Türk turizminin kalbi İstanbul’da, tarihi yapıların biletleme ve işletme yetkisini elinde bulunduran DEM Müzecilik’in uygulamaları yerli ve yabancı ziyaretçileri isyan ettirdi. Sosyal medyada ‘Suriçi’nin Sesleri’ hesabının gündeme getirdiği ve Google Haritalar üzerinden yorum yapan yüzlerce ziyaretçinin teyit ettiği şikayetler; meselenin sadece gişe uygulamalarıyla sınırlı olmadığını, dijital bilet sisteminin de bu kurgu üzerine inşa edildiği iddiasına yol açtı.
25 EUROLUK BİLET ‘YOK’ DENİLEREK 50 EURO DAYATILIYOR
İddiaların odağındaki ilk durak Ayasofya-i Kebir Camii’nin galeri katı. Ziyaretçiler, bilet gişelerinde 25 Euro’luk standart giriş biletinin kasten “yok” denilerek saklandığını, bunun yerine At Meydanı’ndaki Deneyim Müzesi’ni de kapsayan 50 Euro’luk paketlerin tek seçenek olarak sunulduğunu belirtiyor. Yerli ziyaretçiler de bu ‘zorunlu satış’ stratejisinden şikayetçi. Görevlilerin, biletin içeriği hakkında eksik veya yanlış beyanda bulunarak daha pahalı olan kombine biletleri satmaya çalıştığı vurgulanıyor.
KREDİ KARTINDAN ‘HABERSİZ’ TAHSİLAT
Usulsüzlük iddiaları Arkeoloji Müzeleri gişelerinde ise ‘habersiz tahsilat’ boyutuna ulaşıyor. Özellikle yabancı turistlerin kredi kartlarından, onayları alınmadan veya bilgi verilmeden ‘kulaklık bedeli’ adı altında bilet ücretinin neredeyse iki katı kadar para çekildiği iddia ediliyor. İtiraz edenlerin ise görevliler tarafından çirkin muameleye maruz bırakıldığı, iade taleplerinin ise yokuşa sürüldüğü dile getiriliyor.
DİJİTALDE DE TUZAK AYNI
İddiaların en çarpıcı kısmı, gişedeki yönlendirmelerin dijital ortamda da karşılık bulması. Bölgedeki panolarda yer alan karekodları (QR kod) okutan ziyaretçiler, doğrudan DEM Müzecilik’in resmi sitesine yönlendiriliyor. Ancak sistem, burada da ziyaretçinin karşısına ilk ve bazen tek seçenek olarak 50 Euro’luk ‘çift bilet’ paketini çıkarıyor. Bu durum, 25 Euro’luk standart biletin sadece fiziksel gişede değil, dijital satış kanalında da ‘görünmez’ kılındığını ve ziyaretçilerin sistematik bir şekilde pahalı pakete yönlendirildiğini belgeliyor.
2024’TEN BERİ BİTMEYEN TARTIŞMA
Ayasofya-i Kebir Camii’nde bilet krizi, 15 Ocak 2024’te turistik galeri katı ücretinin 25 Euro olarak belirlenmesiyle başlamıştı. Türk vatandaşlarının üst kata girişinde Müze Kart’ın kabul edilmemesi ve 25 Euro’luk bu bilet ücretinin yerli ziyaretçiden de talep edilmesi büyük tepki toplamıştı. Bugün gelinen noktada, işletmeci şirketin bu ücreti ‘deneyim paketleri’ adı altında 50 Euro’ya sabitlemeye çalışması bardağı taşıran son damla oldu.
DENETİM VE ŞEFFAFLIK SORULARI GÜNDEMDE
Geçen yıl konu DEM Müzecilik’in müzelerden elde ettiği geliri nereye aktardığı sorusu ile birlikte Meclis gündemine taşınmıştı. CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, “Bileti kesen şirket: Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un eniştesinin şirketi DEM Müzecilik. Devlete aktarılan pay: 0 TL” ifadelerini kullanarak, yıllık 50 milyon Euro’yu bulan muhtemel gelirin akıbetini sormuştu. Bakanlığa bağlı Vakıflar Genel Müdürlüğü ise o dönem iddiaları reddederek gelirlerin denetim altında olduğunu savunmuştu. Şimdi gişelerde ve dijital bilet satış uygulamasında yaşanan sorunlar ve bunlara ilişkin iddialar kamuoyunda denetim mekanizmalarının işleyişi konusunda soru işaretlerini artırdı. Türk turizminin imajını zedeleyen şikayetler hakkında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın alacağı önlemler merakla bekleniyor.
KARAR olarak, hem dijital mecralara yansıyan ziyaretçi şikayetlerini hem de çalışanların mobbing iddialarını Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne e-mail yoluyla sorduk. Haberimizin yayıma hazırlandığı süreçte ilgili kurumlardan konuya ilişkin herhangi bir açıklama ya da yanıt gelmedi.
