Back To Top
Kimler nasıl kurtarılacak?

Kimler nasıl kurtarılacak?

 - Son Güncelleme: 26.09.2018 Çarşamba 12:46
- A +

Finansal kriz aşamasını adeta “bizde kriz yok” diyerek geçirdik. Ekonomiye ciddi anlamda doping uyguladık.

Bugün bir bakıma o suni müdahalelerin acısını çekiyoruz.

Zamanında yapılması gereken reel adımları atmadığımız için yüksek enflasyon, yüksek faiz ve yüksek kur dengesinde çırpınıyoruz.

Aslında işin çok daha derininde günahlar çok daha büyük.

Bol para döneminde yatırımsız bir ekonominin sonuçları bunlar. Hiç kimseyi suçlu ilan edemeyiz.

Bütün sorumluluk bizde.

Düşünsenize, 2012-2013 yıllarında ülkemize sadece ve sadece iki yılda 146 milyar dolar yabancı para girişi gerçekleşmiş. Sahi ne yaptık biz o paraları?

Bugün 3-5 milyar doların yolunu gözler olduk.

N’oldu bize!

***

Dolar kuru hızla yükseldiğinde geçen ay bir denklem verdim:

“Ne kadar reel kriz= o kadar azalan finansal kriz”

Reel kriz derinleştikçe, iç talep düştükçe finansal sarsıntılar azalacaktır dedim. Geçiş döneminde elbette kısa vadede hemen dalgalanma geçmez ama orta vadede sonuç bellidir.

Size bir örnek verdim: 2008 krizi başladığında faizler yüzde 16 seviyesinden hızla yüzde 25’e çıktı. Ama krizin ortasında kredi talebi öyle kesildi ki, Mart 2009’da faizler yüzde 12-13’lere düşmüştü bile.

Hatta Ağustos ayı ödemeler dengesinde yıllarca alıştığımız cari açık yerine, cari fazla bile verebileceğimizi yazdım.

Ben ekonomide bir dengelenme dönemi bekliyorum. Veya biraz daha farklı ifade edecek olursam: Son iki yılı aşkın süredir yaşadığımız finansal krizin yerini reel krizin alabileceğini ama bu sefer de finansal krizin dengeleneceğini açıkladım.

O nedenle dövizde artık çok sert hareketler beklemediğimi, hatta faizlerde de açıklanan YEP kısmen gerçekleşse bile orta vadede düşüş beklediğimi ifade edeyim. Tabii ki bunların karşılığında ödenecek olan bir reel kriz faturası vardır.

***

Şimdi fatura ödeme zamanı. İç talep elbette ciddi şekilde azalma gösteriyor. Artan kur ve faizler bir çok şirketi mali açıdan azalan iç taleple beraber daha da ciddi zorluyor.

Hem üretim maliyeti (ya da ticari maliyet) hem de finansal maliyetler ciddi oranda artış gösterdi.

Hatırlayın... İspanya örneğini çok defa verdim. Küresel krizi öncesi kamu borcu çok düşük olmasına karşın, özel sektörün yüksek dış borcu nedeniyle çok ağır kriz yaşamıştı. Sadece iki yıl içinde ödenemeyen dış borçlar nedeniyle bankalar üzerinden kamu borç oranı yüzde 35’den yüzde 85’e çıkmıştı.

Ne oldu orada?

Şirketler borçlarını ödeyemeyince, bankalar zora girdi. Ve bankalar kamu tarafından kurtarıldı.

Biz de benzer açıklamalar var. Bankalar zora girerse devlet yardım edecek diyor Bakan.

Ya şirketler?

Özellikle kilit noktada enerji sektörünü görüyorum. Ülke için olmazsa olmaz denilen bir alan. O şirketler mali olarak zora girince ne olacak? İlla bankalar mı beklenecek?

İnşaat sektörü...

İhracatçılar...

Yani devletten 200 milyar lira alacağı olan şirketlerin-sektörlerin batması mı beklenecek? Bankalara borçlar ödenmeyince mi devlet yardım edecek?

Haftasonu ASO Başkanı Nurettin Özdebir gazetecilere açıklamalarda bulunmuş. Gerçi AA’da geçen metinde “maaşları kamu ödesin” bölümünü görememiştim. Ama asıl önemli nokta “Devlet KDV alacaklarımız karşılığında tahvil versin” diyordu.

