Back To Top
Bunalım ekonomisi

Bunalım ekonomisi

 - Son Güncelleme: 25.09.2019 Çarşamba 09:52
- A +

Geçen yıl ağustos ortasında yaşadığımız kur fırtınasının ardından eylül ayında reel sektörden de çöküş verileri gelmeye başladı. 

Takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretim endeksi yüzde 3,5 azalışla 115,7 seviyesine gerilerken, perakende satış hacmi de yüzde 3,1 azalışla 111,8 seviyesine düştü.

Kısaca hem üretim tarafı hem de tüketim tarafında ciddi bir kayıp yaşandı. Ama asıl kayıp yılın son çeyreğine sarktı ve ekonomimiz revize edilmemiş haliyle yüzde 3,0 ve revize sonrası da yüzde 2,8 daralma yaşamış oldu.

Bu yıl henüz sanayi üretiminde ve perakende tüketimde durumun ne olduğunu bilmiyoruz. Ama bazı öncü veriler elimize çoktan ulaştı.

Temmuz-ağustos ortalamasına göre beyaz eşya satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,2 oranında daralmış durumda.

Elektrik tüketimi ise aynı dönemde (lisanssız dahil) yüzde 2,0 daha az. Bakın elektrik tüketiminde bu oran size az gelebilir. Burada toplam tüketim veriliyor. Toplam tüketimin yüzde 1,5 azaldığı yılın ilk 3 ayında sanayi sektöründeki elektrik tüketimi yüzde 9,95 azalmıştı. O nedenle elektrik tüketiminde temmuz-ağustos aylarında yaşanan yüzde 2,0 gerileme çok ciddi bir soruna işaret ediyor.

Yani sanayide çarklar istenildiği gibi dönmüyor.

Dün Merkez Bankası tarafından açıklanan Kapasite Kullanım Oranı (KKO) bize ekonomide çarkların dönmediği konusunda yine işaret verdi.

Temmuz ayında yüzde 76,2 olan imalat sanayi kapasite kullanım oranı ağustos ayında yüzde 76,6’ya çıktı. Ve eylül ayında KKO yeniden düşerek 76,3’e geriledi.

Burada dikkatimi çeken bir detay vermek istiyorum:

Geçen yıl eylül ayında da yüzde 76,2 olan KKO bu yıl eylül ayında yüzde 76,3. Sadece 0,1 puanlık artış söz konusu.

Ana sektörlere baktığımızda ise tablo biraz daha değişiyor. Mesela geçen yıl tarım üretiminin düşüklüğü nedeniyle daha az çalışan gıda sektöründe bu yıl KKO biraz daha yüksek.

Ama asıl yükseliş tekstil ve giyim sektöründe. Hani perakende tüketimde de gördüğümüz gibi hem yurtiçinde hem de yurtdışında sektör şu an en iyi rakamlara sahip.

Geçen yıl eylül ayında yüzde 77,9 olan tekstil KKO bu yıl aynı ayda yüzde 79,2’ye çıkmış durumda. Keza giyim sektöründe de KKO yüzde 80,8’den yüzde 85,3’e yükselmiş görülüyor.

Fakat sanayi için daha ağır olan ve üretimin temel maddelerini oluşturan sektörlerde durum hiç öyle değil. Mesela kimya sektöründe KKO 79,1’den 75,9’a geriliyor. Ana metal sanayinde ise KKO oranı yüzde 80,7’den yüzde 75,7’ye geriliyor. Motorlu taşıtlar sektöründe de KKO yüzde 83,6’dan yüzde 79,7’ye gerilemiş durumda.

Elektrik tüketimi, reel sektör güven endeksleri, tüketici güven endeksi, kapasite kullanım oranı gibi öncü verilerden baktığımızda ekonomide yatay bir trendin devam ettiğini görüyoruz.

Hatırlarsanız ben bu krizi iki temel noktaya bölmüştüm:

1- Sert gerileme = Kriz aşaması

2- Yatay seyir = Bunalım aşaması

Bugün yaşadığımız tablo artan nüfusa rağmen tüketimin artmadığını, üretimin ise sadece yatayda seyrettiğini gösteriyor.

Evet, cari fazla veriyoruz çünkü kimsenin tüketecek hali yok. Çünkü üretim için gereken ihtiyacımız da yok.