ESKİ ÇALIŞANLAR DA TARTIŞMAYA DAHİL OLDU
‘YA YALAN SÖYLEYECEĞİZ YA İŞSİZ KALACAĞIZ’
Ayasofya ve müze gişelerinde yaşanan skandalın perde arkasında, sadece ziyaretçileri değil, çalışanları da hedef alan ağır bir ‘mobbing’ düzeni olduğu iddia ediliyor. DEM Müzecilik’in eski ve mevcut çalışanlarının sosyal medyada yaşanan tartışmanın ardından paylaştığı iddialarda, ‘gişe kumpasının’ bir personelin inisiyatifi değil, işten atılma tehdidiyle uygulanan bir şirket politikası olduğu öne sürüldü. Çalışanların iddialarına göre, yönetici kadrosu bilet satış görevlilerine ağır bir kota baskısı uyguluyor. Günlük bilet satışlarının yüzde 50 veya yüzde 60’ının mutlaka 50 Euro’luk ‘çift bilet’ paketlerinden oluşması zorunlu tutuluyor. Bu oranlara ulaşamayan personelin ise performans yetersizliği gerekçesiyle işine son verildiği öne sürülüyor. Tanıklıklara göre, bu imkansız satış kotalarına ulaşmanın tek yolu turistlere yalan söylemekten geçiyor. Birçok çalışanın; ziyaretçilere yalan söylemeyi kendilerine yediremedikleri için istifa ettiği, dürüst davrandığı için satış rakamları düşük kalanların kovulduğu, işsiz kalma korkusu yaşayanların ise bu baskı altında ‘sistematik aldatmacaya’ boyun eğmek zorunda bırakıldığı ifade ediliyor. Gişelerde her gün her saat turistlerle yaşanan sert tartışmalar nedeniyle emniyet güçlerinin sık sık duruma müdahale ettiği, ancak yapılan şikayetlerin yetkili mercilerce bilindiği halde bugüne kadar hiçbir yaptırım uygulanmadığı iddialar arasında.
GOOGLE HARİTALAR’DAN YÜKSELEN ŞİKAYETLER: RESMİ GİŞEDEN KAZIKLANDIK!
Google yorumlarına yansıyan somut tanıklıklar, meselenin bir ‘hata’ değil, bilinçli bir yöntem olduğunu kanıtlar nitelikte. Ayasofya-i Kebir Camii ve Arkeoloji Müzeleri’ni gezmek isteyen yerli yabancı turistlerin bıraktığı çarpıcı notlar şöyle:
AYASOFYA’DA İDDİA YALAN BEYAN
Robert Piłat: Gişedeki görevliler 50 Euro’luk biletin alt kata (cami bölümüne) da giriş sağladığını söyleyerek açıkça yalan söylüyor. Ziyaretçileri kandırarak bilerek fazla para koparıyorlar.
Full Concept: Sadece 25 Euro’luk standart bilet istediğimde ‘mevcut değil’ yanıtını aldım. Üstelik bu pahalı paketi almazsam içeride restorasyon nedeniyle hiçbir yerin görülemeyeceği yalanıyla beni mecbur bıraktılar.
JK: Gişede çalışanlar Google Translate üzerinden hazırladıkları mesajlarla size zorla ‘müzeler seti’ satmaya çalışıyor. Nakit ödemelerde ise fahiş bir döviz kuru uygulayarak haksız kazanç sağlıyorlar.
Yasin Veli Gürekar: Üst kata çıkmak istedin mi müze kart geçerli değil. Kendi vatandaşından 1000 TL isteniliyor kişi başı...
İlkay Mert Civanoğlu: Bu ofislerden bilet almayın! Bilet alımı için misafirimi 10 dakika beklettim ve gereksiz ziyaret için 50 Euro ücret talep ettiler. Geri ödeme almaya çalıştığımda manipülasyon yapılarak kabul edilmedi. Boş yere para harcadık.
ARKEOLOJİ MÜZELERİ’NDE İDDİA HABERSİZ KULAKLIK ÜCRETİ ÇEKİMİ
B. M.: Bilet fiyatı 15 Euro olmasına rağmen kartımdan 30 Euro çekildiğini fark ettim. İstemediğim kulaklıklar için onayımı almadan habersizce tahsilat yaptılar, bu tam anlamıyla korkunç bir uygulama.
Benoit Menardo: Görevliler ‘her yer açık’ vaadiyle 50 Euro aldılar ancak bu ücretin büyük kısmı camiden kilometrelerce uzaktaki bir müze içinmiş. İnsanları kelime oyunlarıyla açıkça aldatıyorlar.
İspanyol Ziyaretçi: İhtiyacınız olmadığını, kulaklık istemediğinizi defalarca söyleseniz bile sizi zorla kulaklık paketine dahil edip fazla ödeme yapmaya zorluyorlar. İtiraz ettiğinizde ise çirkin muamele başlıyor.
