Back To Top
Siyaseten cehalet

Siyaseten cehalet

- A +

Borsada ilk çeyrek bilançoları geldiğinde yaptığım değerlendirme, reisçi yazarlar tarafından infialle karşılanmış, kendilerine ‘cahil’ dediğimi öne sürmüşlerdi. Mesele borsadaki hızlı yükselmenin nedeninin ne olduğuydu ve reisçiler doğal olarak bu durumun ekonominin iyi yönetildiğine delil olmasını arzuluyorlardı. Genelde bu beklenti yanlış olmayabilir… Tabi eğer borsanız ülke ekonomisini yansıtan bir derinliğe ve genişliğe sahipse ve de ülke piyasası küresel hareketlerden fazla etkilenmiyorsa. Ne var ki bizde bu iki koşul da yok…

Dolayısıyla borsanın iyi veya kötü gitmesi, ekonomi yönetimine dair güvenilir bir delil sunmuyor. Büyük ekonomilerden para çıkışı yaşandığında ve koşullar bir avuç büyük firma için elverişli olduğunda, o şirketlerin kârları ve buna bağlı olarak borsa endeksi yükseliyor. Türkiye borsasında endeksi belirleyen yirmi kadar firma bulunmakta ve bunların yarısı da banka… Diğer deyişle küresel açıdan elverişli bir dönemden geçiliyor ve bankalarla birlikte az sayıdaki büyük firmalar karlı ise, borsa endeksi de yükseliyor.

***

Soru özellikle o az sayıdaki büyük sanayi şirketinin niçin yüksek kârlar ettiği ve bunun küçük firmalara yayılıp yayılmadığıdır. Eğer bu kârlılıktan herkes yararlanıyorsa ekonominin iyi yönetildiğini söyleme şansımız artar. Ama tersine bazı büyük şirketler çok kazanırken küçükler ‘sürünüyorsa’, ekonomi yönetiminde yapısal sorunlar olduğunu söylemek durumunda kalırız. Hele bu nispeten ufak firmalar yıllar içinde art arda kötü performans göstermekteyse, yapısal sorunların sistemle bütünleştiğini ve ekonomi yönetiminin çok sıkıntılı olduğunu öne sürebiliriz…

İkinci çeyrek bilançolarının ardından, şimdi verilere yeniden bakabilecek durumdayız... Acaba bazı büyük firmalar ilk yarı kârlarını yılın ikinci yarısında da tekrarlarsa, geçen yıla göre nasıl bir performans ortaya koymuş olacaklar? Örneğin Petkim yüzde 83, Ereğli yüzde 125, Tekfen yüzde 138, Tüpraş yüzde 159 daha fazla kazanmış olacaklar. Üretici enflasyonunun yüzde 16 ve genel büyüme oranının zar zor yüzde 5 olduğu bir ülkede…

Bilançolara mukayeseli olarak baktığınızda bu olağanüstü kârların menşeini anlıyorsunuz… Bu şirketlerin hepsinin anlamlı döviz geliri var, finans harcamaları düşük, döviz cinsinden borçları sınırlı ve ayrıca maliyet artışlarını ürün fiyatlarına yansıtma gücüne sahip. Kısacası yüksek döviz ve faiz bu işletmeleri diğerlerinden daha ‘az olumsuz’, hatta belki de olumlu etkiliyor.

Örnek verdiğimiz bu tür firmalarla bankaları bir araya getirdiğinizde, (küresel iştahın etkisini de akılda tutarak) yirmi kadar şirketin ‘sıradışı’ kârlar elde ettiğini görüyor, bu hisselerdeki fiyat artışının borsa endeksini yükselttiğini anlıyoruz. Nitekim 2017 başından Ağustos sonuna Petkim hisseleri yüzde 84, Ereğli yüzde 72, Tekfen yüzde 106 ve Tüpraş hissesi de yüzde 78 yükselmiş.

İyi de, acaba bu iyi performans genele ne denli yansımış? Halen borsaya kayıtlı 400 kadar firmayı taradığımızda gördüğümüz tablo şu: Sadece yüzde 15’i enflasyon üzerinde hisse başına kâr elde edebiliyor ve bunların da üçte biri bankalar, yatırım/faktöring şirketleri ya da yatırım ortaklıkları… Yüzde 40’ının kârlılığı enflasyonun altında… Yüzde 45’i ise nominal olarak da zarar ediyor.

***

Kısacası, ekonominin kötü yönetilmesi ille de borsayı düşürmüyor. Borsa endeksinin yükselmesi de tabi ki ille de ekonominin kötü yönetildiğine delil teşkil etmiyor. Ama bizde ekonominin kötü yönetimi bazen az sayıdaki firmanın ‘işine’ gelebiliyor ve borsa yükseliyor.

