Arama motoru pazarının lideri Google'ın yapay zeka hamlesi AI Bakışı ve AI Modu, dijital yayıncılık ekosisteminde taşları yerinden oynatıyor.
Birçok ülkede geçen yıl denemeye açılan ve 7 Mart 2026 tarihi itibarıyla Türkiye genelinde de tam kapasiteyle faaliyete geçen yapay zeka özetleri, medya sektöründe büyük tartışma dalgası yarattı.
Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan, yeni yapay zeka modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte web sitelerinin dijital ziyaretçi trafiğinde en az yüzde 50 oranında düşüş yaşanacağını öngörüyor.
Sektörün finansal darboğaz içinde bulunduğunu, haber sitelerinin zaten zor şartlar altında hayatta kalmaya çalıştığını, reklam gelirlerinin azalmasıyla birlikte tamamen kapanma riskiyle yüzleşebileceklerini ifade ederek Google platformunun medya kuruluşlarına mutlaka telif ödemesi gerektiğini savunuyor.
Google arama motorunda yeni devir: AI Bakışı ve AI Modu artık Türkiye'de
MEDYA DAĞITICILIĞINDAN DOĞRUDAN İÇERİK ÜRETİMİNE GEÇEN TEKNOLOJİ TEKELİ
Teknoloji şirketinin geçmişte kullanıcıları kaynak haber sitelerine yönlendiren bir köprü vazifesi gördüğünü ancak yeni sistemle birlikte artık bilgiyi bizzat özetleyip sunduğunu aktaran Prof. Dr. Süleyman İrvan, bu durumun gazeteciliğin ürettiği katma değeri doğrudan gasp ettiğini dile getirdi.
Konuşmasında dijital platformun yeni rolünü şöyle anlattı:
"Ben Google'ı dünyanın en büyük medyası olarak tanımlıyordum.
Çünkü medya kuruluşlarının içerikleri büyük ölçüde Google üzerinden dağıtılıyordu ancak artık platformun internet trafiğini sadece yönlendirme yapmaktan çıkıp doğrudan içerik üreten bir konuma geçtiğini görüyoruz."
Küresel şirketin basın kuruluşları tarafından büyük emek ve harcamalarla hazırlanan özgün haberleri hiçbir ücret ödemeden, tamamen bedava olacak şekilde kendi çıkarları doğrultusunda işlemeye başladığının altını çizdi.
DİJİTAL DÜNYADA SIFIR TIKLAMA DÖNEMİ
Yapay zeka entegrasyonunun kullanıcı sorularına doğrudan ana arama sayfasında yanıt ürettiğini, bu yüzden de okuyucuların kaynak sitelere gitme ihtiyacının ortadan kalktığını belirten Prof. Dr. Süleyman İrvan, bu durumun küresel ölçekteki olumsuz yansımalarını paylaştı.
Yurt dışı kaynaklı araştırmaların korkutucu sonuçlar ortaya koyduğunu, sıfır tıklama modelinin yarattığı etkileri İngiltere üzerinden örneklendirdi.
Söz konusu araştırmalara göre arama yapan kullanıcıların yüzde 60 oranındaki büyük bir kısmının aradığı cevabı doğrudan ilk ekranda bulduğu için başka hiçbir internet sitesine tıklamadan oturumu kapattığını, İngiltere genelindeki internet trafiği artış hızının dramatik bir düşüşle yüzde 26,3 seviyesinden yüzde 3,7 düzeyine kadar gerilediğini aktardı.
Haber okuma alışkanlıkları değişiyor: Artık kimse web sitelerine tıklamayacak
GELENEKSEL REKLAM GELİRLERİNİN ÇÖKÜŞÜ
Türkiye'deki dijital yayıncılık ekosisteminin finansal yapısını masaya yatıran Prof. Dr. Süleyman İrvan, yerel haber sitelerinin gelir modellerinin neredeyse tamamen kullanıcı tıklamalarına ve buna bağlı dağıtılan reklam paylarına endeksli olduğunu hatırlattı.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa ülkelerinde başarıyla uygulanan dijital abonelik sistemlerinin Türkiye'deki okuyucu kitlesinde henüz kalıcı bir alışkanlığa dönüşemediğini ifade eden Prof. Dr. Süleyman İrvan, tık odaklı mevcut kazanç yönteminin yeni dönemde kökten sarsılarak tamamen işlevsiz bir hale geleceğini belirtti.
Yapay zeka asistanının kullanım oranının artmasıyla web sitelerinin genel ziyaretçi trafiğinin en az yarı yarıya eriyeceğini, bu mali daralmanın gazetecilik mesleğini çok ciddi bir varoluşsal krize sürükleyeceğini söyledi.
KRİZDEN ÇIKIŞ REÇETESİ ACİL TELİF SÖZLEŞMESİ VE NİTELİKLİ GAZETECİLİK SEFERBERLİĞİ
Ülke basınında gazeteciliğin tamamen yok olma sürecine girmesini engellemek adına küresel ölçekteki hukuki adımların ve başarılı operasyonel modellerin örnek alınması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Süleyman İrvan, atılması gereken acil adımları net bir şekilde sıraladı.
Yapay zekanın haber içeriklerini izin almadan ve bedelsiz olarak işlemesinin kesinlikle engellenmesi gerektiğini savunan uzman isim, çözüm yollarını şu sözlerle özetledi:
"Google AI'nın haber içeriklerini izinsiz ve bedelsiz kullanmasının önüne geçilmeli, Google medya kuruluşlarına telif ödemeli.
Bunun için Türkiye'nin bir an önce Google ile masaya oturması gerekir.
Bunun dünyada örnekleri var.
İkinci olarak, medya kuruluşları sürdürülebilir bir gelir kaynağı oluşturmak için ücretli abonelik uygulamasına geçmeliler.
Tabii ki bunu yaptıklarında SEO haberciliği gibi, tık haberciliği gibi saçmalıkları bir kenara bırakıp özgün ve kaliteli habercilik yapmalılar."
Yapay zeka nedeniyle tıklama oranları yarı yarıya düştü: Haber merkezleri alarmda
