Back To Top
Bütçe fazlası uğruna

Bütçe fazlası uğruna

- A +

Seçimler yapıldı ve ardından ekonomi kabinesi belli oldu. Sonrasında ise ilk tedbir olarak bütçe disiplini gündeme geldi. Aslında seçimlerin öncesinde kamu kaynaklarından verilen vaatler üzerine sosyal medyadan şöyle bir formül yazmıştım:

Cari açık + Bütçe açığı = Kriz

Eğer cari açığı kapatamıyorsak bütçe disiplini hayati öneme sahip oluyordu.

Ama şimdi hem cari fazla vermeye başlıyoruz, hem de bütçe disiplini. Bence çok sağlam bir sonuç. Gerçi maliyeti de bir o kadar ağır bir sonuç.

Reel sektör o kadar büyük sıkıntı yaşıyor olacak ki, iç talep yetersizliği cari fazlaya yol açıyor.

Bütçe disiplininde ise durum hayli karışık.

Bir süre önce bir tanıdığım aradı: “Oyumuzu AK Partiye verdik ama devlete yaptığımız işin parasını ödemiyorlar” dedi. Kısa süre sonra da kardeşinin kalp krizinden öldüğü haberini aldım. Şimdi de kendisi ağır hasta; artık para değil dua istiyor.

Bu alanda Anadolu’dan  çok fazla bilgi geliyor. Kamuya iş yapan sayısız girişimci zorda. Zincirleme bir iflas süreci yaşanmaya başlanıyor diyorlar.

***

Maliye politikasında şöyle bir tez savunuruz:

Maliye nereden vergi almalı?

Elbette verimsiz özel sektör gelirlerinden. Yani ranttan veya temel tüketim dışındaki harcamalardan, ya da normal üstü gelirden vs vs.

Maliye görece daha az verimsiz alanlardan topladığı vergileri nereye harcamalıdır?

1- Asli kamu hizmetlerine. (Adalet, savunma, temel eğitim gibi...)

2-Kamu yatırımlarına: Elbette buradaki yatırım kavramı topluma ucuzluk ve refah artışı getirecek kamu yatırımlarıdır.

Mesela bir köprü toplam maliyeti artırıyorsa belki de yapılmaması daha yararlıdır. Ya da bir köyde bir öğrenciye gaz lambası yerine elektrik ışığı getiriliyorsa, yüksek maliyete rağmen bu hizmet gelecekte ülkeyi kurtaracak bir lider anlamına bile gelebilir.

Kısaca maliye politikası ülkede toplam verimliliği artırıyorsa başarı yakalar. Ülkede 50-60 km aralıklarla havalimanları yapılıyorsa bu yatırımın hiçbir verimliliği olamaz. Ya da ülkede üç beş araç için milyarlarca dolarlık köprüler yapılıyorsa bu yatırımın da hiçbir anlamı yoktur.

Odak nokta verimliliktir.

***

İşte bu noktada McKinsey gibi bağımsız dış denetimler-gözetmeler önemliydi. Hatta eski yatırımların dönüşümü bile bağımsız dış denetimlerle sağlanabilirdi.

Bakın illa McKinsey olmayabilir. Ama güven veren ve siyasetten bağımsız bir yerli denetim kuruluşu da bu görevi görebilir. Burada önemli olan şeffaflık ve verimlilik analizidir.

Halen devam eden bir çok havalimanı ihalesi bile belki  hemen iptal edilebilir. Köprüler-yollar yeniden elden geçirilebilir.

Belki de kamulaştırılabilir.

***

Bugün bütçe disiplini uğruna kamuya iş yapan bir çok küçük ve ortaboy şirket iflasla karşı karşıyadır. Sadece KDV alacakları değil, özellikle yapılmış ve bitmiş kamu hizmetlerine de ödeme yapılmıyor.

Bu uğurda verilecek bütçe fazlası çok daha büyük sosyal sorun ortaya çıkarabilir. Bunun da çok iyi analizi gerekiyor derim.

İyi ama bütçe disiplini de olmalı değil mi?

Elbette...

Bakın sadece bir örnek vereyim:

2006 yılında bütçeden Sosyal Güvenlik Sistemine (SGK) aylık aktarılan kaynak 2,4 milyar TL’dir. Kamu personel gideri de aylık 3 milyar TL etmekteydi.

Ya şimdi?

2018 yılı ilk sekiz aylık verileri: Aylık personel gideri 16,6 milyar TL ediyor. Aylık ortalama SGK’ya aktarılan kaynak ise 16,4 milyar TL’ye ulaşmış durumda. Kısaca 2006 yılında aylık 5,4 milyar TL olan bu harcaması, artık aylık 33 milyar TL’ye ulaşmış durumdadır.

