İklim krizinin etkileriyle Akdeniz havzası ve Avrupa genelinde hava sıcaklıkları mevsim normallerinin üzerine çıkarken, orman yangını tehlikesi küresel bir güvenlik sorununa dönüştü. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC); Copernicus Acil Durum Yönetim Hizmeti ve Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi (EFFIS) verilerinden yararlanarak hazırladığı Yangın Hava İndeksi anomali haritasını kamuoyuna sundu. Açıklanan raporda, yangın oluşumunu tetikleyen meteorolojik şartların uzun yıllar ortalamasını aşarak kritik eşiğe ulaştığı kaydedildi.
YANGIN RİSK HARİTASI GÜNCELLENDİ
Yayımlanan son anomali haritası, Avrupa kıtasının ve çevre coğrafyaların ne denli büyük bir tehdit altında olduğunu gözler önüne seriyor. Farklı bölgeler için belirlenen risk seviyeleri şu şekildedir:
Çok Aşırı Risk Grubu: Fransa’nın büyük bölümü, Alpler boyunca uzanan Kuzey İtalya hattı, Birleşik Krallık ve İrlanda doğrudan "çok aşırı" tehlike kategorisinde yer alıyor.
Aşırı Risk Grubu: İber Yarımadası’nın geniş bir kısmı, Balkan coğrafyası ve Kuzey Afrika kıyı şeridi yangın riskinin en yüksek olduğu alanlar arasında.
Çok Yüksek Risk Grubu: Güney İskandinavya bölgesi "çok yüksek" tehlike kategorisinde tanımlandı.
Yüksek ve Orta Risk Grubu: Türkiye'nin dağınık bölgeleri ile Doğu Avrupa ülkeleri "yüksek ve orta" risk grubunda yer alıyor.
Risk Seviyesi | Kapsanan Ülkeler ve Bölgeler |
Çok Aşırı Risk | Fransa, Kuzey İtalya (Alpler), Birleşik Krallık, İrlanda |
Aşırı Risk | İber Yarımadası, Balkanlar, Kuzey Afrika Kıyıları |
Çok Yüksek Risk | Güney İskandinavya |
Yüksek ve Orta Risk | Türkiye (dağınık alanlar), Doğu Avrupa |
NASA'DAN ZEHİRLİ DUMAN UYARISI
Yangınların oluşturduğu tehdit sadece alevlerin yayıldığı alanlarla sınırlı kalmıyor. NASA Bilimsel Görselleştirme Stüdyosu tarafından sunulan gelişmiş modellemeler, yangın odaklarından yükselen yoğun dumanın ve zehirli gazların rüzgarlar aracılığıyla binlerce kilometre mesafe katedebildiğini kanıtlıyor.
Dumanın bünyesinde barındırdığı mikro ölçekteki PM2,5 aerosolleri; solunum yoluyla akciğer dokusunun derinliklerine kadar ulaşıyor ve doğrudan kan dolaşımına karışıyor. Bu durum, yangın bölgesinden çok uzak şehirlerde dahi hava kalitesinin hızla düşmesine, ciddi solunum yetmezliklerine ve kalp-damar rahatsızlıklarının tetiklenmesine neden oluyor.
AB BİLANÇOSU KABARIYOR
Avrupa Birliği resmi kayıtlarına göre, 2026 yılının başından bu yana kıta genelinde kül olan ormanlık alan 434 bin 976 hektara ulaştı. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %25'lik keskin bir artışa işaret ediyor.
Alevlerle mücadelede zorlanan İspanya ve Birleşik Krallık çevre bakanları, yaşanan yıkımı doğrudan küresel iklim kriziyle ilişkilendiren ortak bir bildiriye imza attı. Yayınlanan deklarasyonda, orman yangınlarının artık sadece dönemsel bir doğa olayı olmadığı, Avrupa’nın karşı karşıya kaldığı ve halk sağlığı ile yaşam tarzını doğrudan tehdit eden bir "ulusal güvenlik acil durumu" haline geldiği vurgulandı.
Yangın bölgesinden uzakta yaşasanız bile gökyüzünde oluşan puslu tabaka ve duman kokusu, havada tehlikeli seviyede PM2,5 partikülü bulunduğunu göstermekteyken, riskli günlerde kronik solunum rahatsızlığı veya kalp hastalığı olan bireylerin açık hava aktivitelerini sınırlandırması uzmanlarca tavsiye edilmektedir.
YANGIN DUMANINDAN KORUNMAK İÇİN NE YAPILMALI
Hava kalitesinin düştüğü günlerde pencereler kapalı tutulmalı, iç mekanda hava temizleyiciler kullanılmalı ve dışarı çıkılması zorunlu hallerde N95/FFP2 standartlarında maskeler tercih edilmelidir.
YANGIN HAVA İNDEKSİ NEDİR?
Yangın Hava İndeksi; sıcaklık, bağıl nem, rüzgar hızı ve yağış verilerini kullanarak bir bölgedeki orman yangını başlama ve yayılma potansiyelini sayısal olarak derecelendiren uluslararası bir meteorolojik ölçüttür.
