Küresel ısınma ve mevsimsel sıcaklıkların normallerin üzerine çıkması, Türkiye genelinde ani ve ekstrem meteorolojik olayların sıklığını artırıyor. Meteoroloji Uzmanı Prof. Dr. Orhan Şen, önümüzdeki yaz döneminde nem ve sıcaklık endekslerindeki artışa paralel olarak "süper hücre" (kümülonimbus) tipi konvektif bulut yapılarının ve buna bağlı doğal afetlerin daha fazla yaşanabileceği yönünde teknik bir öngörü paylaştı.
"SÜPER HÜCRE" NEDİR VE NASIL OLUŞUR?
Prof. Dr. Orhan Şen, kamuoyunda endişe yaratan "süper hücre" kavramının bilimsel olarak çok güçlü ve dikey gelişmeli bir kümülonimbus bulutu olduğunu ifade etti. Bu kalın bulut kitlelerinin yıldırım, gök gürültüsü, ani lokal sağanaklar ve hortumlara neden olduğunu belirten Şen, sistemin oluşum mekanizmasını şu şekilde özetledi:
SİSTEMİK DEĞİL, YEREL
Bu oluşumlar Marmara veya Ege gibi çok geniş bir coğrafi bölgeyi aynı anda kaplayan geniş ölçekli meteorolojik cephe sistemleri değildir. Tamamen ilgili bölgedeki yer seviyesi sıcaklığı, nem oranı ve yerel topografik (yeryüzü şekilleri) koşullarla anlık olarak ortaya çıkan bireysel yapılardır.
Süper hücrelerin beslendiği temel iki kaynak yüksek nem ve aşırı sıcaklıktır. Yer seviyesindeki atmosferik sıcaklık ne kadar yükselirse, yaklaşık 10 kilometre kalınlığa ulaşabilen bu dikey bulutların oluşma ve şiddetlenme olasılığı o oranda artmaktadır. Denizden gelen nemli hava akımları da bu süreci hızlandırmaktadır.
Şen, bu tür ani meteorolojik karakterlerin son yıkıcı örneğinin Niğde'de yaşandığını, çevre bölgelerde hiçbir yağış belirtisi yokken tek bir odak bulutun ani dolu ve sağanak bırakması sonucu 1 vatandaşın hayatını kaybettiğini, 4 kişinin de yaralandığını hatırlattı.
EN RİSKLİ BÖLGELER: İÇ KESİMLER VE KARADENİZ ŞERİDİ
Bu yıl yaz sıcaklıklarının standart verilerin üzerinde seyretmesinin beklendiğini vurgulayan Prof. Dr. Şen, tek hücreli bu ekstrem bulut yapılarının özellikle şu bölgelerde yoğunlaşacağını öngörüyor:
İç Ege: Bölgenin iç kesimlerinde yüksek sıcaklık farkları nedeniyle dikey hareketler hızlanacak.
İç Anadolu: Karasal ısınmanın etkisiyle yerel konvektif oluşumlar tetiklenecek.
Karadeniz (Özellikle Batı ve Orta Karadeniz): Deniz üzerinden gelen yoğun nem tabakasının kıyı silsilelerine çarparak hızla yükselmesi, süper hücreleri daha güçlü hale getirecek.
NOKTASAL TAHMİN GÜÇLÜĞÜ VE VATANDAŞLARA ÇAĞRI
Süper hücre fırtınalarının en riskli yönünün "önceden tahmin edilebilirlik kısıtı" olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Orhan Şen, vatandaşların kurumsal uyarıları anlık takip etmesi gerektiğini belirtti:
"Meteoroloji Genel Müdürlüğü bu tür bölgesel riskleri düzenli olarak yayınlıyor. Ancak süper hücre dediğimiz tek bir bulutun tam olarak hangi koordinatta veya mahallede oluşacağını günler öncesinden noktasal olarak tahmin etmek kolay değildir; çünkü bunlar aniden gelişir. Bu nedenle sağanak ve konvektif yağış uyarıları görüldüğü an, meteoroloji uzmanlarının ve resmi kurumların açıklamaları doğrultusunda yerel önlemlerin alınması hayati önem taşımaktadır."
