Uluslararası Af Örgütü, İran’da ülke geneline yayılan protestoların sert biçimde bastırıldığı bir süreçte, yetkililerin hızlandırılmış yargılamalar ve keyfi infazlara yeniden başvurabileceği uyarısında bulundu. Örgüt, Elburz eyaletinden 26 yaşındaki protestocu İrfan Sultani’nin infaz edilme ihtimaline dikkat çekerek, İran makamlarına infazların derhal durdurulması çağrısı yaptı.
Uluslararası Af Örgütü’nün aktardığına göre, İran yargı erki başkanının savcılara protestoculara karşı “müsamaha göstermeme” talimatı vermesi, gözaltındaki protestocuların ve muhaliflerin can güvenliğine ilişkin kaygıları ciddi biçimde artırdı. Örgüt, bu talimatın, muhalefeti susturma amacıyla hızlı yargılamalar ve ölüm cezalarının önünü açabileceği uyarısında bulundu.
İRFAN SULTANİ İÇİN İNFAZ ENDİŞESİ
Uluslararası Af Örgütü’nün topladığı bilgilere göre, Elburz eyaletinde gözaltına alınan 26 yaşındaki İrfan Sultani’nin infaz riski bulunuyor. Basında yer alan bilgilere göre, İran yetkililerinin İrfan Sultani’yi bugün infaz edebileceği öne sürülüyor.
Örgütün edindiği bilgilere göre, 11 Ocak’ta konuya vakıf bir kişi, yetkililerin İrfan Sultani’nin ailesine ölüm cezasına çarptırıldığını bildirdiğini aktardı. Ayrıca, 8 Ocak’ta, kitlesel protestoların ve yetkililer tarafından uygulanan kasıtlı internet kesintisinin sürdüğü sırada, İrfan Sultani’nin yakınlarıyla tüm iletişiminin kesildiği belirtildi.
ULUSLARARASI TOPLUMA ÇAĞRI
Uluslararası Af Örgütü, uluslararası toplumu, İrfan Sultani başta olmak üzere İran’da infaz riski altındaki herkes için derhal harekete geçmeye çağırdı. Açıklamada, İran yetkililerinin 2022’deki “Kadın, Yaşam, Özgürlük” protestolarının ardından ölüm cezasını bir baskı ve caydırma aracı olarak yoğun biçimde kullandığı vurgulandı.
İNFAZLARDA ÇARPICI ARTIŞ
Uluslararası Af Örgütü’nün 10 Ekim 2025’te, 23. Dünya Ölüm Cezası ile Mücadele Günü kapsamında açıkladığı verilere göre, 2025’in ilk dokuz ayında bazı ülkelerdeki infaz sayıları, 2024’ün toplamını ikiye katladı. Özellikle İran, ABD ve Suudi Arabistan’da infazlarda ciddi artışlar kaydedildi.
Örgütün verilerine göre, 2024’te Çin ve Kuzey Kore gibi veri alınamayan ülkeler hariç tutulduğunda, 15 ülkede toplam 1518 kişi infaz edilmişti. İran’da ise Eylül 2025 sonu itibarıyla, 2024’te kaydedilen 972 infaz sayısı aşılmış ve 2025’te infaz edilenlerin sayısı binin üzerine çıkmıştı. Bu rakam, Uluslararası Af Örgütü’nün en az 15 yıldır tek bir ülkede kaydettiği en yüksek yıllık infaz sayısı olarak kayıtlara geçti.
“GÜNDE ORTALAMA DÖRT İNFAZ”
Uluslararası Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesel Direktör Yardımcısı Hussein Baoumi, daha önce yaptığı değerlendirmede, “2025 yılının başından bu yana İran’da günde ortalama dört kişi olmak üzere 1000’den fazla insan infaz edildi. 2022 yılındaki ‘Kadın, Yaşam, Özgürlük’ protestolarından bugüne, yetkililer ölüm cezasını halk arasında korku yaymak, muhalefeti bastırmak ve ötekileştirilen toplulukları cezalandırmak için gitgide araçsallaştırdı. Bu yıl infazlar, 1989’dan beri görülmemiş boyutlara ulaştı.” ifadelerini kullanmıştı.
Baoumi, İran’daki infazların “olağanlaştırılmaması” gerektiğini vurgulayarak, yüzlerce ailenin yas tuttuğunu ve binlerce kişinin yaşam hakkının risk altında olduğunu belirtmişti. Uluslararası Af Örgütü, mevcut durumu “ciddi ve eşgüdümlü uluslararası müdahale gerektiren korkunç bir dönem” olarak nitelendiriyor.
