GLADKOV VE CEPHE ASKERLERİ KARARIN GEREKSİZ ÖLÜMLERE YOL AÇTIĞINI İLAN ETTİ
Putin destekçileri de dahil olmak üzere pek çok Rus, Telegram'ın devre dışı bırakılmasını çok aşırı bir adım olarak görüyor.
Ukrayna sınırındaki Belgorod bölgesinin valisi Vyacheslav Gladkov, mart ayı sonlarında alışılmadık derecede sert bir açıklama yaparak Telegram'ı, bölge sakinlerinin hava saldırısı uyarıları gibi hayati bilgiler için kullandığı kritik bir yaşam altyapısı olarak nitelendirdi.
Vali, kesintilerin 'gereksiz ölümlere' yol açtığını ifade etti.
Çevrim içi ortamda yayınlanan bir dizi videoda, kimliklerini gizleyen maskeli Rus askerleri de mesajlaşma uygulamasının cephedeki operasyonları için kritik önem taşıdığını vurguladı ve Kremlin'den geri adım atmasını istedi.
PUTİN, DÜŞMAN İLETİŞİM BİÇİMİ OLARAK GÖRDÜĞÜ AĞI SORGULADI
Bu karar, Rusya'nın sessiz parlamentosunda bile kısa süreli bir siyasi tartışmaya yol açtı.
Adil Rusya partisinin lideri ve savaşın açık sözlü destekçilerinden Sergey Mironov, Telegram'ı Rus ordusu için 'tek güvenilir iletişim aracı' olarak tanımladı.
Sergey Mironov tepkisini, "Kan dökenlerin akrabaları ve arkadaşlarıyla hiçbir bağlantısı yok. Ne yapıyorsunuz siz aptallar?" sözleriyle dile getirdi.
Rus parlamentosunun alt kanadında yapılan bir oylamada, aralarında Sergey Mironov'un partisi ve Komünist bloğun da bulunduğu 77 milletvekili, Rus yetkililerden kararlarını gerekçelendirmelerini talep etmek için oy kullandı.
Önerge, 102 ret oyuyla başarısız oldu ancak meclis içindeki nadir bölünmeleri de gözler önüne serdi.
Moskova'nın egemenliğini savunmak için yabancı teknoloji firmalarını 'boğması' gerektiğini savunan Putin ise bu konuda büyük ölçüde sessiz kalıyor.
Ancak 5 Mart tarihinde Kremlin'de yapılan bir toplantıda Putin, bir subaya 'kontrolümüz altında olmayan' iletişim sistemlerini kullanmanın personel için tehlikeli olup olmadığını sordu.
Subay bu durumun tehlikeli olduğunu belirtti ve Telegram'ı 'düşman iletişim biçimi' olarak adlandırdı.
Ancak Rus gazeteciler daha sonra bu subayın ücretli bir Telegram hesabı kullandığını ortaya çıkardı.
DUROV HAKKINDA SORUŞTURMA AÇILDI
Twitter ve Whatsapp'ın işlevselliğini birleştiren Telegram, şu anda Birleşik Arap Emirlikleri'nde yaşayan Rus doğumlu teknoloji milyarderi Pavel Durov tarafından yaratıldı.
Durov, Moskova'nın hamlesini ifade özgürlüğüne bir hakaret ve 'kendi halkından korkan bir devletin üzücü manzarası' olarak kınadı.
Rusya ise Pavel Durov hakkında soruşturma başlattı.
Pavel Durov henüz herhangi bir karşı hamle açıklamadı ancak Telegram'da Rusların engellemelere rağmen uygulamaya erişmesine yardımcı olacak teknik değişiklikler yapabilir.
17 BÖLGEDE YAPILAN PROTESTO TALEPLERİ GÜVENLİK GEREKÇELERİYLE REDDEDİLDİ
Protesto organize etme girişimleri ise şu ana kadar başarısız oldu.
Rus siyasi aktivist Dmitri Kisiyev'e göre, 17 Rus bölgesindeki 28 kasaba ve şehirde internet kısıtlamalarına karşı gösteri yapmak için izin başvuruları yapıldı ancak bu taleplerin hepsi reddedildi.
Rusya'nın güneyindeki Krasnodar şehrinde savaş yanlısı yerel milletvekili Alexander Safronov, 200 kişilik bir protesto için izin aldı ancak bu izin daha sonra şehir yetkilileri tarafından güvenlik endişeleri gerekçe gösterilerek iptal edildi.
Alexander Safronov bir telefon görüşmesinde durumu, "Solcular, sağcılar... Pek çok kişi engellemeler ve yavaşlatmalar konusunda yaşananlara katılmıyor. Devlet vatandaşlarla açık ya da ciddi bir şekilde konuşmaya bile çalışmıyor ve onlara hiçbir şey açıklamıyor" sözleriyle ifade etti.
Dünya basını, Rusya'nın ses hızını aşan yeni füzesi Oreşnik'i konuşuyor!
TELEGRAM UYGULAMASININ DA TERÖR ÖRGÜTÜ İLAN EDİLME TEHLİKESİ VAR
Milyonlarca Rus kısıtlamaları aşmanın yollarını bulurken Kremlin, halkı yabancı platformlardan uzak tutmak için en nihayetinde teknoloji dışı yöntemlere başvurabilir.
Örneğin Rus yetkililer, Meta şirketine yaptıkları gibi Telegram'ı da resmen bir 'terörist veya aşırılık yanlısı örgüt' olarak damgalayabilir.
Bu durumda uygulamada kanal yöneten veya reklam veren herkes hapis cezası tehlikesiyle karşı karşıya kalır.
Yetkililer ayrıca VPN kullanımını engelleme çabalarını artırabilir veya 'aşırılık yanlısı' içerik aramayı ya da bunlara erişimi yasaklayan yeni bir yasayı çok daha agresif bir şekilde uygulayabilir.
SAVAŞ YANLILARI BİLE DEVLETİ ELEŞTİRİYOR ANCAK ÇARESİZLİK BÜTÜN TOPLUMU TESLİM ALDI
İnsanlar öfkelerini dile getirip buldukları alternatif çözüm yollarının kalıcı olmasını umsalar bile, pek çok kişi daha sıkı devlet kontrolü altındaki bir geleceğe boyun eğmiş durumda.
Editör Sergei Titov, ana şirketi sosyal medya devi VK olan ve zaten eleştirel yorumları sansürleyen devlet kontrollü MAX uygulamasında haber kanalının aynı başarıyı yakalayamayacağını öngörüyor.
Ancak her şeyi eski haline döndürmenin hiçbir yolu olmadığını da belirtti.
Sergei Titov bu çaresizliği şu sözlerle anlattı:
"İnternette toplumun tüm kesimlerindeki memnuniyetsizliği görmek çok kolay. Sadece hiçbir yere varmıyor.
Savaştan yana olan insanlar arasında bile devlete yönelik pek çok eleştiri var ancak herkes bu konuda hiçbir şey yapılamayacağını bir şekilde öğrendi."
