Samsun’un Bafra ilçesinde bulunan ve tarihi Helenistik döneme dayanan Asarkale ve Kral Kaya Mezarları, bölgenin en önemli tarihi değerlerinden biri.
Asarkale ve Kral Kaya Mezarları, Kızılırmak Vadisi’ne hakim olan Asar Mahallesi’ndeki kayalıklar üzerinde konumlanıyor. Bafra Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’nde görev yapan uzman Hasan Dikmen kaya mezarların Helenistik dönemde M.Ö 300-120 yılları arasına tarihlendiğini ve mezarların Pontus Kralı VI. Mithridatis döneminde oluşturulduğunu belirtti.
Dikmen, kaya mezarlarının Anadolu’da, Urartularla başlayan bir gelenek olduğuna dikkat çekerek Frigler başta olacak şekilde Anadolu’nun pek çok yerinde kaya mezarların görüldüğünü anlattı.
ANTİK DÖNEMDEN İTİBAREN YAĞMALANMAYA BAŞLANDI
Kaya mezarların ön kısmında kare başlıklı 4 sütun olduğuna dikkat çeken Dikmen, sütunların arkasında da odalar olduğunu söyleyerek şunları aktardı:
“Bu odanın bitiminde yaklaşık 80 santimetrelik küçük bir kapıdan asıl mezar odasına geçilmektedir. Mezar odasında kralın veya yöneticinin tek başına ya da ailesiyle gömüldüğü bölümler mevcuttur. Ölüler taş sedirlere veya 'niş' dediğimiz duvarların içerisindeki oyuklara yerleştirilirdi. Günümüzde bu mezarların içerisinde herhangi bir kemik yapısına veya süs eşyasına rastlanmamaktadır. Bunun sebebi de bu mezarların antik dönemden itibaren yağmalanmış olmasıdır.”
RUM ÇETELERİ SIĞINAK OLARAK KULLANDI
Dikmen, VI. Mithridates zamanında yapılan kalelerin üst bölümlerinde yöneticilerin, altta da halkın yaşadığı yerler olduğunu anlattı. Ayrıca Kurtuluş Savası zamanında Rum çeteleri de burayı sığınak olarak kullanmıştır.
HEDEFLERİ TURİZME KAZANDIRMAK
Dikmen, 2024’te Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü izniyle Asarkale ve Kral Kaya Mezarları’nda kazı çalışmalarının başladığını anımsatarak, kazıların Samsun Müze Müdürlüğü’nün başkanlığında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümünün bilimsel sorumluluğunda devam ettiğini aktardı.
Dikmen, "Kazı çalışmasıyla öncelikle alanın bitki temizliği yapıldı, ulaşım yolları düzeltildi. Kalenin yüzde 20-30'luk bölümü ortaya çıkarıldı. Hedefimiz, en kısa sürede kazı ve restorasyon çalışmalarını bitirerek Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nı bütüncül şekilde turizme kazandırmaktır" ifadelerine yer verdi.
ASARKALE VE KAYA MEZARLARI’NA NASIL GİDİLİR?
Asarkale ve Kaya Mezarları, ilçe merkeze yaklaşık 30 kilometrelik mesafede yer alıyor. Derbent Barajı yakınlarında bulunan tarihi alanlara gidiş rehberi şöyle:
Özel araçla: Bafra ilçe merkezden yola çıkarak Bafra-Kavak yolu takip etmelisiniz. Kızılırmak Nehri kıyısını izleyen bu yol yardımıyla Kolay Beldesi üzerinden antik kente ulaşabilirsiniz. Ayrıca yol boyu Derbent Barajı’nın manzarası da size eşlik edecektir.
Toplu taşımayla: Bafra ilçe merkezden Kolay Beldesi’ne giden dolmuş ya da yerel ulaşım araçlarıyla bölgeye yaklaşabilirsiniz. Fakat kalenin konumundan dolayı kısa bir yürüyüş yapmanız gerekecektir.