Yani cari fazla vermemizin nedeni bir ekonomik başarı değil, başarısızlığın sonucudur. Oysa 1995-96-97 yıllarında yüzde 7-8 büyüme oranlarında çok cüzi cari açıklarımız vardı. Bugün de ihtiyacımız olan hızlı büyüme ama tüketim yerine üretime dayalı büyümede sıfır cari açık.

İşte bu modeli oluşturmamız gerekiyor.

Bugün kuyunun dibine düştük ve orada debeleniyoruz. Bunun adına da ‘dengelenme’ deniliyor.

Her yıl nüfus artıyor. 3 çocuk artık başımıza dert oldu. Artan nüfus iş ve ekmek bekliyor. İşsizlik tarihi zirvede.

Ve kriz çıkmasının üzerinden bir yıl geçmesine rağmen bu sefer toparlanan bir veri de gelmiyor.

94 krizinde,

2001 krizinde,

2008-09 küresel krizde hep toparlanma 1 yıl sonra başlamıştı. Ama bu sefer o da olmuyor.

Kısaca bunalmaya devam edeceğiz. Bakalım nereye kadar.

Açıklama: Dün Hükümetin Mc Kinsey sürecine değinmiş ve hala çalışıldığı yönünde söylentiler var demiştim. Mc Kinsey açıklama yollamış: “Yazınızda bahsi geçen, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile çalışmaya yönelik görüşmeler olmasına karşın, imzalanmış herhangi bir sözleşme geçmişte olmadığı gibi mevcut dönemde de bulunmamaktadır. Faaliyet gösterdiği tüm ülkelerde kurumumuzun sözleşme dışı herhangi bir projenin içinde yer alması da söz konusu değildir.”

