Teknolojinin ve dijital çağın dönüşümüne uzun yıllar içeriden tanıklık eden yazılım uzmanı Nurhayat Varol, emekliliğinin ardından radikal bir kararla şehir hayatını terk etti. Antalya’nın İbradı ilçesine bağlı Ürünlü Mahallesi'nde kendine yeni bir dünya kuran Varol, algoritmalardan doğaya uzanan bu sıra dışı yolculuğunda tüketim kültürüne meydan okuyor. Eski bir ahırı galeriye dönüştüren ve yaşamını sanatla harmanlayan Varol, dijital dünyanın insan üzerindeki görünmez esaretini lif sanatı ve enstalasyonlarıyla gözler önüne seriyor.
ALGORİTMALARDAN DAĞ KÖYÜNE UZANAN SIRA DIŞI KAÇIŞ
1983 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Matematik Bölümü’nden mezun olduktan sonra bilişim ve yazılım sektöründe uzun yıllar emek veren Nurhayat Varol, 2006 yılında emekliliğe ayrıldı. Ekranların ve dijital ağların merkezinde geçen yoğun yılların ardından katıldığı bir kültür çalıştayı, Varol'un hayatında dönüm noktası oldu. Akseki Ürünlü’nün büyüleyici doğasından etkilenerek şehirden uzaklaşma kararı alan Varol, 2009 yılında köyde yıkılmak üzere olan tarihi bir evi restore ederek burayı hem yaşam alanına hem de sanatsal üretim merkezine dönüştürdü.
ŞEHRİN TÜKETİM ÇILGINLIĞINA KARŞI KÖYDE MİNİMAL ÜRETİM
Kent yaşamının getirdiği hazır tüketim alışkanlıklarını tamamen reddeden usta yazılımcı, köyde sürdürülebilir ve atıksız bir hayatı benimsedi. Çöpe gitmek üzere olan kumaş parçalarını geleneksel kırk yama tekniğiyle yeniden işleyen Varol, manevi değeri olan eski el işlerini modern dokunuşlarla yaşatıyor. Fotoğraf, belgesel sinema ve enstalasyon projelerinde insan-doğa ilişkisini temel alan sanatçı, dijital dünyanın insan zihnini nasıl şekillendirdiğini her fırsatta sorguluyor.
"ALGORİTMALAR BİZİ YÖNLENDİREN GÖRÜNMEZ BİR GÜÇ OLDU"
Teknolojinin bireyler üzerindeki manipülatif etkisine dikkat çeken Nurhayat Varol, dijital platformların sunduğu sahte özgürlüğü sert bir dille eleştiriyor. Bugün ne okuyacağımıza, hangi habere tıklayacağımıza bile insan iradesinin değil, kar odaklı yazılımların karar verdiğini belirten Varol, sosyal medya şirketlerinin kullanıcı verilerini politik ve ekonomik bir silaha dönüştürdüğünü savunuyor. Sanatçı, sansür ve dezenformasyon aracı haline gelen bu görünmez kuşatmayı yapıtlarında cesurca işliyor.
BAKIR TELLERLE DİJİTAL DÜNYAYI ÖRDÜ
Teknoloji ve insan ilişkisindeki kopuşu ilk olarak 2013 yılında kabloları kullanarak başlatan Varol, kablosuz iletişim çağının insanı yalnızlaştırmasını ise bakır telleri tığ ile örerek anlatıyor. Yaklaşık iki yıllık gece gündüz emeğin ürünü olan, 3 metre yüksekliğe ve 11 metre çapa sahip devasa "Algoritmik Dünya" enstalasyonu ile insanlığın sürüklendiği veri savaşlarını sorgulayan sanatçı, veri güvenliği ve yapay zeka denetimsizliğine de sanatsal bir başkaldırı sergiliyor. Varol'un "Algoritmik Dünya", "Tenden Tele" ve "Kuşatılmış" isimli çarpıcı sergileri, 7 Mayıs - 3 Eylül 2026 tarihleri arasında Kapadokya Bienali kapsamında tarihi Meryem Ana Kilisesi’nde ziyaretçilerini ağırlıyor.