O haberi görünce aklıma önceki yıl bu konuyu gündeme getiren dönemin Maliye Bakanı Naci Ağbal geldi. Ve onun çalışmalarını habere ekledim.

Ne yapıyordu Naci Ağbal?: Şirketlerin kamudan alacaklarını ödeyecek bir KDV reformu hazırlamıştı. Bugün sanayicilerin şikayetlerini, ta o günden çözüyordu.

Meğer yasa Meclise bile gelmiş. Plan Bütçe Komisyonundan vs geçmiş. Ama Mecliste yine AK Partili başka vekillerin önergesi ile çekilmiş.

Düşünebiliyor musunuz?

Yok yok... Düşünmeyin.

Şimdi şirketler kurtarılacak ama nasıl? Önce batacaklar ve sonra el değiştirerek mi? Yoksa alacakları ödenerek mi? Bilmiyoruz tabii.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 20:37
Ulke tamamen sicak para ve ic tuketim ekonomisine mahkum edildi. Bu saatten sonra bu yonetim sekliyle resesyondan kurtulamayiz. Ulkede adalet tesis edilmedikce ekonomi 90li yillara geri doner malesef iktidarin tek amaci kendini ve yandas muteahhitlerini kurtrmak. Yani bu zihniyetle daha cok aci cekicez
davud 26 Eylül 2018 17:56
"Düşünmeyin " kısmı bence konuyu özetlemiş. Yıllardır yazdığınız yazıların 1 tanesini dikkate alsalardı, bu noktaya gelinmezdi.. Reisin etrafını kuşatmış sürü işini teknik olarak yapmaya çalışanları biçip, doğruları duymasını engellediler. Korkarım aynı ekip faturayıda sonunda Reise ihale edecek..
erol 26 Eylül 2018 14:15
turkiyenin en demokratik yazari ibrahim kahveci
Ilbeyhan 26 Eylül 2018 13:14
Ibrahim bey en once kurtarilacaklar ulkemizin degerleridir....Mesela CUBBELI , GAVSUN sulbunden gelenler , Ensar Vakfi KARAMAN subesi , YUNAN galip gelseydi diyen FESLI KADIR , envai cesit yurt sathina yayilmis , devlette tesirli din tuccarlari ...En son sumuklu fetosu ve sapik Oktari ve maarifetlerini gorduk ,nasil bi deger olduklarini...Siraya girmis haril haril icraisanat eden cesitleri heryerde...Bunlar ne AKIL ,ne AHLAK nede Din birakirlar... ALLAHIN DINIMI , sumuklu casuslarin hurafelerimi ? KARAR SIZIN buyuklerimizin
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 21:32
0
'Dön Baba dön Tekkesi' mübarek, dinci öğe olmazsa olmaz yani...
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 11:37
Ne krizi Ibrahim bey. Istanbul da bulunan Rezidanslar Avrupa da yok.Insanlar 60 70 metrekarelik evlerde yasiyor. Insanlar luks yasam icinde.Herkesin elinde en son model telefon. Bu kadar hizli yasamak Dunyanin hicbir yerinde yok..
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 10:52
Bankaların veya holdinglerin yurtdışından borç almaları kesin engellenmeli. Düşünün x bankası yurtdışından 100 dolar borç alıyor ve bu parayı iç piyasaya kar etmek için kredi şeklinde 120 dolara satıyor ve yurtdışına 110 dolar faizi ile birlikte ödüyor. Sonuç x bankası kâr edecek diye emme basma tulumba gibi ülkenin dış borcu katlanıyor. 500 milyar dolar dan fazla dış borç bu şekilde ortaya çıktı
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 08:53
Tabiiki büyük şirketler önce batacak, sonra el değiştirecek, sonra devlet yardım edecek. Biz bu şablonu gazetelerde televizyonlarda gördük diye hatırlıyorum. Yani medyanın arkasından sermaye de Akpartilileşecek.
osman 26 Eylül 2018 11:03
13