Öte yandan doğrusunu isterseniz, memlekette bu konu ile ilgili olanların hepsi durumun farkında. Hiçbiri cahil değil… Ancak cehalet bazıları için siyasi pozisyonun gereği ve onların iflah olmasını beklememek lazım.                     

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar
KARAR OKURU 09 Eylül 2017 01:11
daha önceki yazılarda hükümetin faizleri düşürme çabalarına karşı çıkmış hatta ekonomik olarak komik bulmuştunuz.fakat bu yazınızda borsada en çok kar eden şirketlerin bankalar olduğunu itiraf ettiniz. banka gelirlerinin en az %80 kredilerden sağlanan faizler olduğuna göre hükümetin zorlayarak düşürdüğğü faiz seviyeleri ile bu bankalar bu karı nasıl elde etmişler acaba? demekki faizler olması gereken seviyenin üstünde ?. borsa nın yükselişinin ekonominin yükselişi anlamına gelmeyeceği gibi yanlış bir teoriyi savunabilmek amacı ile kullanmaya çalıştığınız deliller bile sizin daha önceki faiz konusunda yaptığınız hatalı varsayımları su gibi ortaya çıkarıverdi. belki neden batıdaki ülkelerde zaman zaman bankaların halktan para toplarken enflasyonun altında alıp enflasyonun altında veya enflasyon+0.25 gibi cuzi faizlerle kredi verdiklerini konusunda bir araştırma yapabilirsiniz ve sonuçları ile bizleri bilgilendirebilirsiniz. enflasyonun altında bir faiz sistemi politikası uygulamakta zaman zaman çok müthiş sonuçlar verebilir. bankaya yatırılan para enflasyonun bile altında getiri sağladığı durumlarda doğal olarak sermaye sahibi faiz den para kazanmak imkanı olmayınca yatırıma yönelecek ve buda ekonominin büyümesini sağlayacaktır. hani şu %5 real büyüme var ya?
çıkar ilişkileri ile ,istenen tarafa yontulan bakış açılarımızın iki yüzlü olduğunu,bunu cehaletin tırnak izi bırakan iri pençelerine, etimizi kaptırmadan çare bulmalıydık...geç,çok geç...
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 22:21
mef'ûlü fâ'ilâtü mefâîlü fâilün.
tepekoylu 08 Eylül 2017 15:45
ekonomiyle ılgılı sn. ibrahım kahvecının yazılarını bekliyoruz..çoktandır yazmıyor umarım yakında başlar yazmaya..
ramazan gün 08 Eylül 2017 15:09
'bir finans mühendisi bir endüstri mühendisinden neden 20 kat daha fazla ücret alır?.. finans sektörü, üretim sektöründen 20 kat daha fazla neden karlıdır?... ve birikimlerini değerlendirmek isteyen insanlar neden üretime değil de finansa yönlendirilir ve paralarını buraya yatırırlar?... bir üretim mühendisi mal ve mamül üretir, bir finans mühendisi ise 'hayal üretir'... bankalar, borsa başta olmak üzere tüm finans dünyası dev bir reklam panosu ile bu hayali satarlar. hayalin sınırı yoktur (dilin kemiği de yoktur manasına söylüyor) bu sebeple hayal, satımı ile ilgili 'makul evraklar' ve yasal dayanaklar tesis edildiğinde, mamül maldan daha büyük talep görür... sadece kişiler olarak düşünmeyin; devletler bazında dahi durum böyledir... (...) abd hükümeti krizden sonra finans sektörüne yaklaşık 1 milyar dolar destek verirken, yıllardır sos veren kraysler firmasını neden hiç görmemiştir?...'..... fergusonun 'iç işler' isimli belgeselinde abdli ekonomistlerden birinin ifadeleri aklımda kaldığı kadar... bunu aktarmamın sebebi, 'cari olanın aynı zamanda doğru olduğuna dair ' zihinlerimizin yanılgısına giriş yapmak... buralardan başlamak gerek...
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 20:00
2
Bence baştan sona yanlış bir analiz.
ramazan gün 08 Eylül 2017 22:19
1
bi de... etyenin kendi gündemi var tabi; hatta her yazarın olduğu gibi... söylediklerinden ziyade 'söyleme sebepleri'... mesela 'reisçiler' filan diye giriyor lafa... anlaşılan borsa üzerinden kötüye gidiyor yollu yazdığı yazılara, 'reisçiler örgütü' tersinden girmiş... o da şimdi 'cevabı yerleştiriyor'... tüm samimiyetimle söylüyorum ki; 'reis' diye kastedilenin erdoğan olduğunu tahminde zorlanmasam da, bu reisçiler örgütünden bir kişiyi bile tanımıyorum... kim bunlar?... pek umrumda da değil. lakin karşı grup olarak -mesela- etyen ve gibi olanlar 'neci' oluyorlar veya onlara ne isim veriliyor?... yok arkadaş, bu konularda hakikaten derin bir 'cehaletin mesutluğu'nu yaşıyor ve bu konforumun da bozulmamasını diliyorum... zira -kuvvetle muhtemel- biri diğerinin kalemini çalmış, öbürü berikinin saçını çekmiş kaabilinden işler üzerine çıkmış, fakat, halk önünde 'ifadeye gelirken' politik, siyasi, felsefi, ideolojik, vatanseverlik vb kavramlar üzerinden dillendirilen kavgalara dairdir genellikle bu mevzular... kabaca tahminim: erdoğan çevresinde bulunan hiziplerden biri diğerini (kim haklı kim haksız ayrı dava) 'çemberin dışına' atmıştır... benim anlamadığım: bu bizi neden ilgilendirsin de gündemimize şekil versin?... biz de etyen 'bişeyler' yazar da bizde 'skolastiğe bağlarız' diye bekleyip duralım boşuna... düşündüm... cık... bu yaştan sonra hakikaten giresim yok kayıkçı kavgalarına... tümünü yekten yaftalayan şu fikir geliyor: eğer bir yöne giden gemide isen, ne tarafa yürüdüğünün bir anlamı yoktur... gemiyi ve istikametini rasat kaabiliyetine ermeli...
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 13:17
Troller yazarin analizindeki temel tezi ve aciklayici verileri tartismak yerine (bu kapasitelerinin olmadigi goruluyor) akillari sira yazara "vurmaya" calisiyorlar. Entellektuel bir tartismanin amaci gercekligi anlamaya/aciklamaya calismaktir, bu cabaya katki yapabilmektir, yoksa birilerine "vurmak degil (bu ancak capsizlik ve seviyesizlik gosterisidir).
karar okuru 08 Eylül 2017 14:34
7
Hani,kim,nasıl,ne zaman entellektüel ?temel tez falan yok bodozlama dalıyor kendileri.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 14:58
8
eleştirenleri trolculukle suçlamışsınız. halbuki bizim dilde daha çok şakşakçılara trol derler. siz aslında eleştirenleri şakşakçılığa davet ederek esas trolluğu yapmışsınız. yükselen borsa nın nedenini kötü ekonomiye bağlayan bir yazıda entellectuel arıyorsanız allah yardımcınız olsun. allah zavallılarada akıl fikir versin. eleştiricilere çapsız diyerek çapsızlığınızın boyutunu ortaya çıkarmışsınız. bu yorumdan alınacak iseniz ozaman yazarın yazısındaki entellektüel noktaları kapitalist ekonimi dili ile bir anlatmaya çalışıverin bize de bizlerde nasiplenelim bu üstün entel seviyenizden.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 17:01
2
Uslub-u beyan, ayniyla insan.... der eskiler. Insan kullandigi kelimeler ve uslubuyla capini, seviyesini ortaya koyar, ayni sizin ve diger "bodozlama":) dalan elestiriye tahammulsuz kisi gibi!
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 19:56
2
Trol kavramını da hacamat ettiler ya, helal olsun. Şakşakçılıkmış! Trol=manipülatördür. Yeri gelirse tetikçi de olur. Yeter ki "sahibi" istesin. Siz gözünüzün önündekiyle bile nasiplenmezken, nasip ne yapsın size. Yine de umudunuzu kesmeyin. Şairin dediği gibi: Olacak bir kimsenin bahtı kavi, talihi yar; Kehlesi dahi ânın mahallinde işe yarar.
KARAR OKURU 09 Eylül 2017 01:46
4
trol:manipulator tanımı son zamanlarda duyduğum en komik tanımlama. trol un çok daha geniş anlamı olmaış olsa idi manipulator kelimesi kullanılırdı değilmi. çok basit bir mantık bile trol un manipulatorden çok daha geniş anlamlı olduğuna işaret ettiği halde nedir bu basitlik???
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 12:10
Sn.Yazar, profesyonel siyasi danışmanlıktan emekli olunca ekonomiye taktınız ve içinizdeki Süleyman Yaşar'ı ortaya çıkardınız:) Malum sabahta yazarken AK dediğine, proje gazete Tarafta yazmaya başlayınca KARA demesiyle ünlü ekonomisttir. Kendinize yazık ediyorsunuz, borç vermeye başladığımız IMF'yi ve yoldaki vatandaşımızı bile kendinize güldürüyorsunuz, yazık... Akıl padişahı kafesi kırdı mı, kuşların her biri bir yöne uçar. -Hz Mevlana
Hak hukuk 08 Eylül 2017 11:43
Yanlışı cahille, yalanı yalancı ile tartışma! Çünkü ... Çünkü cahile doğruyu, yalancıya gerçeği anlatamazsın.
Cemalettin Gulec 08 Eylül 2017 15:21
1
Harika bir cevap
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 17:06
0
(IDEOLOJIK/saplantili yandas) korler ve sagirlar birbirini agirlar...
KARAR OKURU 09 Eylül 2017 23:32
0
bir insanın cahilliğini nasıl tespit ediyorsun.senin gibi düşünmüyor olması yeterlimi bunun için.peki bu durumda asıl cahilin kendin olmadığından nasıl emin olabiliyorsun.yoksa bundan emin olamamanın yarattığı ruhsal çöküntümü seni başka insanlara cahil diyerek hakaret etme eğilimine itiyor.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 10:08
cehalet degil saplanti ve on yargi. etyen bey agzinizla kuş tutsaniz onlara 1gr tesiriniz olmaz.ön yargiyi yikmak atomu parcalamaktan zor
Yorum yaz, 08 Eylül 2017 09:59
Yayınlanamasın.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 09:55
Populizmden sonra ilginc bir yazi olmus
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 09:51
Yazar ilk 20 şirketi ve daha sonrada toplam 400 şirketin mali verilerini inceleyerek borsa verilerine göre ekonominin kötüye gittiğini savunmuş. Kendisi 2015 e kadar yani başdanışmanlığı kaybedene kadar ekonominin iyiye gittiğini savunuyordu(tabiî ki aynı iktisat bilgisi ile. Yazarın son 2 senede edinmiş olabileceği extra iktisat bilgisinin yazarın tüm iktisati görüşlerini %100 değiştiremeyeceğini varsayarsak). Peki bu yaptığı analizi acaba 2015 öncesi tablo ile karşılaştırdımı? 2015 öncesi tabloda bu bahsettiği 400 şirket daha mı iyi kar ediyordu? Bu soruyu kendine sordumu? Sordu ise acaba neden bize alatamadı? Acaba yazar bankaların bol kar ettiği tüm ülkelerdedurumun ekonominin sağlam olduğu ve iyiyey gittiğinin göstergesi olduğu kuralından haberdarmı? Ekonominin iyi olması piyasadaki para miktarı ve işlem miktarını arttırır ve bankalarda daha çok kar sağlar. Ekonomi daraldıkça banka sayısı da kar miktarıda daralır. Bunlar çok basit kurallar yahu???? Yine düştun Ahmet kekeç in diline
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 09:45
Birakin bu yandik-bittik- surunuyoruz yazilarini... bui kacinci cuvallayis,bikmadiniz! Yilbasinda kuresel ve yerli isbirlikci cetelerin ekonomik-teror-darbe saldirilariyla Dolar yukselince kose yazisi yazmis, ekonomiden amlauan yokmu demistiniz. Dun dolar 3.40 ile yilin dip seviyesini,borsa rekor seviyelerini, mega proje yatrimlari cumhuriyet tarihinde gorulmemis olcekte, tuketici kredileri arana ve konut satislari patlamis.... sizin samimi pismanlik ve ozur dileme aliskanliginiz yok! Misyon misyondur yani!
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 09:07
Sayın Etyen, borsa geneli itibariyle türkiye de yatırım değil, şans oyunları nazarıyla değerlendirilir. Bizdekiler yatıtımcı değil oyuncudur. Borsada işlem yapanlar yazdığınız firmaların derinliği olduğundan o firmaların kağıtlarıyla gün içinde defalarca işlem yaparlar.spek hareketlerde Diğer kağıtlar sığ olduğundan , istesenizde kağıtları satamaz, tahtada kalırsınız. O sebepten bizdeki borsa da yükselen kağıtlar bilançolarına göre değil. Derinliğine göre rahat alış satış yapılan firmalarda çöreklenir. Bunun ekonomiyle nasıl bir bağıntısı vardır izahını yaparsanız çok sevinirim. Lakin 2013 gezi başlamadan abd ye giden başbakana orada türkiyenin notu arttırıldığı günün hareketlerine bakmanız yeterlidir.tabi bakmak değil görmek lazım. Ekonomi eleştiridisini borsaya göre yapmak bir iktisatçının başvuracağı son materyaldir.saygılarımla...
nuray 08 Eylül 2017 08:17
emekli albay gibisiniz her şeyden anlıyorsunuz.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 13:55
3
Kendinize haksızlık etmeyin, siz de emekli kurmay albay gibisiniz.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 16:08
2
Yazıların hep fiyasko Nuray.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 16:14
2
Nuray hak hukuk yorumunada cevap versene. Ne ayaksın sen. Yazmak için yazmandaki işin başka aslı var.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 16:16
2
İnsan az da olsa ipe sapa gelir yorum yazar. Bu ne her yazıya saçma sapan yorumlar. Ne iş???
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 16:50
2
Her yazıyı karalamak adına kiminle çalışıyorsun?
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 18:10
1
Cahil dostun olacağına tahsilli düşmanın olsun sözünden ne anlıyorsun?
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 19:32
0
Sn.Nuray hanim herkes yazi ve yazara yorum yapar, sizi ise "bir kadin ve dusunce ve elestiri hakkini ozguvenle cesurca kullanan vatansever birey" olmanizdan mutlu olan ozel! Hauran kitleniz var:) sn.editor de mutlu olmai ki karar gazetesinin ve bu kosenin seviyesine katki icin bu "degerli" hayranlarinizin yorumlarina denetimsiz yer veriyor!
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 20:08
1
Nuray abd tutuklama kararı çıkarmış. Bu konuda fikrin nedir?
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 21:50
3
bence komik olmuş... hiç duymamıştım; emekli albay gibi ha:)
KARAR OKURU 09 Eylül 2017 10:44
1
Mertlik ve cesaret cinsiyet işi değil, yürek işidir. Nuray Hanım meçhul itibarsızlaştırma tetikçisi trole/trollere rağmen mertçe, yürekli ve başarılı yorumlarınızı takip ediyorum.
KARAR OKURU 09 Eylül 2017 13:59
0
İtibarsızlaştırma tetikçisi sözü tam yerinde oldu.
HACI CAVCAV 08 Eylül 2017 08:01
Aslında dolardaki düşüşün zararlarına değinmenin tam sırasıydı.Şahsen Etyen Bey'den bu yollu bir beklentim vardı.Fakat kendileri borsadaki yükselmenin pek de hayra alamet sayılamayacağına dair bir yazı yazmışlar.Bundan da istifade ettik tabii ki.Misafir umduğunu değil bulduğunu yer sonuçta.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 07:25
Etyen Bey, kumardan anlamayan bir insan kumara düşman olabilir. Bu kişiye "insan cahil olduğu şeyin düşmanıdır" demek ne ise bu makaleniz de odur... Bu yüzden asıl iflah olmayan sizsiniz... Ve bunun farkında değilsiniz...
Özkan 08 Eylül 2017 07:06
Bu kadar açık yazmasaydınız keşke bu ülkede okuma istatistikleri kesinlikle doğru okuduğunu anlayan herkes size katılır demekki gerçekten okumuyoruz ya da okuyanlarda okuduğunu anlamıyor ülkede bir kaç Aydın'ın olduğunu bilmek güzel
evin 08 Eylül 2017 06:54
türkiyede borsa ve emlak balonu var...birileri fiyatları şişirdikçe şişiriyor ama nereye kadar? her balon sonunda patlar...
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 11:06
5
borsa ve ekonomi öyle patlayan maddeler değildir fakat yine de askerin alindeki top mermileri tarafından darmadağın edilebilirler. mesela 15 temmuz darbesi başarılı olmuş olsa FETO nun elindeki toplar ekonomi ve borsayı da delik deşik etmil olacaktı.
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 12:31
4
evin hanım ''nereye kadar '' sorunuzun cevabı 300 sene olarak gerçekleşse ne fark ediyor ki . 300 sene sonra başka bir beden de size benzemeyen den nefret eden bir düşünce yapısıyla vücuda gelseniz etyen bey gibi aldığınız pozisyon gereği ''nereye kadar'' demeye devam edeceksiniz. yani sorun ekonomiyle alakalı değil sizin existansiyalinizle alakalı...
KARAR OKURU 08 Eylül 2017 03:04
ilk defa mantikli bir yazi. demekki sn Yazar kendi alaninda bilgili,,ama siyaset ve akp nin yanlislarini halka anlatmaya gelince bur turlu bu bilgileri acik acik konusamiyor. elestiri yapamiyorsunuz hala sn Yazar.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN