Dünya genelinde hızla yayılan ve önlenebilir bir salgın olarak nitelendirilen çocukluk çağı obezitesi, Türkiye'de alarm verici seviyelere ulaştı. Yapılan son araştırmalar, her dört çocuktan birinin aşırı kilo problemiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyarken, Çocuk Endokrinolojisi Uzm. Dr. Jamala Mammadova çözümün temeline dikkat çekti. Gebelik sürecinden beslenme alışkanlıklarına, ekran süresinden fiziksel aktiviteye kadar pek çok faktörün çocukların geleceğini belirlediğini ifade eden Mammadova, sağlıklı bir nesil için acil eylem çağrısında bulundu.
TÜRKİYE’DE HER DÖRT ÇOCUKTAN BİRİ RİSK ALTINDA
Dr. Mammadova, 2022 yılı COSI-TUR verilerine dayanarak Türkiye’deki tablonun dünya ortalamasının üzerinde olduğunu belirtti. Ülkemizde çocuklarda obezite oranının yüzde 22,4’e kadar yükseldiğini ifade eden uzman, özellikle büyük şehirlerde bu sorunun daha kronik bir hal aldığını söyledi. Erkek çocuklarda yüzde 13, kız çocuklarda ise yüzde 9 civarında seyreden bu oranlar, obezitenin artık bireysel bir sorun değil, toplumsal bir kriz olduğunu gösteriyor.
ŞEKERLİ İÇECEKLERDEN UZAK DURUN
Obeziteyi tetikleyen unsurların başında genetik yatkınlığın yanı sıra çevresel faktörler geliyor. Dr. Mammadova’ya göre, şekerli içecek tüketimi insülin direncine ve metabolik sendroma doğrudan davetiye çıkarıyor. Özellikle pandemi sonrası çocukların ekran başında geçirdiği vaktin artması ve ultra-işlenmiş, ucuz gıdalara erişimin kolaylaşması, kilo artışındaki en büyük etkenler arasında yer alıyor.
ANNE KARNINDA BAŞLAYAN EPİGENETİK TEHLİKE
Obeziteyle mücadelenin sanılanın aksine doğumdan çok önce başladığını hatırlatan Mammadova, hamilelik dönemindeki beslenmenin kritik olduğunu vurguladı. Anne adayının aşırı kilo alımı veya gebelikte şekerli içecek tüketmesi, bebekte kalıcı epigenetik değişikliklere yol açarak ileride obezite riskini artırabiliyor. Uzman, bebeklerin ilk 6 ay sadece anne sütüyle beslenmesinin ve 2 yaşına kadar emzirilmesinin bu riski minimize ettiğini belirtti.
OBEZİTE SADECE KİLO DEĞİL, HASTALIK HABERCİSİ
Çocukluk çağındaki aşırı kilonun sadece fiziksel bir sorun olmadığını söyleyen Dr. Mammadova, bu durumun astım, uyku apnesi, tip 2 diyabet ve eklem rahatsızlıkları gibi ciddi hastalıklara kapı araladığını ifade etti. Ayrıca obezitenin çocuklarda düşük özsaygı ve depresyon gibi psikolojik yaralar açtığını, yetişkinlikte ise kalp hastalıkları ve kanser riskini katladığını hatırlattı.
AİLELERE ALTIN DEĞERİNDE 5 TAVSİYE
Sağlıklı nesiller yetiştirmek için ailelerin rol model olması gerektiğini belirten Dr. Mammadova, şu pratik önerileri paylaştı:
Porsiyon Kontrolü: Sebze ve meyveyi her öğüne dahil edin, porsiyonları küçültün.
Şekere Veda: Gazlı ve şekerli içecekleri evden tamamen uzaklaştırın.
Hareket Zamanı: Çocukların her gün en az 60 dakika fiziksel aktivite yapmasını sağlayın.
Ekran Kısıtlaması: Eğlence amaçlı ekran süresini günlük 2 saatin altına indirin.
Uyku Düzeni: Metabolizmanın doğru çalışması için düzenli bir uyku saati oluşturur