üretim varsa daralma olmaz.İçpiyasada bazı ürünlerin pahalanması ihracatla ilgilidir...Bu yıl domatesi yaz günü dahil olmak üzere 3 lira çivarında yiyebildik,yarın rusyaya ihracatı yasklayın 50 kuruşa düşer.yaş üzüm memleketinde üzümü 5 lira çivarında yiyoruz. yumurta,tavuk eti hepsi bu ihracata bağlı fiyat artışını yaşıyoruz .incirin yanına yaklaşılmıyor. bunlara alışacağız.Veya ihracatı yasaklayacağız! Kriz diyenlere hatırlatalım.
Mensur Bin Ubeyde 26 Eylül 2018 06:52
Kriz falan yok. Algı operasyonu eşliğinde finansal ambargo var.
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 12:21
1
Süt 2.5 dan 3.25 % 30 , domates soğan patates bunların hepsi algı operasyonumu anlaşılan senin cep dolu?
zülfikar 26 Eylül 2018 12:45
2
bu nasıl bir kafa ya, hükümetin her sözünde, her yapılan işinde bir hikmet görmek. Allah akıl versin
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 14:36
0
Halkın yüzde 99'u yoksulluk icinde olsa da ballı kamu ihalelerinden veya Hazine arazilerinden geçinen mutlu azınlık için hayat bugün bile çok güzel ...
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 16:23
0
Mensurun cebinde binlikler dolu. Ne mutlu ona.
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 06:16
Kriz miriz yok siz hangi ülkede yaşıyorsunuz! Başkanımız yok diyorsa mesele bitmiştir!
osman 26 Eylül 2018 05:47
Sizin için,her şey ya beyaz yada kara ara renkleri göremiyorsunuz.Tüneller otoyollar hızlı trenler şehir hastaneleri adliye sarayları,köprüler,yerli savunma sanayi,ihracat artışları,üretim,Üretime dayalı yatırım,Turizim de artış,her ay üretilip satılan 150 bin konut bunlar yok farz edip aldığımız borcu ne yapmışız dersen ülkenin artılarını görmezden geliyorsun demektir.Ya enerjide artış sulamada artış bunlar doğal olaylar değil yatırıma dayalı olaylardır.Öyle borçlanma ile vurmaya da kalkmayın dünyada borçlanması en az ülkelerden biriyiz
Fatih Kömürcüoğlu 26 Eylül 2018 09:32
0
Eleştiri konusu yapılan şey borç alınması değil alınan borcun verimsiz alanlarda kullanılması. Cebimizden beş kuruş çıkmadan yapıldı denen Osmangazi köprüsü işletmecisine verilen garanti nedeniyle devre kadar ödenecek tutar bugünkü kurlarla 75 milyar TL (75 katrilyon). Mevcut geçiş sayılarına göre bu tutarın 65 milyar TL'si hazine tarafından ödenecek. Sen buna pembe tablo diyorsun da bu bildiğin kapkara bir manzara kardeş.
osman 26 Eylül 2018 10:01
20
Fatih bey,Devlette tek başına boğaz köprüsünü yaptı.İhtiyaçsa yapılır.Çanakkale için ihtiyaçtır.İzmir İstanbul arasında otobüsler karşıya ,gemilerle taşınıyor.Zengin varlıklı iş adamlarımız var geç kalmış alt yapı yatırımlarında bunlardan da istifade ediliyor hepsi bu! Takıntı yapma devletin mühendisi işletmecisi var kimseye fazla ödeme yapmaz !
Fatih Kömürcüoğlu 26 Eylül 2018 10:45
0
Devlet Yap-İşlet-Devret yerine bütçesinden yapsa yine günümüz kurlarıyla bu köprüyü 15 milyar TL'ye mal edecekti. Acil ihtiyaç nedeniyle hadi 20 milyar maliyeti anlayabilirim ama 75 milyar TL'yi anlamak mümkün değil. Her şeyi savunmak zorunda değilsiniz.
osman 26 Eylül 2018 11:47
42
Savunduğum bir şey yok.Ben inşaat maliyetini bilmem.Mühendislik hizmetlerinden anlamam.Devlet projeyi onaylarken Hesabını yapmıştır. Kimseye rant sağlanmaz.Elbette belli kar marjı vardır.Bu aşılmaz.Bunu tartışma kanusu yapan siz siniz ben değil!Bir yanlışlık görüyorsanız.Mahkemeye verin!
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 16:25
0
Osman 4 işlemi biliyor musun? 4 işlemi bilmiyorsan hiç bir matematik işlemi yapamazsınnnn. Dalga konusu olursun sadece.
murat 26 Eylül 2018 17:44
0
Dış Borç/GSYH oranımız % 55. Bu oran yüzde olarak sırasıyla Rusya'da 31, Arjantin'de (ekonomik kriz tavan yapmış durumda) 40, Brezilya'da 32, Hindistan'da 20, Meksika'da 39, Mısır'da 37'dir. Osman Bey, borçlanmayla ilgili bu yorumu hangi kaynağa dayanarak yaptınız anlamadım. İnternette biraz arama yapsanız sonuçları görürsünüz.
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 21:37
0
Dokunmayın 'osman' ımın keyfine Sn. Zevat, böyle günler için kendisi enerji toplamış, size dersinizi almak düşer (!).
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 22:45
0
Allah seni ıslah etsin ossmann
Mk 26 Eylül 2018 02:57
Ne demek kimse suçlu değil sayın yazar. Hükümet edemeyenler suçlu. Eyyy diye bağırıp şov yapanlar suçlu. Milletin parasını betona gömenler suçlu.Adaletin köküne kibrit suyu dökenler suçlu. Yandaşlıktan zengin olanlar suçlu. Ya biraz yürek yiyin de yapanları eleştiriverin gari. Gelen hesap gününden korkun bari.
Sinan 26 Eylül 2018 02:29
En kötüsü neyse o olacağını mutlaka biliyorsunuzdur.
Karar Okuru 26 Eylül 2018 02:17
''Zamanında yapılması gereken reel adımları atmadığımız için'' ne kadar ucuz, ne kadar siradan bir ifade. Daha ne oldugundan bile haberiniz yok ama laf yuvarlamayi marifet saniyorsunuz. siz az bilenler once siz ogreneceksiniz. Tabi art niyetli degilseniz. kasten carpitmiyiorsaniz. Bisey olduktan sonra dedikodusunu yapmayin! Araba yuvarlanmadan once uyarin, bu araba suraya toslar ve soyle soyle de hasar olusur' deyin ki sizin bilen bir dost oldugunuza inanalim.
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 21:50
0
Sordum sarı Ördek'e, dedi ki 'yoh, yoh!' Buradaki Ördek KO 02:11 olabilir mi? Sarı da 'dikkat ana akımda değişiklik geliyor' olabilir mi? Murphy de, ' ......aldırma gönül, aldırma!..' ; gelir geçer, demez mi...... Kızan da olabilir, kızaran da; editörü bypass edebilirsek.
Karar Okuru 26 Eylül 2018 02:04
2008'de Turkiye ekonomisinin bugun bu hale gelecegi belliydi. en azindan ben o tarihte gormus, farketmistim. ilkokul mezunuyum ve hic bir ozelligim, uzmanligim yok. Kendi capimda dunyayi takip etmeye, anlamaya calisan biriyim. Halk, ucuz faizle asiri borclandiriliyordu. Ve dunyada bunun kotu sonuclarini yasamis, zenginler dahil bir suru ornek, ulke var idi. Bugun yonetimi suclayan kallavi ekonomistler, aydinlar, o gunlerde hangi uyariyi yaptiniz, hangi tedbiri onediniz? Hadi cikarin bir iki ornek gosterin!
KARAR OKURU 12 Ekim 2018 04:36
0
Bu okuduğun ve yorum yaptığın yazar o tarihlerde Yeni Şafak ta uyarıyordu. Sor bakalım işine kimler son vermiş diye?
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 00:37
Demek yine ilk önce kankilerini kurtaracağız. Müstehak bize.
KARAR OKURU 26 Eylül 2018 00:34
REEL SEKTÖR krizini ikiye ayırıp değerlendirme yapmak gerekir. az karla cok rekabetçi ortamda çalışan sermaye sıkıntısı çeken sermayesi hisseye bağlı tüm şirketler krizden etkilenir batarlar. Veya batmamak için işçi cıkarırlar. TEKELCİ büyük holdingler ayakta kalırlar. Ama zordaki şirketlerin el değiştirmesini bile düşünmek inandırıcı ve gerçek olmasa bile aileye yansıtılacak. Aileye zarar verecek.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN