Back To Top
Dolardan sorumlu Bakan...

Dolardan sorumlu Bakan...

 - Son Güncelleme: 11.01.2017 Çarşamba 11:43
- A +

Gümrük ve Ticaret Bakanlığının son verilerine göre 2016 yılında 142 milyar 610 milyon dolar ihracat gerçekleştiren Türkiye, tam 198 milyar 577 milyon dolar da ithalat yapmıştır. Bu verilere göre 2016 yılında dış ticaretimiz 55 milyar 967 milyon dolar açık vermiştir.

Oysa bizim ihracat için sayamayacak kadar kurum ve teşviklerimiz var. Mesela “Türkiye İhracatçılar Meclisi - TİM” daha fazla ihracat için çalışıyor. TİM’in bir çok alt sektör ve kurumu da bulunmaktadır.

Ama daha fazla ithalat için bir tane kurum yoktur. Kimse de daha fazla ithalat için ek teşvik vermemektedir. Buna rağmen 2016 yılında ihracattan yüzde 39,2 daha fazla ithalat yapmış olduk.

***

Türkiye, 2001 yılında IMF liderliğinde yazılan ekonomi  programı ile dışa bağımlı-cari açık veren bir model uygulamaktadır. Yaklaşık olarak her yıl 30-40 milyar dolar arasında cari açık veriyor ve bu parayı yurtdışından bir şekilde alıyoruz. Tabii ki cari açığın büyük kısmını dış borç olarak kapatıyoruz.

Veya daha açık anlatımla ifade edecek olursak olay şu şekilde gelişiyor: Biz kazanmadığımız malları ithalat yolu ile satın alıp tüketiyoruz. Tükettiğimiz bu fazladan yabancı mallar karşılığında da yine yabancılardan gidip borç alıyoruz.

Biz yabancının malını tükettikçe, yabancı da bize borç veriyor. Biz de borç aldıkça daha çok yabancının malını tükettik. Ve böylece 14 yılda 594,5 milyar dolar cari açık verdik. Sonuç olarak dışa bağımlı bir ekonomik modeli ısrarla uygulamaya devam ediyoruz.

***

2003 yılında Türkiye’nin dış borcu 144 milyar dolardı. Bugün ise (2016 3.Ç) 417 milyar dolara ulaşan bir dış borca sahibiz . Dış borçlar 2003-2016 arasında 273 milyar dolar artış göstermiştir.

Dış borçlanmada ise asıl yük özel sektörün sırtına binmiştir. 2003 yılında 48 milyar 951 milyon dolar olan özel sektör dış borcu, 2016 yılında 293 milyar 692 milyon dolara ulaşmıştır. Özel sektörün dış borcundaki artış oranı tam yüzde 600 olmuştur. Veya bir başka ifade ile özel sektör dış borcu 2003-2016 arasında tam 6 kat artmıştır.

Şimdi bütün bunları neden yazıyorum? Hatta defalarca verdiğimiz bu rakamları yeniden neden pişirip servis ediyorum?

Tek bir nedenden dolayı...

Bugün dolar, avro almış başını gidiyor. Ama ortada bu sorunu sahiplenen bir tane sorumlu göremiyoruz. Kimse dolardaki yükselişin getireceği zamları, maliyetleri üstlenmiyor.

***

Moody’s dolardaki artışın firmaları etkileyeceğini, bununun üzerinden de bankaların etkileneceğini belirtiyor. Verdiğimiz cevap “olmaz öyle şey....”

Nasıl olmaz ki?

2002 yılında reel kesimin döviz açık pozisyonu 6 milyar 538 milyon dolardı. Ekim 2016 itibari ile reel kesimin dış açık pozisyonunun ulaştığı seviye tam 212 milyar 602 milyon dolara ulaşmış.

6,5 milyar dolar açık nerde...

212 milyar dolar açık nerde.

Bakın bakalım aynı dönemde GSYH ne kadar artmış?

Merkez Bankası verilerine göre 30 Aralık itibari ile verilen krediler 1 trilyon 687 milyar liradır. Bu kredilerin de 554 milyar lirası ise yabancı para üzerinden verilmiştir. Yani kur arttıkça yabancı paraya dayalı kredi ve dış borçlar da artmaktadır.

