Türkiye'nin Avrupa ile Asya arasındaki stratejik konumu, küresel ticarette yaşanan jeopolitik değişimlerle birlikte yeniden önem kazanıyor. Japon ekonomi gazetesi Nikkei Asia, Türkiye'nin Çin ve Avrupa arasındaki yük taşımacılığını kendi toprakları üzerinden gerçekleştirmek amacıyla yürüttüğü demir yolu yatırımlarını kapsamlı bir haberle ele aldı. Haberde, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin kuzeydeki demir yolu taşımacılığını sekteye uğrattığı, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki güvenlik sorunlarının ise deniz ticaretinde alternatif güzergâh arayışlarını hızlandırdığı belirtildi.
Bu gelişmeler karşısında Türkiye'nin, Çin'den Orta Asya ve Hazar Denizi üzerinden Avrupa'ya uzanan Orta Koridor'u güçlendirmek amacıyla yaklaşık 10 milyar dolarlık demir yolu yatırımı gerçekleştirdiği aktarıldı.

2031 HEDEFİ: TÜRKİYE'Yİ BAŞTAN BAŞA GEÇEN 2 BİN KİLOMETRELİK HAT
Nikkei Asia'ya konuşan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yapımı devam eden ve ihale aşamasındaki projelerin tamamlanmasıyla Türkiye'nin doğu ve batı sınırları arasında kesintisiz bir demir yolu yük taşımacılığı koridoru oluşturulacağını söyledi. Uraloğlu'nun açıklamasına göre 2030-2031 döneminde tamamlanması hedeflenen hattın uzunluğu 2 bin kilometreyi aşacak.
Yeni koridorun yıllık yük taşıma kapasitesinin ise 30 milyon tona ulaşması planlanıyor.
Bu yatırımlarla Türkiye'nin Çin, Orta Asya, Kafkasya ve Avrupa arasındaki taşımacılıkta daha önemli bir lojistik merkez haline gelmesi hedefleniyor.

YAVUZ SULTAN SELİM KÖPRÜSÜ'NE 8 MİLYAR DOLARLIK DEMİR YOLU
Türkiye'nin planında en büyük yatırımlardan biri, İstanbul'un kuzeyinden geçerek Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayacak demir yolu projesi. İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi (INRAIL) olarak adlandırılan proje kapsamında 127 kilometrelik yeni bir hat inşa edilmesi öngörülüyor.
Hat, İstanbul'un iki havalimanı ile Boğaz'ın her iki yakasındaki sanayi bölgelerini birbirine bağlayacak ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden geçecek.
Yaklaşık 8 milyar dolara mal olması beklenen projenin finansmanında Dünya Bankası, Asya Kalkınma Bankası ve Asya Altyapı Yatırım Bankası gibi uluslararası finans kuruluşlarının yer alması planlanıyor.
Uraloğlu, projenin dört ila beş yıl içerisinde tamamlanmasını beklediklerini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"Tamamlandığında Asya ile Avrupa arasındaki darboğaz ortadan kalkacak."
Bakanın verdiği bilgiye göre yeni demir yolu geçişi sayesinde İstanbul Boğazı üzerinden yıllık yük taşıma kapasitesi 3 milyon tondan 50 milyon tona çıkabilecek.

MARMARAY'DAN GÜNDE SADECE 4 YÜK TRENİ GEÇEBİLİYOR
Nikkei Asia, Türkiye'nin mevcut demir yolu taşımacılığındaki en önemli sorunlardan birinin İstanbul Boğazı geçişi olduğuna dikkat çekti. İki kıta arasındaki demir yolu ulaşımı halen ağırlıklı olarak yolcu taşımacılığına hizmet veren Marmaray tüneli üzerinden gerçekleştiriliyor.
Mevcut sistemde Marmaray'dan günde yalnızca dört yük treni geçebiliyor.
Bu sınırlama, Çin'den Avrupa'ya uzanan demir yolu taşımacılığında önemli bir kapasite sorunu oluşturuyor.
Mars Logistics Demir Yolu Grup Başkanı Erdin Erengül, şirketin Türkiye ile Romanya, Çekya ve Almanya arasında haftalık 20 çift yönlü sefer gerçekleştirdiğini söyledi.
Otomotiv parçaları, kimyasal ürünler ve tüketim malları taşıdıklarını belirten Erengül, üçüncü Boğaz köprüsü üzerinden demir yolu seçeneğinin devreye girmesi halinde mevcut taşımacılık hacmini kolaylıkla iki katından fazla artırabileceklerini ifade etti.
KAPIKULE-HALKALI HATTINDA YÜK KAPASİTESİ 6 KAT ARTACAK
Türkiye'nin Avrupa ile demir yolu bağlantısını güçlendirmek amacıyla yürüttüğü bir diğer büyük proje Halkalı-Kapıkule hattı. Nikkei Asia'nın haberine göre Bulgaristan sınırındaki Kapıkule ile İstanbul yakınlarındaki Çerkezköy arasında 153 kilometrelik demir yolu kesimi hizmete açıldı.
Avrupa Birliği'nin de mali destek sağladığı projenin toplam maliyeti yaklaşık 1,2 milyar avro.
Hattın 2028 yılında İstanbul'un Halkalı ilçesine kadar uzatılarak toplam 229 kilometreye ulaşması hedefleniyor.
Projenin tamamlanmasıyla İstanbul'dan Bulgaristan sınırına ulaşım süresinin dört saatten 90 dakikaya düşmesi bekleniyor.
Yıllık yük taşıma kapasitesi de 1,5 milyon tondan 9,5 milyon tona yükselecek.
AVRUPA BİRLİĞİ'NDEN ORTA KORİDOR'A 12 MİLYAR AVROLUK YATIRIM HEDEFİ
Avrupa Birliği de Rusya üzerinden geçen ticaret yollarına bağımlılığı azaltmak amacıyla Orta Koridor yatırımlarını destekliyor. AB Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Türkiye'deki demir yolu açılışında yaptığı açıklamada, Birliğin Global Gateway girişimi kapsamında Orta Koridor için 12 milyar avroya kadar kamu ve özel sektör yatırımını harekete geçirmeyi hedeflediğini söyledi.
Kos, yeni demir yolu bağlantılarının Avrupa'nın ticaret güzergâhlarını çeşitlendireceğini, yeni pazarlara erişimi kolaylaştıracağını ve enerji kaynakları ile kritik ham maddelere ulaşımını güçlendireceğini belirtti.
Türkiye'nin Avrupa ile Orta Asya arasında oluşturmayı planladığı yeni bağlantılar, Rusya üzerinden geçen kuzey koridoruna alternatif olarak değerlendiriliyor.
DÜNYA BANKASI: TÜRKİYE EKONOMİSİNE 47 MİLYAR DOLARLIK KATKI SAĞLAYABİLİR
Nikkei Asia'nın haberinde Dünya Bankasının Orta Koridor'a ilişkin ekonomik tahminlerine de yer verildi. Dünya Bankasının eylül ayında yayımladığı araştırmaya göre ana ulaştırma altyapısına yaklaşık 25 milyar dolar, tamamlayıcı yatırımlara ise 30 milyar dolar harcanması halinde koridordaki yük taşımacılığı hacmi 2040 yılına kadar 3,6 katına çıkabilir.
Araştırmada taşıma sürelerinin yarı yarıya azalabileceği, projeye katılan ülkelerin ekonomik büyüklüklerinin ise 2023 seviyelerine kıyasla yüzde 3,3 daha yüksek olabileceği hesaplandı.
Türkiye ekonomisi açısından uzun vadeli potansiyel büyüme etkisinin yüzde 4,1'e ulaşabileceği belirtildi.
Bu oranın yaklaşık 47 milyar dolarlık ek ekonomik büyüklüğe karşılık geldiği tahmin edildi.
Haberde, Türkiye'de 2024 yılında yurt içi yük taşımacılığının yalnızca yüzde 3,5'inin demir yoluyla gerçekleştirildiğine de dikkat çekildi.
ÇİN'DEN LONDRA'YA 14 GÜNDE YÜK TAŞIMA HEDEFİ
Türkiye'nin merkezinde yer aldığı Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru, Çin'den çıkan yüklerin Orta Asya, Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaştırılmasını öngörüyor. Ancak bu güzergahta yalnızca fiziki altyapı değil, ülkeler arasındaki gümrük ve idari işlemler de önemli sorun oluşturuyor.
Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Nikkei Asia'ya yaptığı açıklamada Orta Koridor'un önündeki en büyük engelin bürokrasi olduğunu söyledi.
Uraloğlu, "Bugün ve gelecekte en büyük sorun bürokrasi" değerlendirmesinde bulunarak geçiş süreçlerinin doğru yönetilmesi durumunda Çin ile Londra arasındaki yük taşımacılığının 14 güne kadar indirilebileceğini ifade etti.
ZENGEZUR KORİDORU DA YENİ TİCARET PLANINDA
Türkiye, Orta Koridor'un mevcut Gürcistan bağlantısının yanında Azerbaycan ve Ermenistan üzerinden yeni bir geçişin oluşturulmasını da destekliyor. Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile ana kara toprakları arasında Ermenistan'ın güneyinden geçmesi planlanan bağlantı, Türkiye ve Azerbaycan tarafından Zengezur Koridoru olarak adlandırılıyor.
Nikkei Asia, ABD Başkanı Donald Trump'ın arabuluculuğunda Azerbaycan ile Ermenistan arasında yürütülen anlaşma sürecinin parçası olan güzergâhın, Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası (TRIPP) olarak da gündeme geldiğini aktardı.
Bu bağlantının hayata geçirilmesi halinde Türkiye'nin Azerbaycan ve Orta Asya ile ulaşım seçeneklerinin çeşitlenmesi hedefleniyor.
IRAK ÜZERİNDEN AVRUPA'YA 25 MİLYAR DOLARLIK KALKINMA YOLU
Ankara'nın üzerinde çalıştığı bir diğer büyük proje ise Irak'ın Basra Körfezi kıyısındaki Büyük Faw Limanı'nı Türkiye'ye ve oradan Avrupa'ya bağlayacak Kalkınma Yolu. Demir yolu, kara yolu ve ilerleyen aşamalarda enerji altyapısı bağlantılarını kapsayan projenin yaklaşık 25 milyar dolara mal olması bekleniyor.
Uraloğlu, Türkiye ile Irak'ın finansman modeli üzerinde anlaşmaya vardığını belirtti.
Buna göre Irak'ın petrol gelirlerinin, Türk müteahhitler tarafından yapılacak inşaat çalışmalarının finansmanında kullanılması öngörülüyor.
Ancak finansman modelinin Irak Parlamentosu tarafından onaylanması gerekiyor.
Uraloğlu, Nikkei Asia'ya verdiği demeçte, parlamentodan onay alınmasının ardından inşaata başlanabileceğini ve projenin beş yıl içinde tamamlanabileceğini söyledi.
Bakan, Kalkınma Yolu'nun Türkiye ekonomisine 10 yılda toplam 55 milyar dolarlık katkı sağlayabileceğini ifade etti.
URALOĞLU'NDAN ABD DESTEKLİ IMEC PROJESİNE: ÖLÜ DOĞDU
Nikkei Asia'nın haberinde, ABD tarafından desteklenen Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) projesi de gündeme geldi. Hindistan'ı Körfez ülkeleri ve Orta Doğu üzerinden Avrupa'ya bağlaması planlanan proje hakkında konuşan Uraloğlu, oldukça sert bir değerlendirmede bulundu.
Bakan, Orta Doğu'daki istikrarsızlığın söz konusu koridorun hayata geçirilmesinin önündeki en önemli engellerden biri olduğunu belirterek IMEC için "Ölü doğdu" ifadesini kullandı.
HİCAZ DEMİR YOLU YENİDEN CANLANDIRILACAK
Türkiye'nin bölgesel ulaştırma planlarında Osmanlı döneminden kalan tarihi Hicaz Demir Yolu da yer alıyor. Ankara, Türkiye'yi Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan'a bağlayacak modern bir demir yolu koridoru oluşturmayı hedefliyor.
Projenin ilerleyen dönemlerde Umman'a kadar uzatılması da değerlendiriliyor.
Böylece Körfez ülkelerinden Türkiye'ye ve Avrupa'ya uzanan, Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltabilecek alternatif bir kara taşımacılığı güzergâhı oluşturulması amaçlanıyor.
Uraloğlu, yalnızca Suudi Arabistan'a kadar uzanacak demir yolu bağlantısının inşasının en az beş yıl süreceğini belirtti.
Yemen'deki Husilerle bağlantılı çatışmalara da değinen Bakan, bölgedeki sınırlı çatışmalar nedeniyle bu ölçekteki altyapı projelerinden vazgeçilmeyeceğini savundu.
