İran savaşının küresel petrol fiyatlarını yukarı taşıması, Türkiye piyasaları açısından yeni bir baskı başlığı oluşturdu. Bloomberg’de yer alan analize göre, petrol ithalat faturasındaki artış, Türkiye’nin dış dengesini zorlayarak Türk lirası üzerindeki değer kaybı riskini artırıyor. Bu tablo, son yıllarda yüksek faiz nedeniyle yabancı yatırımcılar açısından cazip hale gelen TL carry trade işlemlerini de baskı altına aldı. Carry trade, yatırımcıların düşük faizli para birimlerinden borçlanıp, daha yüksek getiri sunan para birimlerine yatırım yapması anlamına geliyor. Türkiye’de yüksek faizler, bu stratejiyi son üç yılda gelişen piyasalar içinde öne çıkan işlemlerden biri haline getirmişti.
BANK OF AMERİCA VE BARCLAYS TL POZİSYONLARINI KAPATTI
Bloomberg’in aktardığına göre Bank of America ve Barclays, son dönemde Türk lirası lehine pozisyonlarından çıkan kurumlar arasında yer aldı. JPMorgan Chase de TL pozisyonunu azaltırken, UBS ve Commerzbank stratejistleri lira açısından artan risklere dikkat çekti.
Lira carry trade işlemleri geçen yıl yüzde 18,5, 2024’te ise yüzde 30 getiri sağlamıştı. Ancak analize göre bu kez risk daha farklı: Petrol fiyatlarındaki yükseliş hem enflasyonu yeniden yukarı itebilir hem de liranın daha hızlı değer kaybetmesine yol açabilir. Bu iki gelişme aynı anda yaşanırsa, carry trade getirileri hızla aşınabilir.
İran gerilimi piyasaları sarstı: Altın düştü, petrol yükseldi
PETROL FATURASI CARİ AÇIĞI BÜYÜTEBİLİR
Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlı yapısı nedeniyle petrol fiyatlarındaki artış, cari açık üzerinde doğrudan baskı yaratıyor. Bloomberg’e göre, Brent petrolün 103 doların üzerine çıkması ve ABD ile İran arasında savaşı bitirecek çerçeve konusunda anlaşma sağlanamaması, piyasaların Türkiye’ye ilişkin risk algısını artırdı.
Merkez Bankası, son dönemde döviz ve altın rezervlerini kullanarak lirayı destekledi. Ancak savaşın başlamasından bu yana brüt rezervlerin üçte bir oranında azaldığı belirtiliyor. Bu durum, liranın savunulması için kullanılan araçların ne kadar sürdürülebilir olduğu sorusunu gündeme getiriyor.
Fidelity International portföy yöneticisi Philip Fielding, savaş başladığında lira pozisyonunu azalttığını ancak Merkez Bankası müdahalelerinin işlemleri kârlı tutması nedeniyle tamamen çıkmadığını söyledi. Fielding, rezerv kaybının hızlanması halinde TL pozisyonlarını daha da azaltabileceklerini belirtti.
10 MİLYAR DOLARLIK ÇÖZÜLME BAŞLADI
Bloomberg’in Türk bankalarının türev pozisyonları üzerinden yaptığı hesaplamaya göre, carry trade pozisyonları 2026 başındaki zirve seviyelerden yaklaşık 10 milyar dolar geriledi.
Bu çözülmenin büyümesi halinde TL üzerindeki baskının artabileceği değerlendiriliyor. Çünkü carry trade pozisyonları hâlâ çok yıllı yüksek seviyelere yakın bulunuyor. Bu nedenle ani ve toplu bir çıkış, piyasalarda daha sert hareketlere yol açabilir.
ENFLASYON BEKLENTİLERİ YENİDEN BOZULABİLİR
Savaş öncesinde yatırımcılar Türkiye’de enflasyonun yavaşlamasıyla faiz indirimlerine alan açılacağını düşünüyordu. Ancak petrol şoku bu beklentiyi zayıflattı. Bloomberg’in aktardığına göre yıllık enflasyon nisanda beklentilerin üzerinde yüzde 32,4 oldu.
Bu tablo, Merkez Bankası’nın liranın reel olarak değerlenmesini sağlama stratejisini de zorlaştırıyor. Söz konusu strateji, liranın enflasyondan daha yavaş değer kaybetmesine izin vererek hem fiyat beklentilerini çıpalamayı hem de yabancı yatırımcı girişini sürdürmeyi hedefliyor. Ancak petrol fiyatları ve dış açık baskısı arttığında bu politikanın sürdürülmesi daha zor hale geliyor.
Barclays stratejisti Marek Raczko, liranın son bir yılda reel olarak yüzde 11 değer kazandığını ancak bundan sonra daha fazla reel kazanç sağlamasının zorlaşabileceğini belirtti. Raczko’ya göre cari açığın genişlemesi, Türk yetkililerin kademeli değer kaybı politikasını değiştirerek daha büyük bir kur düzeltmesine izin verme ihtimalini artırıyor.
MERKEZ BANKASI CARİ AÇIK RİSKİNİ SINIRLI GÖRÜYOR
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan ise cari açık risklerine ilişkin daha temkinli bir değerlendirme yaptı. Karahan, cari açığın milli gelire oranının tarihsel ortalamaların altında kalmasının beklendiğini söyledi.
Buna rağmen piyasalarda petrol fiyatlarının seyri, rezervlerin durumu ve yabancı yatırımcı pozisyonları yakından izleniyor.
TL HÂLÂ GETİRİ SAĞLIYOR AMA RİSK BÜYÜYOR
Şimdilik Türk lirası carry trade yatırımcılarına getiri sağlamayı sürdürüyor. Bloomberg’e göre TL bu yıl yüzde 6,6 getiriyle gelişen piyasalar içinde hâlâ güçlü performans gösteren para birimleri arasında yer alıyor.
Goldman Sachs ve Morgan Stanley stratejistleri de yüksek faizlerin TL carry getirilerini desteklemeyi sürdüreceği görüşünde. Bu senaryonun gerçekleşmesi için ABD ile İran arasında kısa sürede barış anlaşması sağlanması ve petrol fiyatlarının gerilemesi kritik görülüyor.
Generali Asset Management stratejisti Guillaume Tresca ise Türk ekonomi yönetiminin liranın sert değer kaybına izin vermeyeceğini düşündüğünü belirterek, “Kısa vadede hâlâ cazip” değerlendirmesinde bulundu.
Bloomberg’in analizine göre, lira için kritik eşik petrol fiyatları, rezerv kaybının hızı ve İran savaşının ne kadar süreceği olacak. Enerji şoku derinleşirse, son yılların en kârlı gelişen piyasa işlemlerinden biri olan TL carry trade’in çözülme riski de büyüyecek.