Ya da toplu ifade edelim: Kamu 2006 yılında personel ve SGK’ya yılda 65 milyar TL harcarken, şimdi bu tutar 400 milyar TL’ye ulaşmış durumda. Eğer bu harcama kalemi enflasyon kadar artsaydı, şimdi 200 milyar TL yetecekti. Ama biz bu yıl 400 milyar TL harcıyoruz.

Bütçe disiplini kavramını verimlilik üzerine yeniden şekillendirmeliyiz. Bu uğurda özel sektörü önce iflas ettirip, sonra da bankaları kurtarmaya kaynak ayırmadan yapmalıyız.

Kısaca bütçe disiplini kamunun israf harcamalarını kısması ile yapılmalıdır. Aksi halde bütçe fazlası uğruna işsiz kalacak milyonları kurtarmak için yeni bir harcama açığı oluşabilir.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
hamza akyol 08 Ekim 2018 22:45
devlete iş yapanların ödemeleri durduruluyorsa bu demektir ki, akpliler de krizden etkileniyor. Bu durumda yağdanlık olmanın getirisi, krizin götürüsünden fazla ise "kriz mriz yok reis seninleyiz. yola devam", yok eğer krizin götürüsü yağdanlık olmanın getirisinden fazla ise o zaman da (hemen umutlanmayın), "dış güçler ülkemizde kriz çıkarıyor" olurdu. Yalnız, mckinsey olayı bu formülü biraz sarstı.
Mardinli Feyzo 08 Ekim 2018 20:56
ABD'de 44 milyon ogrenci ve mezunun agustos 2018 itibariyle toplamda 1.5 trilyon dolar ABD devletine ogrenim kredisi borcu varmis.Kamu yarari soz konusu oldugunda sosyal faydayi nesnel olarak olcmek zor elbette.Fakat yatirim projelerinde nakit akisi pozitif olan yatirim geri donus zamani makul olan ve doviz kazandiracak yatirimlara oncelik verilebilir mesela Eifel Kulesi gibi.Avrupa eski evlerden biktiysa yenisine ve ranta izin veriyorsa cok basarili Karadenizli mutahitlerimiz sıkıysa Avrupaya yerlessin ve oralarda konut residans avm kopru yol havaalani sehir hastanesi yapsin ve doviz kazans
250.000 nüfuslu Kütahya'ya, YAP-HALLET-DEVRET modeli ile, hava alanı yaptırdılar. İç hatlarda, -her yıl artan miktarlarda olmak üzere- ortalama yıllık 600.000 (ALTI YÜZ BİN), dış hatlarda 400.000 (Dört yüz bin) yolcu güvencesi verdiler. ZAFER HAVA ALANI beş yıldır kullanılıyor. Gerçekleşen, yolcu sayısı, iç hatta, yıllık ortalama 30.000 (OTUZ BİN); dış hatta ise 12.000 (ON İKİ BİN). YANILMA PAYI % 95 cik. Konuya verimlilik açısından bakarsan, bu, hesap bilmezlik. ASIL AMAÇ açısından bakarsan, hesabını iyi bilmek !
osman 08 Ekim 2018 23:30
6
Devlet herhalde yanılmamıştır.İş adamına diyor ki,Ben gelir getiren diğer yatırımlarla senin maliyetini taksit taksit ödeyeceğim.10 yıl sonra borcumu öder senden bu hava alanını alırım.İşadamı kesesinden hava alanı yapacak hali yok ya.Sizce bunca yapılan yatırım devlet kesesinden yapılabilirmiydi el insaf1
KARAR OKURU 09 Ekim 2018 08:40
0
Haklısınız devletin kesesinden değil , bizim ve torunlarımızın torunları bile borçlandırılarak gelecek nesillerin kesesinden yapılıyor. Haram Zıkkım olsun...
size muhalif 09 Ekim 2018 16:24
2
afrikada Kabileleri arasında yaşa orda borçlanma falan yok!yalnız bir sorun var arıtılmamış çamurlu su içmek zorundasın,menünde orada bulunanlarla sınırlı
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 19:19
Bu iktidarla ne kadar konussak bos ulkenin en az gelecekteki 10 senesi gitti gelecegimizden calindi.adalet yok hersey bir kisinin agzina bakiyo egitim desen besik ulemaligina donmus bir insaat muh olarak 2500 tl maas aliyorum nasil gecinicem bu parayla etraf bos universite mezunlariyla dolu. Ekonominn duzelmesi icin once adil bir yargi sart buda mumkun olmadigi icin ne soylesek bos.
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 17:32
Milleti hazır paraya alıştırmışlar. Halkın önemli bir kesmi bu yuzden oy veriyor. Açlık sınırı var. Millet o düzeyde yaşıyor. Ak Parti yardımlar sayesinde 10 milyon oy alıyor. İsraf her yerde. Gösteriş kibir başkanlarından başlıyor. Hep dini kullanıp bir şeyler söylüyorlar. Ben ailemden böyle görmedim. Kismenin dini ile diyanetiyle uğraşmazdık biz. Ne oldu bu ülkeye böyle. Sadece ekonomi değil insanlık bitmiş.
KARAR OKURU 09 Ekim 2018 10:25
0
Besleme dilencilere birde payitaht ve diriliş verdinmi zillet içinde yaşayanlara dünyaya nizam verdiklerini sanıyorlar... Hasan Sabbahın Haşhaşilerinin günğmüz versiyonları
KARAR OKURU 09 Ekim 2018 08:47
0
Köylerde çalışan yok. Tarla eken yok.. hayvan besleyen yok...Herkes ayda 2-3 defa ilçeye , kaymakamlığa, belediyeye gidip sosyal yardım adı altında çocuk parası, fakirlik parası, eğitim parası, tarla parası .... dilenmeye gidiyor...Yazın ortasında kömür geliyor.. 50 hanelik köye 4 tane maaşlı temizlikçi tutmuşlar onlara maaş...her ay değiştirip her haneye maaş veriyorlar...
karar okuru 08 Ekim 2018 15:24
Türkıyede enaz 20 milyon insan aynı nakti ve yeşil kart ile hayatını sürdürmek zorunda kalıyorsa, bir o kadarda insan açlık sınırının altında gelir elde ediyorsa konuşulacak fazlaca birşey yoktur. Bunu hangi parti iktidarda ise çok kolayca kullanabilir ve kullanılıyorda. Çünkü büyük bir oy deposu. Zihniyet bu yapılacak birşey yok. Bilerek Aç ve işsiz bıraktığın insanlara gram söyleyecek lafın olamaz. Allah bunu kullanan insanları bildiği yapsın. Ne diyeyim.
bozeren 08 Ekim 2018 14:49
ufak tefek hastanelere 2. basamak yoğun bakım açmaya çalışmak, ufak tefek hastanelere "size hizmet getiriyoruz!" adı altında, dışarıdan parayla hizmet satın alarak bilgisayarlı tomografi cihazları kurdurmak.. daha neleer neler!
Alper 08 Ekim 2018 14:03
Kriz yok diyenler,asgari üçrete bir ay aile geçindirsinler ama buna yanaşan bugüne kadaar olmadı.Siyasal islamın bittiğinin resmidir olanlar,nerde adil paylaşım?nerde İslamın temel prensipleri,mesala iştaşare varmı?Yoksa prensipler görmezden mi geliniyor?İktidardakiler bizim mahallenin çocukları olunca ses mi çıkmıyor?Yıkılan camiye ne demeli,solcu bir yönetim yıksaydı,velvele kopmazmıydı?
karar okuru 08 Ekim 2018 11:57
kamuda israf var millet vekili maaşlari çok yüksek sağlık hizmetleri şöför sekreter danışman aylıkları emekli maaşları giderleri vatantaşlarin kat kat üstünde sade vatantaş sgk kurulundan 1200 1500 tl emeklı maaşı alıyor hangi özel sektör 45 yaşından büyük işci ve memur çalıştırıyor 30 yaş üstünü devlet bile işe almıyor bunun için işsızlık artıyor biraz olaylara vatantaş olarak bakın
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 11:46
Bir ile gittiğinde açılacak açılışı yapılacak bir şey lazım. Yerel seçimler var. Kurdele kesmezsek olmaz... Kamu tasarrufu zor. Bunun çözümü enflasyonu, faizi fazla açıklayanı kızağa çekmek.
selo 08 Ekim 2018 11:22
devlet kurumlarının(özellikle hastaneler) açtığı mal alım ihalelerine artık giren yok gibi parasını alamadıklarından dolayı.
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 10:23
Sayistay ne ise yarar sayin kahveci. eger sayistay raporlari halka halkin tamsilcisi meclise acilmazsa daha cok mccinsey arariz. sayistay gorevini tam ve eksiksiz yaparsa TBMM de gorevini layikiyla yerine getirirse mccinsey felan gerekmez.
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 11:38
0
Şayıştay der ki:işsizlik fonu devlet bankalarına kaydırıldı.Açıklaması seçimden önce 2 ye yaklaşan ev kredisi faizleri devlet bankalarında 0.98 idi.Demirören e doğan grubunu satın alma kredisi veren banka dolarla aldığı dış krediyi tl hem de 2 yıl geri ödemeden verdi. Sadece örnek
musto 08 Ekim 2018 11:39
1
Nasıl olacak herşey tek adama bağlanmış milletime hesap veririm diyen bir iktidar sadece telekomun tementü adı altında kaçırdığı para 25,ila 30 milyar dolardan fetö ve yandaşların kaçırdıkları 100milyarlaca dolardan bahsediliyor biz bize kaldık çoluk çocukla particilikle bu işler olmaz gurur ve kibiri bir tarafa bırakıp el birliğiyle ülkeyi kurtarmalıyız yoksa çok geç olacak...
engineer 08 Ekim 2018 09:52
bazan en iyi yatırımlarımız "yapmadıklarımız" dır
musto 08 Ekim 2018 09:17
Üretim yapmadan nasıl ülkeyi düze çıkaracaksın 85 kr buğday al 3tl gübre sat artı faiz 4 tl 6,7 tl mazot içtiğin tütün amerikadan kar amerikaya kimse ekim yapamıyor traktörler borçla alınmış yatıyor faizler işliyor paraları gereksiz yatırımlara her sene bitmez yol yapımlarına harca hepsi birden durdu tulumbada su bitti yağlı börekleri dağıtmasan partiye çaycı bulamazsın diyen liderimiz şapkayı önüne koyup düşünsün gemiyi ilk önce onlar terketmeye başladı chp hergün atıp tutmakla insanların karnı doymuyor atıp tutmayı bırakda nasıl ayağa ka
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 15:10
4
musto takıldığın yere bak, '.... chp hergün atıp tutmakl.....'; karın ağrın bu mu idi? Bekleyen derviş, ...... miş (açlıktan öleyazarmış). Bekle, gör!
musto 08 Ekim 2018 16:22
1
Bak 15.10 benim derdim chp değil benim derdim ülkem eğer suçu varsa kapatırsın 100 senelik mevzuları açıp yalan yanlış hedef saptır bu güne bak anadoluyu gezdim topraklarımı ekmeden geldim benim gibi yüzlerce insan bekliyor hızır gelecekte kurtaracak gübresiz tohum ekilecek seneye insanlar aç bilaç kıyamet ozaman kopacak
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 07:53
Sayın yazar zevkle okuduğum ya, zılarınıza bir yenisini daha eklediniz. Ama bütçenin fazla vereceğinden endişeliyim. Şimdiden birçok yatırımdan vaz geçildiğini duyuyoruz (tank üretimi gibi) ama beton lobisi hala faal. Birde şu var vasıtasız vergiler krizden etkilenecek gibi. O zaman vasıtalı vergilerle zam furyası başlar. Birde kırılgan ekonomi etkilenir işsizlik artarsa sokaklar hareketlenir korkum bu.
Şafak 08 Ekim 2018 06:54
Ülkeyi bu dar boğaza sokan da zaten bu betonlaşmada ısrarcı olmaktır. İş yapıyoruz, yatırım yapıyoruz,hizmet getiriyoruz diyerek ten; gereksiz harcamalar ve aşırı israfla, bun dada inadına devam etmekle ağır bir ekonomik çıkmazdayız. Gelin görün ki kimse hatasını kabul etmiyor. Hala daha aynı yanlışlarda ısrar edilmektedir. Hangi tedbir alınırsa alınsın, bu zihniyetten vaz geçilmediği müddetçe değişen bir şey olmayacaktır.
Abdullah birisi 08 Ekim 2018 06:27
Bade harabül basra diye bir söz var...hani baştakilerin çok bildiğini sandığım sözdür...maalesef tarih tekerrür eder düsturu yineleyecek ve bu topraklarda kendini emin islamcı lanse eden hiç bir parti çok uzun yıllar.oy alamayacak..tabi ortada bütün bir vatan ve ülke kalırsa
Yurdumun İnsanı 08 Ekim 2018 05:37
"Kamu 2006 yılında personel ve SGK’ya yılda 65 milyar TL harcarken, şimdi bu tutar 400 milyar TL’ye ulaşmış durumda. Eğer bu harcama kalemi enflasyon kadar artsaydı, şimdi 200 milyar TL yetecekti. Ama biz bu yıl 400 milyar TL harcıyoruz" Neden? İşte bu Sağlıkta DÖnüşüm/Devrim Projesi adı altında,kamu kaynaklarını yandaşa transfer işidir.Hastaneden hizmet alan müşteri halk ne bilsin kendi üstünden soyulduğunu. İslamcı Ekonomi de Üretmek yok.Üretilen ve olana el koymak var.İslamcı zihninde,ülke Darül Harp.Harp te Hiledir. GANİMET HELALDİR.!
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 01:12
Anayollardan birinin üzerindeki üstgeçitlerden birinde kocaman bir afiş gördüm. Bir kaç yapı, bir de türbemsi bir şeye dokunan bir adam vardı resimlerde (yeni belediye başkanı). Şu kadar tarihi eseri (yüz küsur civarında) restore ettik diyordu. Yahu sen daha yeni başkan oldun, hangi ara o kadar işi yaptın da milleti haberdar etme telaşına düştün. Avrupa'nın bilmem hangi belediyesiyle kardeş belediye olup, gidip geziyorsunuz o kadar, hiç mi bir şey öğrenemediniz.
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 08:37
0
Üsküdar Belediye Başkanı Hilmi Türkmen mi? Kirazlıtepe’de 4 yıl önce inşa etmekle camiyi yıktı. Kamu yararı varsa cami yıkılabilir ancak o mahaldeki vatandaşların mesken meselesi mağduriyeti önemsenmeliydi. Çok kaale almadıkları feryat figan içinde yıkım devam etti. Esasında konu son cümlemde dile getirdiğim hassasiyet değil. Konu, cami yıkıldı haberleri yayılınca Hilmi Türkmen’in açıklaması evlere şenlik açıklaması. Mealen Camii eski ve haraptı. Yenisini inşa edeceğiz. 4 yıl önce inşa etmekle övündüğü yeri bugün yıkıp tekrar inşa et
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 01:02
''kamunun israf harcamaları''..Ana sorunumuz hukukla beraber bir de budur. Bugün İstanbul'un bir ilçesinde bir okulun önünden geçerken kapısında çok çirkin, seçim pankartlarına benzer bir bez afiş gördüm (yeni öğretim yılı hayırlı olsun, bla bla, belediye başkanı X). Bunu muhtemelen ilçedeki diğer okullara da asmışlardır. Bu kadar gereksiz bir emek, para, zaman israfı olabilir mi? Görüntü kirliliği de cabası. Şu kafaların yönettiği ülkeye acımak bile içimden gelmiyor artık.
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 00:18
Harcamalara disiplin derken Chp tarafından 1999 da ssk girislilere 40 yasinda emeklilik yolu açan ve 400 bin kişinin bu şekilde 40 yasinda emekli olması olayına bir itirazınız var mı? Yoksa ebedi muhalif olarak sizin mahallenin yaptığı yanlışlara kitabınızda yer mı yok?
karar okuru 08 Ekim 2018 09:50
4
1999 yılı ve CHP iktidarımı tanrım ne kadar komiksiniz aslında ve aslında ne kadar komik
ERKAN DOĞAN 08 Ekim 2018 09:59
1
Bir kere o Doğru Yol icraatıdır.Tansu hanımdan hediye.Her boka CHP demek sizin ebedi kansızlığınız.CHP 50 70 yıldır iktidar görmemiş bir parti.Hala CHP yapıyor diyor.
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 12:29
1
Utanmadan hala CEHAPE diyorsunuz yaaa..
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 14:15
0
yahu bu cahp en son ne zaman iktidardı kardeşim. biride çıkıp onu yazsın. hayır akpden önce chp vardıda bizimmi haberimiz yok. ayrca olsa ne yazar. 16 yıldır iktidarsın chpyi anlatmayamı geldin sen o koltuklara
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 15:19
1
KO 00:18, vatandaş neden bu kadar gericisin, kendine sordun mu? Veya ne kazancın var gericiliğinden? Açıklar mısın? 20 yıl geriye gidince başın göğe mi değecek? Başını taşa vurmamayı hangi saiklerle sağlıyorsun? Yoksa yoksa; besleme besleme......
KARAR OKURU 08 Ekim 2018 18:11
0
Arkadaşlar çok detaycı düşünüyorsunuz. Ak-parti öncesi bütün iktidarlar chp iktidarıdır. Hepsinin başarısızlıkları chp ye kesilir. Hoş ak partinin başarısızlıklarından da chp sorumlu ama o bu yorumun konusu değil.
Tosunyurekli 09 Ekim 2018 00:01
0
40 yaşında emekli olunmaz ama, 2008' deki düzenlemeyle 7bin prim, 57 yaş emekliye 950 tl emekli maaşıda olmaz. 2 yıllık milletvekilliğiyle 10bin600 tl emekli maaşıda olmaz. Yazmakla bitmez
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN