Demokrasi ve Atılım (DEVA) Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Hasan Karal, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın mali yönetimi, Sayıştay denetim raporlarına yansıyan usulsüzlükler ve tarımsal kayıtlardaki tutarsızlıklara ilişkin kapsamlı bir basın açıklaması yaptı.
Bakanlığın 2024 ve 2025 yılı Sayıştay Denetim Raporları'nı mercek altına alan Karal, bütçedeki artışa rağmen kurumsal denetim ve şeffaflıkta gerileme yaşandığını savundu. Bir kamu kurumunda tespit edilen eksikliklerden ders çıkarılması gerektiğini hatırlatan Karal, aynı sorunların üst üste iki yıl boyunca raporda yer almasının kabul edilemez bir yönetim zaafı olduğunu belirtti.
"DÖRT AYRI BULGUDA BİR YIL BOYUNCA HİÇBİR İLERLEME SAĞLANMADI"
Sayıştay’ın 2025 yılı izleme tablosunu paylaşan Karal, 2024 yılından devreden dört kritik konuda da "Yerine Getirilmedi" notunun düşüldüğüne işaret etti. Söz konusu tespitlerin; kamulaştırılan arazilerin iadesine dair mali kayıtlar, mera gelirlerinin takibi, kişilerden alacaklara ilişkin belgelerin eksikliği ve kurumca kullandırılan borçlardan doğan alacakların niteliğinin netleştirilememesi olduğunu aktaran Karal, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Sayıştay bir yıl önce tespit ettiği sorunların hiçbirinde ilerleme kaydedilmediğini söylüyorsa, ortada ciddi bir yönetim ve denetim sorunu var demektir. Bakanlığın bütçesi büyüyor ama Sayıştay’ın tespit ettiği sorunlar yerinde sayıyor. Dört ayrı bulguda bir yıl boyunca hiçbir ilerleme sağlanmamış. Peki, bu süre içerisinde Bakanlık ne yaptı? Bu eksikliklerin giderilmesi için kimlere görev verildi, hangi idari tedbirler alındı? Kamu kurumlarında denetimin amacı yalnızca eksiklikleri rapora yazmak değil, o eksiklikleri gidermektir. Her yıl aynı sorunların tespit edilmesini ve ertesi yıl yeniden karşımıza çıkmasını izlemek kamu yönetimi ciddiyetiyle bağdaşmaz."
"ÇİFTÇİNİN BİR LİRASINI TAKİP EDEN DEVLET, 99 MİLYON LİRANIN HESABINI VEREMİYOR"
Sayıştay raporlarında yer alan mali kayıplara dikkat çeken Hasan Karal, geçmiş yıllardan devreden yaklaşık 99 milyon liralık kamu alacağının mahiyetinin dahi belirlenemediğini ifade etti. Tahsilat süreçlerinin kilitlendiğini belirten Karal, "Çiftçinin bir liralık borcunu kuruşu kuruşuna takip eden devlet mekanizması, kendi alacağının hesabını da eksiksiz vermelidir. Yıllardır çözülemeyen, akıbeti meçhul bırakılan bu 99 milyon liralık belirsizliğin hiçbir makul izahı bulunmamaktadır" ifadelerini kullandı.
"ÜRETİCİ YEM MALİYETİ ALTINDA EZİLİRKEN MERA KAYNAKLARI ATIL BEKLİYOR"
Tarımsal üretimde yaşanan maliyet krizine değinen DEVA Partili Karal, meraların ıslahı için toplanan gelirlerin amacına uygun olarak kullanılmadığını söyledi. Üreticinin can damarı olan meraların ihmal edildiğini belirten Karal, "Hayvancılıkla uğraşan üreticimiz yüksek yem fiyatları ve maliyetler altında ezilip hayvanını beslemekte zorlanırken, meraların ıslahı için ayrılan kaynaklar kasalarda atıl bekletiliyor. Sayıştay’ın geçen yıl uyardığı bu vurdumduymazlık hâlâ düzeltilmemiş. Bu nasıl bir tarım ve hayvancılık yönetimidir?" diyerek tepki gösterdi.
"37,5 MİLYON HAYVANIN KAYITLARINDA CİDDİ UYUŞMAZLIK VAR"
Hayvancılık sektöründeki planlama eksikliğinin temelinde denetimsiz verilerin yattığını savunan Karal, resmi kayıtlar ile saha verileri arasındaki uçuruma dikkat çekti. Yaklaşık 2,5 milyon büyükbaş ile 35 milyon küçükbaş hayvanın kayıtları ve aşılama verileri arasında ciddi uyuşmazlıklar bulunduğunu kaydeden Karal, şunları söyledi:
"Hayvan varlığını sağlıklı ve güvenilir bir biçimde kayıt altına almaktan aciz bir Bakanlık; üretimi nasıl planlayacak, şap ve benzeri salgın hastalıklarla nasıl etkin mücadele edecek, milyarlarca liralık tarımsal desteklemeleri hangi verilere dayanarak adil biçimde dağıtacak? 37,5 milyon hayvanı kapsayan bu kayıt kaosu derhal açıklığa kavuşturulmalı ve kamuoyu aydınlatılmalıdır."
"MİLLETİN EMANET ETTİĞİ HER KURUŞUN HESABI EKSİKSİZ VERİLMELİDİR"
Açıklamasının sonunda kamu yönetiminde hesap verebilirlik ilkesinin altını çizen Hasan Karal, denetim mekanizmalarının yıpratılmaması gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
"Bir kurumun Sayıştay tarafından denetlenmesi o kuruma duyulan güvensizliğin değil; devlet ciddiyetinin, şeffaflığın ve anayasal sorumluluğun bir gereğidir. Asıl sorgulanması gereken denetim değil, Sayıştay’ın uyarılarına rağmen yıllardır giderilmeyen bu yapısal ihmallerdir. Aynı sorunların her yıl raporlara yansıması, denetim sonuçlarını ciddiye almayan yönetim anlayışını işaret eder. Kamu kaynaklarını yönetmek bir yetkiyse, o kaynakların hesabını vermek de en temel sorumluluktur. Milletimizin emanet ettiği her bir kuruşun hesabı eksiksiz verilmelidir."