 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 23:22
Merhaba, Turkiyede ekonomik verilerin cok ic acici olmadigi ortada. Buna ancak realiteden uzak olanlar itiraz eder. Yalniz sizin sürekli bu kadar olumsuz bir tablo cizmeniz, bir yazar goruntusunden cok bir muhalefet partili görüntüsü veriyor.
Yusuf 25 Eylül 2019 22:01
Şu sıralar görece iyi günler yaşıyoruz gibi. Ancak adam gibi üretim ekonomisine geçmezsek, yaşadığımız güzel günler bile "yalancı bahar" olarak kalacaktır. Şu betona ve emlak rantına gömdüğümüz paranın %30'unu 17 yıldır; bilim, teknoloji, sanayi ve tarıma ayırmış olsaydık; ülke bugün cari fazla verecek duruma gelirdi. Erdoğan mağlesef Erbakan'ın sanayici fikrinin zekatını bile alamamış. Kendini hala belediye başkanı sanıyor. Yol, köprü, havaalanı, stat,...vs. yapıyor. Konya'ya metro sözü, Sivas'a hızlı tren sözü veriyor hala. Oysa her ziyaretinde fabrikalar açmalıydı, fabrika sözü vermeliydi.
Eichmann 26 Eylül 2019 10:54
0
Eskiden mühendis olacam, doktor olacam diyen ilk okul çocukları koruma polisi olacam , milletvekili olacam, futbolcu olacam diyor. Yani gerçekten bakıyorum da meclise girip bedelli askerlik yapmaya giden çocuk gibi vekilleri görünce oh ne ala memleket diyesim geliyor. Bu adamlar mi kanun çıkaracak? Bunların çıkaracağı kanunlar Türkiye'nin sorunlarını çözemez gibime geliyor.
Mensur Bin Ubeyde 25 Eylül 2019 18:08
Kriz falan yok. En fazla lüks araba bu ülkede satılıyor. En pahalı teknoloji ürünleri peynir ekmek gibi satılıyor. En lüks villalar 1 haftada kapışılıyor. Tatil beldelerine iğne atsanız yere düşmüyor. Sizden ve 1-2 muhalif yazardan başka kriz var diyen yok. Bence kriz sizin beyninizde kusura bakmayın. Ekonomi çok iyi ve daha da iyi olacak. Allah(c. c) Reis ve ekibinden razı olsun. Aldıkları oylar ve topladıkları vergiler helal hoş olsun. Selam ve Dua ile..
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 19:39
0
Ah, ah, ah(!)... Böyle üfüren müslümanın duası kabul görseydi şimdi MARS yolundaydık, Türklere karşı bilmem kaç kilo-milo sur yapan ÇİN'in ardında değil.
adem kıral 25 Eylül 2019 19:55
2
mensur bin ubeyde esas senin beyninde kesin bir yerlerden 3.5 maaş alıyorsun veya belediyelerden avanta alıyorsun bizede soylede bizde alalım da senin gibi olalım
Süleyman d. 02 Ekim 2019 01:05
0
Mansur onbin üfürük! Yani çok araba satıldığı için mi oto satışlarına faiz indirimi yapıldı. Bravo! Yaw, Devlet otomobilden alıştığı vergiyi alamayınca içinde içilen sigaraya ceza keserek bir şeyler toplama derdine düşmüş ; sen hangi akla hizmet bu türden üfürmelere devam ediyorsun???
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 15:36
Yavaş yavaş fakirleşiyoruz, olay bu.
MESUT TOPAK 25 Eylül 2019 13:59
SAYI YAZAR SİZE KALSA ŞU AN BATMIŞ OLMAMIZ GEREKİYOR AMA ÇEVREYE BAKINCA HİÇ DE ÖYLE GÖRÜNMÜYOR İNSAN LAR NE ZEVKİNDEN NEDE SEFASINDAN TAVİZ VERMEDEN YAŞAMAYA DEVAM EDİYOR .
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 16:58
2
nerde oturup, etrafınıza nerede baktığınıza bağlı
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 12:36
Bu ekonomi 5 seneden evvel düzelmez.
konuk1 25 Eylül 2019 11:55
sıcağa kar dayanmaz m.b!den hazineye aktarılan da eriyince nerden aktarma yapılacak hazineye acaba diye düşünüyorum
miralay 25 Eylül 2019 11:40
En iyi iş, bildiğimiz ve yapabildiğimiz iştir. Türkiye olarak evvelki senelerde ziraat, hayvancılık, tekstil, askerlik disiplini, turizm potansiyeli, montaj sanayi gibi alanlarda temayüz etmişiz. Bunlara yeni dönemde ilave edebileceklerimiz vardır: Yeşil enerji (güneş, rüzgar, termal ve dahi nükleer gibi), kargoculuk, kontrollü inşaat, savunma sanayi, sağlık sektörü, ve nitelikli ticaret gibi kazanç yollarını milletlerarası platformlara taşıyıp hem istihdam temin edilir, hem büyük giderli/pahalı sektörlerin ezici baskısından kurtulur ve hem de ülkemize dış menşeli döviz kazancı getirebiliri
ARKADAŞLAR, SANAYİ SİTELERİNE BAKIN HEPSİ ÇALIŞIYOR HİÇ DURMADAN. ARABA TAMİRCİLERİNİ ZİYARET EDİN BALATA DEĞİŞTİRMEYE 3 GÜN SONRASINA RANDEVU VERİYOR, HASTAHANE YE GİDİN HER DR. UN KAPISINDA SIRA VAR, DİŞ Cİ YE GİDİN, SIRA VAR RANDEVU ALIP GEL DİYOR, DİŞ TAŞI TEMİZLEMEYE 250. 350 TL İSTİYOR, MARKETE GİDİN KASADA ÖNÜNÜZ DE 5, 6 KİŞİ OLUYOR, LOKANTAYA GİDİN EN AZ 10 MASA DOLU, ALIŞVERİŞ MERKEZİNE GİDİN KASADA SIRA VAR, PAZAR LARA BAKIN HER TEZGAH 40, 50 KASA MALZEME GETİRMİŞ, HEPSİ SATIYOR, KONSERVE KAPAKLARI YOK SATIYOR, DEMEKKİ DEBELENİP DURAN BİR EKONOMİ MİZ YOK, PEKİ NE VAR?.!
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 14:10
2
Cepten yiyen, kredi ile geçinen, birbirine borç takan en ufak birikimi kalmamış patlamaya hazır bir ekonomi ve toplum var.
NO PANİK MAKE YOUR PLAN 25 Eylül 2019 14:29
11
ARKADAŞLAR, PEKİ NE VAR?.! EVHAMLI, VE BUNALIM LI ECONOMİST LER VAR.
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 19:35
0
NO PANİK MAKE YOUR MONEY, beleşi bulmuşsun kıkırdayıp gülüyorsun, bu dünya sana kalacak gibi. Editörlere sağlık, az zılgıt yiyorsun ya, makaraya sarmaya devam, boşver planı-milanı; salla gitsin; istatistik-mistatistik kurumu ve yandaş basın (=yemlenmiş) da aynı kafada. Boşver milleti... Kafiye de tutmeyor ki, ..........., sen bu yola devam et.
Süleyman d. 02 Ekim 2019 00:58
0
İki ay önce sanayide bir esnafa aynı gün ödemek üzere 1000 tl borç verdim. "Bu gün yarın" diye vade veriyor ama ne yazık ki hala 400 tl alacağım var. Mansur bin ile sen bir el atıverseniz kadosan esnafına???
karar okuru 25 Eylül 2019 10:02
"...Hazine ve Maliye Bakanlığı ile çalışmaya yönelik görüşmeler olmasına karşın, imzalanmış herhangi bir sözleşme geçmişte olmadığı gibi mevcut dönemde de bulunmamaktadır. Faaliyet gösterdiği tüm ülkelerde kurumumuzun sözleşme dışı herhangi bir projenin içinde yer alması da söz konusu değildir.” örtülü ödenekler sağolsun,deler geçer.
En Azından Demokrat 25 Eylül 2019 09:39
Yahu şu trol arkadaşlar. Ne işiniz var bu sayfada. Gidin sabah yada takvim gazetesine istediğiniz yorumu yazın. Siz alemi kör milleti sersem mi zannediyorsunuz kendiniz gibi.
Süleyman d. 02 Ekim 2019 08:22
0
"Burayı terkedin" sözünüze Katılmıyorum. Sadece bu "siyaset ergeni" ya da "stokolm hezeyanları" ndan başka şeyler de görebilmek için tıfıllar gitsin yerine en "BİN PELİKAN'I" GELSİN! Bu ne yaw. Oto Sanayiye gitmilmiş, eee? Ustalar fren balatası yetiştiremiyormuş. EEEE? O yüzden kriz mıriz yokmuş:))
Takipci 25 Eylül 2019 08:57
Muhendisler hesap yaparken cikan sonuclara bir de emniyet payi ilave ederlermis. Ben de aciklanan rakamlara kafamdan mutlaka bir emniyet payi koyarim. Eskiden bunu (+ -) olarak yapardım, artik sadece (-) olarak yapıyorum. Mesela, milli gelir %2 artti denildiginde ben onu 2-2=0 seklinde anlıyorum. Aslinda hesaba bile gerek yok, ortalama bir ailenin siradan ihtiyaclari icin Carsi-Pazara ciktigimizda gorduklerimiz her seyi acikliyor.
musto 25 Eylül 2019 08:29
İnşaatlarda iş bulamayan vasıfsız elemanlar, daha az ücret daha yoğun çalışılan tekstil, sektörüne geri döndü.Üç, çocuk yetmez dört, olsun diyen partinin kapısına işsiz kalan her ilde anne,ve babaların gidip oturum eylemi yapması lazım.
musahhih 25 Eylül 2019 12:33
4
Musto, onun doğrusu şu: tekstil sektörüne … üç çocuk … anne ve babaların… Bunlardan “tekstil sektörü” isim, “üç çocuk” sıfat tamlamasıdır. Tamlamanın ögeleri arasına virgül konulmaz. Bize ilk mektepte öğretmişlerdi, size de öğretmiş olmalılar: İkisi de aynı görevi gördüğü için, virgül ile ve asla yan yana gelmez. Yorumdaki önerine katılıyorum. Türkiye’nin her yerinde anne ve babalar, işsiz çocuklarının bedava çay içip keklerini yiyecekleri millet kıraathaneleri açılıncaya kadar, AKP önünde, OTURMA EYLEMİ yapmalılar.
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 14:59
0
musahhih! yazılanı anlamakta niçin bu kadar güçlük çekiyorsun? İngilizce öğrenenlere de, gramer öğrenirseniz ingilizceyi konuşamazsınız derler. sende de, gramer nedeniyle yazılanı anlamama sorunu oluşmuş anlaşılan.
karar okuru 25 Eylül 2019 16:16
0
musahhit yazılanı anlıyorsanız maydanoz olmayın anlamıyorsanız da gölge etmeyin.kaldı ki yazıda bazı harfler, hurufatlar olmasa da okunlan anlanabiliyor.burası edebiyat dergisi de değil.ayrıca arif olan anlar.
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 08:22
Tarımda çalışan kesim ağırlık orta yaş üstü bu kafayla hiç merak etmeyin 10 yada 15 sene sonra tarım yapanda pek kalmayacak
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 08:17
Bir çok kişi ye göre kriz daha Kasım'da başlayacak ancak daha sonra toparlanma için ise insanlarda umut yok işin en kötüsü de bu umutsuzluk uzun bir süreç olacağa benziyor Allah yardımcımız olsun
ERKAN DOĞAN 25 Eylül 2019 08:10
Sayın Kahveci Erdoğan Dünya 5'ten büyüktür diye almış eline davulu ha bire çalıyor. Bu arada Dünya 7'den büyüktür oldu haberi yok. 10 yıldır bu ülke yerinde sayıyor. Oturduğu binayı, bindiği arabayı gelişme zannediyor kendisi. Bir millet bu kadar çok beyin ile beraber ekmek yer mi kardeşim.
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 06:48
Bekleyecegiz...Düzelecek......yazilarinizda bira umut veriniz...tamamen karamsar....verileri aleyhte kullanmayiniz..Son 5 yildaki bugday arpa domates patates hayvancilik artan azalan miktarlarini da vermeniz gerekiyor....Toplum calisiyor...köylü calisiyor....Sehirli de calismayi ögrenecek....
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 08:11
3
Nasıl çalıştıklarını görmek için gittiğiniz Cafe. Banka. resmi kurum. Ya da başka yerde gözlemleyin lütfen. Elinde telefon olmadan çalışan kaç kişi görebileceksiniz.?! Vatandaş kendini düzeltmeden. Kim ya da hangi parti gelirse gelsin. Memleket de değişen çok bişey olmaz. Toplumdaki bireyler ayağını yorganına göre uzatmalı. İşini hakkıyla yapmalı. Önce kendi kapısının önünü süpürüp. Sonra başkasının kapınsının önüne laf söyleyebilir.
Vatandaş 25 Eylül 2019 10:16
1
Şehirli çalışmayı öğrensin ne demek.Esas çok çalışıp az kazanan çoğunluk şehirde: 2000tl ücretle fabrikalar da işverinin sömürdüğü bir ülke haline geldik.İş verene hiçbir yaptırım uygulanmıyor çünkü işveren siyaseti ve siyasetçiyi finanse ediyor yani rüşvet.Arada ezilen ise çoğunluk.
ramazan gün... 25 Eylül 2019 04:13
(2)bu ne demek patron? dedi kemal.. ne kadar alacağımız vardı onlardan kemal?. abi yaklaşık 3 bin.. sinem kızım ordan BİR BARDAK SOĞUK SU VER!. o kağıdı da kaşe-imza yapın gönderin, iyilik bizde kalsın!. (..)ulan biz o 3 bin lira için belki 5 ay çalıştık, zaten 3-5 aydırda ödemiyordu.. şimdi önce devlet,sonra bankalar filan falan en son biz gariban esnaf en en son da işçiler; kahveci, sırayı yanlış hatırlamıyorum değil mi? git bak şimdi bu adam 2 milyon dolarlık villada ve duvarda gömülü 20 milyon dolarla, neyse..
ramazan gün... 25 Eylül 2019 03:56
(1)Merhabalar ;Bildiğiniz üzere mevcut piyasa şartları ve ekonomik darboğaz sebebiyle ......... san. ve tic. a.ş. olarak konkordato ilan edildi. Bu süreci aşabilmek adına siz değerli müşteri ve tedarikçilerimizin , bizlerin yanında olduğunu bilmek bizleri sevindirdi , konkordato mahkemesi için ekte yer alan iyi niyet yazısını kaşe ve imzalı bir şekilde tarafımıza mail yoluyla cevaplamanızı temenni ve rica ediyoruz .İyi çalışmalar (...)
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 00:48
bitis ekonomisi
KARAR OKURU 25 Eylül 2019 10:14
1
Oryantallığı bırakırsak, olacak buydu, ekonomi bilimi böyle diyor; tek adam ekonomisi bitiş sinyalleri sallıyor; Yağma Hasan'ın börek bittiiiii.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN