Bilim insanları, kolon kanseri hücrelerinin vücudun diğer bölgelerine sıçramasına (metastaz) olanak tanıyan hücresel mekanizmayı açığa çıkardı. ABD’de bulunan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmaya göre, kanser hücreleri normal şartlarda vücutta hasar gören dokuların onarılmasını sağlayan doğal bir sistemi ele geçirerek tümörün bulunduğu alandan ayrılmasını ve diğer organlara yayılmasını kolaylaştırıyor.
ONARIM PROTEİN YAP1 KANSER HÜCRELERİ TARAFINDAN KULLANILIYOR
Araştırmada, kilit rolü YAP1 adı verilen bir proteinin üstlendiği tespit edildi. YAP1 proteini, sağlıklı dokularda gelişim ile hasarlı alanların yenilenmesi süreçlerinde aktif hale geliyor. Ancak kolon kanseri hücrelerinin, bu yenilenme mekanizmasını yeniden devreye sokarak yayılma kapasitelerini artırdığı belirlendi.
Farklı kolon kanseri modellerini inceleyen araştırmacılar, vücudun diğer organlarına yayılan kanser hücrelerinde YAP1 tarafından kontrol edilen genlerin belirgin şekilde daha aktif olduğunu saptadı. Normal koşullarda bağırsakta ciddi bir hasar ya da enfeksiyon meydana geldiğinde dokunun kendini iyileştirmesini sağlayan hücresel program, kanser hücreleri tarafından kendi ilerleme ve yayılma süreçlerini desteklemek amacıyla kullanılıyor.
YAĞLI BESLENME SERAMİD ÜRETİMİNİ ARTIRIYOR
Çalışmanın öne çıkan bulgularından biri de beslenme biçimi ile kanserin yayılması arasındaki hücresel bağlantı oldu. Araştırmada, yüksek yağ içeren beslenmenin farelerde seramid adı verilen yağ moleküllerinin üretimini artırdığı belirlendi.
Söz konusu seramid moleküllerinin, YAP1 proteinini normalde baskı altında tutan mekanizmayı devre dışı bıraktığı görüldü. Bu durum, YAP1’in hücre çekirdeğine girmesini ve ilgili genleri aktive etmesini kolaylaştırarak kanser hücrelerinin yayılmasını sağlayan yenilenme programını daha güçlü çalıştırmasına imkan tanıyor.
Deneyler sırasında araştırmacılar, farelerde YAP1 proteinini veya seramid üretiminde görev alan belirli genleri hedef aldıklarında, kolon kanserinin karaciğere yayılma oranının önemli ölçüde azaldığını tespit etti.
YENİ TEDAVİ YÖNTEMLERİ İÇİN POTANSİYEL HEDEF
Elde edilen bulguların, kolon kanserinin metastaz yapmasını engellemeye yönelik yeni tedavi stratejilerinin geliştirilmesinde kullanılabileceği belirtiliyor. Bilim insanları, özellikle seramid üretiminde rol oynayan DEGS1 ve DEGS2 adlı enzimleri hedef alan ilaçlar geliştirmeyi hedefliyor.
Bununla birlikte, seramidlerin sağlıklı dokularda da kritik fonksiyonları bulunduğuna dikkat çekilerek, geliştirilecek potansiyel tedavilerin yalnızca kanser hücrelerindeki mekanizmayı hedeflemesi gerektiği vurgulanıyor. Araştırmacılar, elde edilen verilerin henüz hastalar için doğrudan bir beslenme tavsiyesi niteliği taşımadığını, bulguların mevcut aşamada ağırlıklı olarak hücresel modeller ile fare deneylerine dayandığını ifade ediyor.