***

Bugün ihracattan daha fazla ithalat gerçekleştiriyoruz. Hatta bir malı üretmek-ihraç etmek veya yurt içinde satmak için de yaklaşık yüzde 80 oranında ithal mal kullanıyoruz.

Anlayacağınız o ki,  dış borç ve yabancı para kredisi olmasa dahi dolardaki artış doğrudan soframızı etkiliyor. Doğrudan satın aldığımız her ürüne maliyet olarak yansıyor. Köprüler-otoyollar bile artık dolara bağlanmadı mı?

O zaman neden dolardaki veya eurodaki bu artışı sahiplenmiyoruz?  Ortada ciddi bir umursamazlık var.

Bir dönem Güneş Taner dolardaki yükseliş için “benim namus meselem” demişti. Dolardaki yükselişi frenleyeceğini ileri sürerek, sorunu üstlenmişti. Ama bugün en büyük sorunlarımızdan biri de işte burası: Sorunu kimse üstlenmiyor. Kimse elini taşın altına koymuyor.

Hatta ve hatta “dolar yükseldi” demek bile nerede ise suç kabul ediliyor. Yaptığımız tek şey “yabancılar operasyon çekiyor” demekten öteye geçmiyor. İyi de yabancıların hareketine baktığımızda ortada 2-3 milyar doları aşmayan bir çıkıştan başka bir şey yok. Sahi nerde o operasyon çeken yabancılar? Bari buna bir cevap veren olsa...

Bugün, Türkiye ekonomisi için “yabancılar operasyon çekiyor” kelimesi en zayıflatıcı cümledir. Biz yıllarca “büyük ekonomi” söyleminde bulunmadık mı? O zaman 2-3 milyar dolarla operasyon çekilen bir ülke konumuna ne zaman geldik?

Yeniden söylüyorum. Sorun dışarıda değil, bizde. Türkiye 2-3 milyar dolarla yıkılacak ülke değildir. Sorunu görelim ve çözüme gidelim lütfen.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar
Baki kocak 14 Ocak 2017 12:34
Bu ekonomi öyle bir şey ki muhalif sen bardağın boş tarafını degil sen dolu tarafını anlatırsın. Nasılsa kimse anlamaz. Samimi isen çözüm önerisi sun. Bu paralelde konuşanlar imfden para almazsak bataŕız diyorlardı.
Suat 12 Ocak 2017 18:47
Karar Gazetesi de yazıyorsa durum vahim demektir
Cevat Serttaş 11 Ocak 2017 23:51
Dediğim dedik, çaldığım düdük; herşeyi ben bilirim diyen ve yarın ne yapacağı kestirilemeyen bir siyasi iradenin yönettiği siyasi istikrar olmayan bir ülkede ekonomik istikrar olmaz. Toplumsal birlik ve beraberlikle alınacak siyasi kararlar ile istikrar sağlanabilir. Sloganlarla yada hain yaftalamakla ekonomide güven sağlanmaz.
kırklareli 11 Ocak 2017 21:44
ülkedeki çöküntü yaşamaya henüz başlayan ekonominin sorumlusu chp dir. bu hale geleceğimizi hiç söylememişler ve iktidarı hiç uyarmamışlardır ve chp li ekonomist vekiller neden susmuşlardır...chp toptan istifa etmelidir..........şimdi bu yazdıklarıma inananda çıkar mı acaba.....
ramazan gün 11 Ocak 2017 19:28
dolar kaç olur?... bu mudur soru... yarın dolar 10 lira olsun; bir müddet bocalamadan sonra piyasa bir dengeye oturur ve ticaret yeniden hareketlenebilir... yeterki oturduğu 10 tl de kalsın; stabil hale gelsin... işte operasyon denilen şey tam olarak burada devreye giriyor; dolar bir dengeye oturmadığı sürece para çekingen davranıyor, alan alacağını, satan satacağını bekletiyor... ve zaten bütün mesele bu; ben seksenlerin sonunu hatırlıyorum (yanlışsa doğrusuna bakın) japon yeni küçük para idi ama japon ekonomisi liderlerle birdi... neticede para itibari senet; hangi fiyattan oturursa olur... sorun bu değil... sorun 'Allahın on pulunu bekleye dursun on kul; Bir kişiye tam dokuz, dokuz kişiye bir pul. Bu taksimi kurt yapmaz kuzulara şah olsa; Yaşasın, kefenimin kefili karaborsa.... ' dediği şairin...daima bu her zaman bu ve hep bu... piyasadaki para bilemedim %10 luk bir kesimin elinde yığılıyor ve geri kalan kısım elindeki para ile tüm ülkede para deveranı yürütülmeye uğraşılıyor... dolar kaç olur, yuro ne olur: peh casino mihmandarımısınız siz?..
Sami erol 11 Ocak 2017 19:07
Yılmaz İsimli arkadaş. Tüm akp liler sen gibi doların yüzde 10 değer kaybettiğini düşünüyorsa Yiğit Bulut a abduraman çelebi demek lazım...
Sami erol 11 Ocak 2017 19:02
Dolar 4 TL olur mu diyen beyler.OHAL i ,mal ve can güvenliğinin ve hukukun iflasını,trumpun aptalca yapacağı bir konuşmayı Fitchin not indirimini Merkezin ısrarla faizi es geçmesini suriye ve terör sorununu Abd nin faiz artırımını referandum sürecini özel sektör iflaslarını işsizlikteki patlamaları alt alta koyun ve DOLAR bu yıl 5 TL olur mu sorusuna cevap arayın...
Rize 11 Ocak 2017 18:19
İbrahim bey olan devalüasyon ama sorumlular sahiplenmiyor sonra Ak Parti de devalüasyon yaptı denir seyrediyorlar demekki istedikleri seviyeye gelmedi daha sorumlu malum yabancılar onlar olmazsa uzaylılar kimse boşuna muhatap beklemesin alacağınız cevap banamı sordunda fabrika kurdun yatırım yaptın hadi ordan olur bu zihniyetin eleştiriye tahammülü yokki şikayete olsun yakında icradan satılık gazete ilanlarından geçilmez iyide kim alacak tabiki parası değerlenenler hemde yok pahasına ama olsun biz kim oluyoruzda üretim yapacağız bunlar yandaşlarına devletin imkanlarını sunar üretir biz tuketiriz
Trabzonlu 11 Ocak 2017 17:47
Sayin kahveci size gore nasil bi finansal yontem uygulanmali artik toplumda su anki iktidara karsi dogru soylemler bile ihanet olarak algilaniyo
Öneri yada çözüm yok.isi kılçık atmak.
Karar.com takipçisi 11 Ocak 2017 18:18
0
Cemil Etem ve Yiğit Bulut'u kov. Ali Babacan ve Mehmet Şimşek'i yeniden ekonominin yönetimine getir. Sırf bu atama doları 3,5'e geri çeker.
Otur sıfır! 11 Ocak 2017 20:49
1
Ha ha ha onerinize çok güldüm.davutoglu Bülent Arınç da gelsin mı?
Karar.com takipçisi 12 Ocak 2017 08:09
0
Hala gülebiliyor olman iyi
sadece tesekkür 11 Ocak 2017 16:49
Karar gazetesini seviyorum en azindan yorumlara müsade ve müsamma ediyor. Tuhaf olan suki bu gazete muhafazeker ama nedense okuyuculari benim gibi avrupa sol görüslü (chp degil o nasyonal sosyalist ultra manyak) demokrasiyi benimsemis insanlar okuyor. Tarafa burada sükranlarimi siletmek isterim. Yazarlari zaten cogunlukta itaat et rahat ol gurubuna girmiyor ve vicdanli yazarlari var buda arti puanlar yüklüyor. Sagol var ol taraf bizlere söz hakki verdigin icin su simsiyah zehmeri gününde
? 11 Ocak 2017 17:02
1
Yanlış gazete taraf diyorsunuz.buradi karar.
Abdullah hasan 11 Ocak 2017 15:55
' Yorum yazanlar mahlasta olsa, mümkün mertebe hergün aynı isim ve kendi belirlediği bir isimle yarum yazsa okuyucu olarak bizlere daha farklı bir faydası olur. ''Karar com takipçisi'' olarak çıkınca misal 5 tane yorum var bunları veya hangilerini aynı kişi veya farklı kişi yazdığının bilinmesi açısından sanki elzem gibi.
hamza akyol 11 Ocak 2017 18:49
0
"karar com takipçisi" diye çıkmasının da bir avantajı var. O da kişilere göre değil, yazının kendisine göre değerlendirme imkanı sağlıyor. Kişileri bir şekilde tanıma imkanınız olursa o zaman değerlendirmeniz ister istemez yorumun içeriğinin dışına çıkıp, yorum yapan kişiye göre değerlendirme durumu oluşabiliyor.
Abdullah Bey isim konusunda haklısınız ama ohalde bu hal üzere yazılabilr ancak.İleri demokrasi gereği efendim!
Abdullah hasan 13 Ocak 2017 10:22
0
kişiler kendi ismiyle yazsın, kişiler belli olsun demiyorum. Diyelim ki 10 adet ''karar com takipçisi'' olarak yorum var bunun sağlıklı , gerçek bir yazı(yorum) dağılımını okumak babından diyorum, amacımız kaliteyi artırmak değilmi? ''karar com takipçisi'' nin yanına bir mahlas ta yazılabilir, böylede konu hallolur.Karar gezetesi madem emek veriyor memleket için bir emek sarfediliyor, birde kaliteli yorumcular istatistiği oluşturma yöntemi oluşmasını da imkan tanırlar diye düşünüyorum. Benim daha fazla düşüncelerim var da detaya giriyor diye yazmıyorum.
Yılmaz 11 Ocak 2017 15:44
Size tam katılmıyorum. Çıkan para sadece 2-3 milyar dolar değil. Hem hükümet beceriksizse son bir ayda mı bu beceriksizliği ortaya çıktı? Neden önemli geçişlerde (başkanlık gibi) dolar yüzde 10 değer kaybeder? Ekonomi, doların yüzde 10 değer kaybedeceği kadar kötü değil.
Timur 11 Ocak 2017 18:10
0
Sorunlar kulak ardi edilirse, günün birinde sigacak yer bulamayip, patlar...
Önerin nedir, evet dolar yükseliyor, bu da sosyal hayatımızı etkileyecek.Sorunu kabul ettiğimize göre çözümünü de paylaşırsın herhalde
Karar.com takipçisi 11 Ocak 2017 18:15
1
Kısa vade: Merkez Bankası'nın itibarını ver. Faizi yükseltsin. En az 7 puan. 2 Ay önce 4 puan yeterdi artık yetmez. E faiz yükselirse durgun piyasa daha da beter olur? Bundan daha beter olmaz, piyasalar çöktü zaten. Şu anda doların piyasaya etkisi faizin kat be kat üstünde. Orta Vade: Ülke riskini düşür. Batı sisteminden çıkacağım Şanghay İşbirliği Örgütü'ne gireceğim gibi abuk mesajlar verme. Yapmayacaksan hiç o sulara girme, kimse blöfünü görmez. Yapacaksan usturuplu yap, bağırıp çağırma. Konuşmadan önce ekonomik önlemlerini al. Ne yap et turizmi geliştir. Kavgacı, saldırgan söylemlerden kaçın. AB ile ilişkileri düzelt, geliştir. Adın terör ile anılmasın. Hırs yapma. Herkesle konuş. Uzun Vade: Katma değerli ihracatı patlat. Eğitime, hukuka, argeye yatırım yap.
Otur sıfır! 12 Ocak 2017 08:01
2
Oneri veren arkadas olmamis .otur sifir.
Bu iktidarın TLnin değeri ile derdi yok. Gittiği yere kadar gitsin modunda. Faiz konusunda ise rasyonelliği bırakıp işi takıntıya çevirdiler. Şöyle bir analizleri var: faiz yükselir, dolar kuru düşük kalırsa hem yurt içindeki fonlar dışarı transfer olur, hem de içeride üretime ket vurulur (Ali Babacan berbat etti ekonomiyi!). Öyleyse faizi düşük tutalım, dolar yükselirse yükselsin. Daha iyi. Biraz sıkıntı çekeriz ama sıcak paraya bağımlılıktan kurtuluruz. İthalat düşer. İçeride üretim artar. Bu zihniyet yeni değil. Buna ithal ikameci model diyoruz. 70lerde askerin zoru ile uyguladığımız model. Türkiye'yi iflasa sürüklemişti. Özal zor çıkarmıştı. Şimdi o modele geri dönüyoruz.
Ibrahim Bey dikkat edin dogrulari söyleyeni hemen vatan haini fetöcü pkkli diye iceri atiyorlar. Sizde nami diyar M.K gibi sözde yazarlar gibi ne sis yansin ne kabap ve cok sey yazip hic bir sey yazmaya bilirsiniz ve bu devirde normal karsilanir. Dürüstlük erdem ister oda sizde var ve ülkeyi gercekten seven birsi oldugunuzda belli oluyor yazilarinizda. Ammma bu devirde dogrular her zaman dogru olmayabiliyor dolarin deger kazandigini bile yazmanin vatan hainligiyle esdeger tutuldugu Devletü-Tayyib hükümkarliginda bu yazi yazabilmeniz bile sizin mert, dürüst, vicdanli oldugunuzu Cüzdaninizi düsünmediginizi gösteriyor. Bir okuyucu olarak sapkami önünüzde cikariyorum saygiyi hak ediyorsunuz. Muhabetle yurtdisi
Selim Üstün 11 Ocak 2017 13:00
Ibrahim bey Sizin gibi cikar ICIN hep yalakalik yapmayan insanlara ihriyacimiz VAR. Ekonomi tepetakrak OLDUGU ICIN baskanligi aceleye getiriorlar.. Ha gidelim AKP MV soralim söyle nur yanizan alabiliriz.. Jennifer Lopez, Michael Jackson Ve Franz Beckenbauer bizi gisgandigi ICIN yer Alti tapinakcilari dolara yükesltiyor.. Gercektende yöneten esnafkar yazik
deniz 11 Ocak 2017 12:47
aylardır yazıyorsunuz gerçekten nezaman kurtulacağız bu ekonomik sistemden
Yigit Bulut' un cumhurbaskani danismani oldugu bir ulkenin yonetimi ne becerebilir?
Ali 11 Ocak 2017 11:47
İbrahim bey ak parti nin tahminlerine göre önümüzdeki 15 gün içinde anayasa değişikliği maddeleri görüşülüp sonuca bağlanacakmış. Benim sorum şu lütfen cevap yazarsanız memnun olurum: bu 15 gün içinde dolar ve euro tahminleriniz nedir? Benim tahminim dolar 4.25 Euro 4.45
Borclu 11 Ocak 2017 11:36
Ibrahim bey siz gercek bir vatanseversiniz. Dost acı soyler ama gercegi soyler. Gelinen nokta cok kotu, gelecegimiz belirsiz.Akpartili ile chp li vatandasin bir konuyu tartismasini birakin,iki ak partili dahi basit bir konuda birbirini hemen hain ilan ediyor.Gecen cami cikisinda iki akpartili az daha kavga edecekti dolar tartismasindan.Allah yardimcimiz olsun.DOLAR DA BOŞALIR DA!Abartmamak gerek.. ibrahim bey,biraz altin borcum var.altinin seyri ne olur,kisa bi tavsiyenizi istiyorum. Trabzon Köprubasi'na selamlar.
serdem halim 11 Ocak 2017 11:02
Birileri piyasayı kendi dinamikleri hareket eden değil talimatla hareket edecek zannediyor...Vatandaş güç bela para kazanıyor tasarruf yapıyor parayı bankaya koysa enflasyon karşısında faiz yok , dolar alsa vatan haini, borsanın hali içler açısı kumarhaneye dönmüş tamamen küçük yatırımcı söğüşleniyor dolar arttıkça enflasyon azıyor ama hükümette her gün bir danışman ya da bakan merkez faiz arttırmasın diyor ee vatandaş ne yapacak parasını , alıyor fiziki altını, doları hain görünmemek için yastık altına atıyor sonuç piyasada döviz yok iş kısırdöngüye dönüyor saf zannedilen vatandaş aslında işini biliyor ama birileri hala vatandaşı saf zannediyor boz deyince doları bozacak ya da eksi faizle parasını bankada tutacak bu yolun sonu son değil
Erkan 11 Ocak 2017 10:49
Ekonomik kriz derinleşiyor, sorunlar kartopu gibi büyüyor ama ekonomi konuşacağımıza aylardır başkanlık konuşuyoruz ve aylarca da konuşacağız gibi görünüyor malesef.
Ayhan Ciroğlu 11 Ocak 2017 10:02
Abim kalemine sağlık senin gibi objektif yazarlara ihtiyacımız var saygılar.
Vatandaş 11 Ocak 2017 09:07
Sorumlular fetö,dış güçler,faiz lobileri,Türkiye'yi kıskanan tüm yerli ve yabancı şer odakları.Güneş Taner gibi örnekler "Eski Türkiye"örnekleri bizi kesmez."Yeni Türkiye"örnekleri verin ama Milli Eğitim eski bakanı Ömer Dinçer gibiler değil
Tuncer 11 Ocak 2017 10:48
3
Ali Babacan yönetiminde ekonomi iyi gidiyordu. Ne oldu da ekonomi yönetiminden uzaklaştırıldı? Abdullah Gül ile arası iyi diye mi? Bizim şu an ekonomi konuşmamız gerekirken ne yazık ki başkanlık konuşuyoruz.
Ayhan Özdemir 11 Ocak 2017 08:02
Biz son teknoloji sistemimiz ile ürünlerimizde yuzde 40 yerli malzeme kullanıyoruz.Rakiplerimiz yuzde 100 ithal ürün kullanıyor.Kamu alımlarında eşitiz.Bize ayrı bir teşvik yok,destek yok bunu anlatacak kurum da yok.
İbrahim Kahveci 11 Ocak 2017 12:40
0
Oysa bu konuda çok ciddi destekler olduğu söyleniyordu. Umarım söylenen sözler uygulamada da yer bulur
H.Baran 11 Ocak 2017 07:48
Hele şükür birisi çıkıp oraya-buraya çekmeden,eveleyip gevelemeden ve dahi herkesin anlayabileceği netlikte şu kepazeliği bir şekilde cesaretle yazdı ya..Ötesini söylemiyeceğim.Ibrahim Bey size teşekkür ediyor ve kutluyorum;hepimize tercüman oldunuz..
serdar 11 Ocak 2017 07:37
İbrahim bey tam bir isbirlikcisiniz hiç oldu mu şimdi? Doğru söyleyene verilen ilk cevap işte böyle. Suçlamak başka bir şey değil. Yazınız yine çok güzel. Selamlar
Sami erol 11 Ocak 2017 07:19
Yahu şu an Osmanlıyı kuruyoruz dünyaya ayar veriyoruz sen dolardan bahsediyon.Allahu ekber. islamın zaferine çeyrek var.erdoğan başımızda olsun aç bile gezeriz...
Almanya 11 Ocak 2017 05:42
Yazınız her zamanki gibi mükemmel ve yol gösterici ve lakin Yakında bunun sorumlusu ya fetö CHP yada hdp derler. Akp hata yapmaz haşa. Eğer bir hata varsa bu dış güçlerin eliyle gerçekleşmiştir karşı çıkan vatan hainidir derler işin içinden çikarlar
Ali 11 Ocak 2017 03:32
İbrahim bey size bir sorum var cevaplarsanız memnun olurum. Bu anayasa değişikliğinin Meclis'te görüşülmesi yaklaşık 2 hafta sürecekmiş ak partinin beklentisi bu yönde. Benim sorum şu: Bu iki hafta içinde Meclis'teki tartışmaları kavgaları da hesap edersek dolar ve euro daki beklentiniz nedir? Benim tahminim dolar 4.15, Euro 4.35. Sizde tahmininizi yazarsanız çok memnun olurum..
İbrahim Kahveci 11 Ocak 2017 12:38
0
Siz tahminlerinizi zaten yapmışsınız
hamza akyol 11 Ocak 2017 15:58
0
ibrahim bey, okur yorumlarının altına zaman zaman cevap yazmanız çok olumlu.
 
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN