Geçen hafta Beyaz Saray’da Amerikalı çelik ve alüminyum üreticileriyle bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, ithal çeliğe yüzde 25, alüminyuma yüzde 10 ek gümrük vergisi getirilmesine karar verdiğini açıklamıştı. Kararı dün imzalayan Trump, Beyaz Saray’da düzenlenen imza töreninde, “Bugün aldığımız kararlar, bir seçenek değil, ulusumuzun güvenliği için bir zorunluluktu” dedi. ABD’nin çelik ve alüminyum endüstrilerinin uzun yıllardır diğer ülkeler tarafından hedef alındığını kaydeden Trump, güçlü çelik ve alüminyum endüstrilerinin ulusal güvenlik için hayati önem taşıdığını vurguladı. Trump, “Sonunda uzun süredir devam eden sorunu çözmek için adım atıyoruz. Bugün ABD’nin ulusal güvenliğini korumak için ithal çelik ve alüminyuma gümrük vergileri getiriyorum. Sınırlarımıza gelen ithal çeliğe yüzde 25, alüminyuma yüzde 10 gümrük tarifesi uygulayacağız” ifadelerini kullandı. Bununla birlikte, ABD’ye ticaret ve askeri alanlarda adil davranan ‘gerçek dostlara’ büyük esneklik gösterileceğini ifade eden Trump, söz konusu tarifelerin en az 15 gün daha yürürlüğe girmeyeceğini bildirdi. Trump, ABD’nin 9 ay süren soruşturma sonucunda çelik ve alüminyuma getirmeye karar verdiği gümrük tarifelerini değiştirmeye ve kaldırmaya açık olduğunu belirtirken, “ABD, spesifik ülkelerle, ürünlerinin artık ulusal güvenliğimizi tehdit etmediği konusunda anlaşabilmek şartıyla gümrük tarifelerini değiştirmeye ve kaldırmaya açık kalmayı sürdürecek” dedi. ABD Ticaret Temsilcisi Robert Lighthizer’ı çelik ve alüminyuma yönelik tarifelere yönelik alternatif arayan ülkelerle müzakere etmek için görevlendirdiğini bildiren Trump, Kanada ve Meksika’ya süren NAFTA müzakereleri nedeniyle şu an itibarıyla söz konusu vergilerden muaf tutulacağını bildirdi. Öte yandan, Çin Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, kararın ulusal güvenlik adı altında ticari korumacılık yaptığı ve çoklu ticaret sistemine zarar verdiği savunularak, bu kararın uluslararası ticari düzene ciddi zarar vereceği kaydedildi. Dünya Ticaret Örgütü, Avrupa Birliği ve çok sayıda ülkeden karara sert tepkiler geldiğine dikkat çekilen açıklamada, Çin’in de kendi yasal hak ve çıkarlarının güvenliğini sağlamak için güçlü önlemler alacağı vurgulandı. Ayrıca, ABD’ye uluslararası ticari düzeni temsil eden otoriteye saygı duyması ve söz konusu kararı bir an önce iptal etmesi çağrısında bulunuldu. Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, bir ticaret savaşı olması durumunda gereken uygun cevabı vereceklerini ancak bu savaşın herkese zarar vereceğini belirtmişti. Japonya Alüminyum Endüstrisi Derneği, ABD’nin gümrük tarifesi uygulamasının sadece endüstriyi değil ‘kürsel ticareti’ de etkileyeceğini vurgulayarak, tarifeyi geri çekme çağrısında bulundu. Açıklamada, “ABD’nin önlemleri, uluslararası ticaret hukukuna uygun değil ve son derece üzücü. ABD müttefiki Japonya’dan yapılan alüminyum ithalatı, ABD’nin ulusal güvenliğini hiçbir şekilde etkilemiyor” denildi.
AB KARARI SİNDİRDİ MUAF OLMAK İSTEDİ
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Ticaretten Sorumlu Üyesi Cecilia Malmström, kararın ardından sosyal medya hesabından açıklamalarda bulundu. AB’nin, ABD’nin yakın müttefiki olduğunu belirten Malmström, “AB’nin bu tedbirlerin dışında tutulması gerektiği görüşünü sürdürüyoruz” değerlendirmesini yaptı. Trump tarafından gümrük vergileriyle ilgili müzakereleri yürütmek için görevlendirilen ABD Ticaret Temsilcisi Robert Lighthizer’la bugün Brüksel’de görüşeceğini aktaran Malmström, durumu ilerleyen günlerde netleştirmeye çalışacağı bilgisini verdi. ABD’nin ithal çelik ve alüminyuma ek gümrük vergileri getirileceğini duyurması üzerine AB, ABD’nin bölgeye yaptığı ihracata karşı önlemler alınacağını duyurmuştu. AB, ABD’ye yanıt olarak yüzde 25 gümrük vergisi uygulamayı planladığı ürün listesi hazırlığına başlamıştı. Bu listede fıstık ezmesi, kot pantolon, motosiklet, nevresim, ruj, çelik gaz tankı, haddelenmiş çelik, boru, tüp, ızgara, lavabo, vantilatör, merdiven, yat, barbunya, pirinç, viski, yaban mersini, portakal suyu, tütün, puro gibi ürünlerin yer alması bekleniyor.
DIŞ TİCARET AÇIĞI 76,7 MİLYAR TL LİDER ÇİN
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülkede geçen yıl 157 milyar 55 milyon dolarlık ihracata karşılık, 233 milyar 792 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirdi. Böylece Türkiye’nin dış ticaret açığı 76 milyar 736 milyon dolar oldu. Türkiye’nin dış ticaret açığı bakımından 3 ülke dikkati çekti. Çin, 20,4 milyar dolar ve yüzde 27’lik payla en fazla açık verilen ülke oldu. Bu ülkeyi, Rusya ve Almanya izledi. Dış ticaret açığı Rusya ile 16,8 milyar dolar (yüzde 22 pay), Almanya ile 6,2 milyar doları (yüzde 8 pay) buldu. Söz konusu 3 ülkeyle yapılan dış ticarette toplam açık tutarı 43,4 milyar dolar olarak hesaplandı. Bir başka ifadeyle Türkiye’nin dış ticaret açığının yaklaşık yüzde 60’ı bu ülkelerden kaynaklandı. Bu ülkeleri, 6’şar milyar dolarla Güney Kore ve İsviçre, 5,5 milyar dolarla Hindistan, 4,2 milyar dolarla İran, 3,9 milyar dolarla Japonya, 3,3 milyar dolarla ABD ve 2,9 milyar dolarla Malezya takip etti.
TÜRKİYE’NİN ABD’YE OLAN İHRACATI DÜŞTÜ
Dünyanın 8’inci büyük çelik üreticisi olan Türkiye ise 2017’de ABD’ye 1.12 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Ülkenin toplam demir çelik ihracatı ise aynı yıl 8.25 milyar dolar idi. Gümrük kararının alacağının duyulmasıyla Türkiye’nin ABD’ye yaptığı ihracatta düşüş kaçınılmaz oldu. Verilere göre, Türkiye’nin ABD’ye çelik ihracatı 2017’de bir önceki yıla göre miktarda yüzde 22.5 düşüşle 1.83 milyon tona geriledi. Çelik İhracatçıları Birliği Başkanı Namık Ekinci, “Trump’ın önünde üç seçenek vardı. Birincisi, Türkiye’nin de aralarında olduğu 12 ülkeden çelik ithalatına en az yüzde 53 vergi getirilmesi. İkincisi tüm ülkelere ihracat kotası getirilmesi. Üçüncüsü ile tüm ülkelere yüzde 25 ilave vergi getirilmesi” dedi. Ekici şöyle devam etti: “İlk seçeneğin hayata geçmiş olması durumunda Türkiye’nin ABD’ye çelik ihracatı durma noktasına gelirdi. Trump’ın kararının Türkiye’nin de aralarında olduğu 12 ülkeyi değil de tüm ülkeleri kapsaması nedeniyle ‘kötünün iyisi oldu’ diyebiliriz. Bütün ülkeler bu karardan eşit oranda etkileneceği için ABD’ye ihracatımızda bu aşamada önemli bir etkilenme beklemiyorum. Türkiye ihracatına devam edecektir.”
