Back To Top
Maliyet felaketi mi dediniz?

Maliyet felaketi mi dediniz?

- A +

Son bir yıllık üretici fiyat artış oranı %46,15

Son bir yıllık tüketici fiyat artış oranı ise %24,52

Bu verilere göre henüz raf fiyatlarına yansıtılmamış yüzde 21,6 oranında maliyet kaynaklı bir zam kenarda durmaktadır.

Lakin bu oranlar sadece bir önceki yılın aynı ayına göre artışı ifade ediyor. Bir de son 12 aylık ortalamadan bakalım olaya:

Üretici fiyat artış oranı %21,36

Tüketici fiyat artış oranı %13,75

Bakın, 12 aylık ortalamadan aldığımızda bekleyen maliyet zam farkı yüzde 7,6’ya düşmektedir.

Bu verileri neden açıklıyorum?

Son günlerde doların 7,0 liraya çıktığı günlerdeki  gibi bir enflasyon felaket senaryosu çiziliyor. Dolar için o günlerde 8,0 lira, ya da 10 lira olacak gibi çok uçuk laflar dolaşıyordu. Şimdi de enflasyon için yüzde 30 ya da 40 gibi rakamlar ortalıkta dolaşıyor.

Bir not düşelim:

Enflasyonda belirsizliğin bu derece artmış olması çok ama çok can sıkıcıdır. Merkez Bankası bu günler için kurulmuştur.

Merkezin ortaya çıkıp ekonomik araştırmaları, verileri ve öngörülerini piyasa ile paylaşması gerekir. Piyasayı gerçek verilere hazırlaması ve bu yolda tedbirlerini dile getirmesi beklenir.

Bakın piyasa önceki gün rekor sayılabilecek fiyat artışlarına çok tepki vermemiştir. Aslında kredi bile açmıştır. Ama kamuoyuna yapılan uçuk-saçık açıklamalar sorunun farkına varıldığı ve gerekli çözümlerin atılacağı izlenimini vermemiştir. Bu nedenle dün itibari ile dengeler bozulma işaretleri vermiştir. Dolar üç gün içinde 5,90 seviyesinden 6,23’e kadar yükseliş yaşamıştır.

***

Son bir yılda maliyetler yüzde 46,1 arttı ama raf fiyatları sadece yüzde 24,5 arttı. İyi ama geçmiş yıllarda da raf fiyatları çok fazla artıyordu.

Mesela 2012 yılında maliyetler %6,09 artarken,raf fiyatları %8,89 artmıştır. 2013 yılında da maliyetler sadece %4,48 artış gösterirken, raf fiyatları %7,49 artmıştır.

Olayı 2011 yılından bugüne getirelim: Son 7 yılda maliyet artışı %88,1 seviyesine ulaşırken, raflardaki fiyat artışı %85,2’de kalmıştır.

Yazının girişinde verdiğimiz rakamlarda çizilen büyük maliyet baskısı aslında uzun vadede bir dengelenme olarak görülüyor. Kurların baskı altında kaldığı dönemlerde ve iç talebin canlı olduğu o yıllarda raf fiyatları zaten fazla artmıştı. Şimdi bir fark kapanma ve yeni denge kurulma dönemi yaşanmaktadır.

Dolayısı ile maliyet baskısından bir ekstra zam elbette beklenmektedir, ama şahsen ben bu zam baskısının düşen iç taleple beraber çok büyük oranlara ulaşmasını beklemiyorum.

***

Geçen yıl Ekim ayında tüketici fiyatları yüzde 2,08 artış göstermiş. Bu yıl ne olacak?

Senaryolar değişik. Yüzde 3’den başlayıp, yüzde 6-7 bandına kadar çıkıyor. Zaten bu ayın başında elektrik ve doğalgaza bir zam yapıldı bile. Dolayısı ile yüksek enflasyon beklentisinin bir haklılık payı bulunmaktadır.

Burada şu noktayı belirteyim: Ben seçim ertesinde alkol ve sigaraya vergi zammı beklediğimi yazmıştım. Sanırım bu zam da çok yaklaştı.Turizm sezonunun kapanması ile eli kulağında diyelim.

Ekim ayında ekstra yeni kamu zamları gelmez ise, ben aylık enflasyonda azalan taleple beraber bu sefer enflasyonun alt banttan sürpriz yapabileceğini düşünüyorum.

O nedenle enflasyonda felaket senaryolarının çok aşırıya kaçtığı düşüncesindeyim. Elbette henüz enflasyonda rekor seviye görülmemiş olabilir ama rekorun yüzde 30’ları göreceğini de sanmıyorum.

***

“Azalan iç taleple beraber artan maliyet baskısı ile enflasyon canavarı başını alıp gidecek ve Merkez faiz artırmak zorunda kalacak...”

Bu senaryo ne kadar gerçekçi?

Şu anda piyasada kur maliyeti stabil hale geliyor ama faiz maliyeti büyük sıkıntı olarak devam ediyor. Faizler negatife dönmüş olsa bile kamu mali disiplini ile kısa sürede pozitife dönebilecektir.

Yeter ki, kamu geçici verileri kalıcı hale getirmesin. Harcamalarını mevcut enflasyonu veri kabul ederek planlamasın.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
B 06 Ekim 2018 00:01
Türk lirasından bir sıfır daha atarsınız. Dolar 0.6 TL olur. Ekonomi bir oyundur. Burada önemli olan gelir dağılımını halletmektir. Bir kesim ihmal edilip eziliyorsa arıza çıkar. Mesela tarım. Çiftçi maliyetleri yükselip ürün için düşük bir taban fiyatı verilirse çiftçi ezilmiş olur. Eğer toplumun tüm kesimleri gelir oranı yeterli ve her kesim dengeli bir kazanç sağlıyorsa doların yükselmesi ancak ithalat maliyetini yükseltir. Ben kazancım iyi olmasına rağmen ucuz bir cep telefonu kullanıyorum. Bozulmadıkça da değiştirmem.Kapitalizm eninde sonunda
KPSSCalisayimBari 05 Ekim 2018 19:53
Kayyumlukda komiserlikde bu konkordatolu iflasli ekonomide populer olacak.Ben yeni mezun bir avukatim. Uluslararasi ticaret sozlesmeleriyle ilgili avukatlik hizmetlerinde gercekten iyi para var ama o alanda tutunmus taninmis avukatlar var ve taninmak zor. Kamuda Hakim veya Savci olmak cazip geliyor.Birde Hazine Avukatligi cunku maas arti dava vekalet ucreti var.Dava icra takibi sonucunda ilgili mahkemece hükmolunan ve bilahare tahsil edilerek Kayyumluk hesabına yatırılan vekalet ücretlerinden Vergi kesintisi yapılarak hazine avukatlarina ucret odeniyor.Bozuk ekonomide aile avukatlari da
KARAR OKURU 06 Ekim 2018 00:54
0
Yazını okuduktan sonra aklıma avukatlarla ilgili bir fıkra geldi ama anlatmayacağım. :))
karar okuru 05 Ekim 2018 14:10
Ekim ayında ekstra yeni kamu zamları gelmez ise, ben aylık enflasyonda azalan taleple beraber bu sefer enflasyonun alt banttan sürpriz yapabileceğini düşünüyorum. Kasım ın üçünde görüşelim üstad.Bu rakamların içinde son d.gaz ve elektrik zammı yok.Ulaşım zamları daha yapılmadı eli kulağında. Petrole gelecek zamdan hiç bahsetmedim bile.Ben sizin aksinize %30 ların üstünde bir enflasyon bekliyorum. Gerçi %25 enflasyon rakamı bile uydurmacada.Neyse.
KARAR OKURU 06 Ekim 2018 15:44
0
Kendimizi kandirmayalım.zamaninda merkez bankası baskı altina alinmasaydı, herkez kendi işini yapıp faizler bir kaç puan yukseltilseydi bugünkü duruma düşülmezdi.ama asıl önemli olan hala daha ders alınmamış olması.yani aynen devam. Yerli yersiz kkonuşmalar ahkam kesmeler.ama faturayı vatandaş ödüyor
KARAR OKURU 05 Ekim 2018 13:29
Dolar entikasının devamı, Kur göstergesinde gün boyunca avro yüzde değeri artıyor. 1.2 saniye sonra dolar artıyor. Birkaç saniye sonra avro düşüyor. Yine 1.2 saniye sonra dolar düşüyor. Düşüşlere en az eksi 20 ile 70 puan (% 1'in % 100'ü üzerinden) geriden avro'yu takip ediyor. Yükselişlere de 20 ile 50 puan önden gidiyor. Sonuçta Avronun iniş ve çıkışına bağlı. Demek ki küresel para AVROŞ'tur. Dolar değil. Geçen bir ayda % 3.5 dolar indi. Haftalar boyunca gram gram iniyor. Dün bir ayda kaybettikleri değeri 1 günde kazandılar. Düşerken gram gram, y
Cenk 05 Ekim 2018 13:23
Maliyet zam farkının neden 12 aylık ortalamadan hesapladığını anlamadım. Kur artışları 2 aylık konu değilmi?
KARAR OKURU 05 Ekim 2018 13:14
Ibrahim bey, KUR yükselişi ve düşüşündeki entrikalara numaralara ve şeytani taktiklere de değinseniz. (tabii ki farkındaysanız.) Hayatta döviz tasarrufu yapmam. En güzel tasarruf ALTIN. Yarın bir küresel bir savaş çıksa, ki %100 çıkacak. O zaman paranın bir değeri olmayacak, altın geçerli olacak. Bunun için ben bir aya kadar döviz kurun la ilgilenmezdim. Dikkatimi çekti. Dolar küresel BALON bir para birimi. Doların yükselişi ve inişi tamamen euro'ya bağlı. Kur göstergesinde avro artıyor, bir iki saniye sonra dolar artıyor. Avro düşüyor bir iki saniye
hamza akyol 05 Ekim 2018 12:20
öncelikle kur maliyetinin stabil olup olmadığı konusu belirsiz. 3 gün kurun sabit olmasından stabil olduğunu çıkarmak biraz erken bir sonuç gibi geliyor. ayrıca tüik (daha doğrusu devletin bütün kurumlarının) verileri ne derece güvenilir? o veriler üzerine değerlendirme yapmak ne kadar güvenilir?
KARAR OKURU 05 Ekim 2018 11:52
Oluyor böyle şeyler. Geçer inşallah.
KARAR OKURU 05 Ekim 2018 22:32
0
Geçerken takdirde delip gecer
KARAR OKURU 05 Ekim 2018 10:36
Güneş enerji santrali ihalesi yapılıyor. Çok güzel ve iyi bir şey. Peki ama neden elektrik alım garantisi dolar bazında veriliyor? Hani CB Erdoğan haklı olarak dolarla kiralamalara bile karşı khk çıkardı. Kamu ve özel sektörün dolarizasyon batağına girmemesi ve ülke yabancı para riskini artırmaması için bu türden bütün antlaşmalar Türk lirasına çevrilmeli. Değer kaybını önlemek için de antlaşmanın yapıldığı tarihten itibaren aylık enflasyon kadar fiyat artışı yapılabilir. Tl ile yapılabicekken dolarla iş yapanlar bu ülkenin ekonomisinin d
musto 05 Ekim 2018 12:06
1
Onlar seçilmiş kutsal kişiler onlara mübah sana bana günah haddimizi bilelim
sayin kahveci sizce tuik verilerine guvenebilir miyiz? yoksa mckinsey'in aciklayacagi enflasyonu mu beklesek?
Abdullah hasan 05 Ekim 2018 09:18
Bendeki % kışın %30 luk eflasyon etkisi yaza göre kat be kat fazla oluyor. Kışın ısınma ve okul masraflarını karşılayabilmek için asgari beslenme hariç herşeyi yaza erteliyoruz, fazladan su bile olmasın diye özen gösteriyoruz. Yani kış dönemindeki eflasyon rakamı gelecek döneme etkisi yani piyasa daralmasına etkisi daha fala olur diye düşünüyorum.
Abdullah hasan 05 Ekim 2018 09:15
Eflasyon ürün veya hizmetlere yapılan zam ile alakalı biliyoruz fakat hangi ürün ne miktarda topluma ilgilendirdiğine göre etki ediliyormu bunu bilmiyoruz. Şimdi yazın doğalgaza yapılan %10 luk zam ile kışın her eve 300-500 arası fatura geldiği dönemde yapılan %10 luk zam eflasyon da birim olarak nasıl hesap ediliyor bilmiyoruz. Onun için diyorum ki; yaz dönemin de oluşan %30 luk eflasyonun mu yoksa kış dönemin de oluşan %30 luk eflasyon mu tüketiciyi fazla etki ediyor olabilir.
KARAR OKURU 05 Ekim 2018 08:00
Kimse demesin enflasyon yüzde 24 diye Bir de vatandaşın yaşadığı gerçek enflasyon var yüzde 40 -50 arası. Marketler pazarlar ateş pahası. Kimse kimseyi kandırmasın. Bir an önce çözüm lazım. Lafla peynir gemisi yürümez.
Abdullah hasan 05 Ekim 2018 11:07
1
Bizm gibi dar gelirliler için eflsyon %40 tan aşağı değil, tabi eflasyona benim için de(Dar gelirlilerin) bulunmadığım uçak parasını, gemi parasını, jet yakıtını, helikopter parçasını koyarak tabiki %40-50 zam gelmiş çay, peynir, vb günlük her daim kullanılan ürünlerin (rakamsal) eflasyon rakamını küçültüce tabi eflasyon bana ilgilendirdiği gibi çıkmaz.
KARAR OKURU 05 Ekim 2018 03:10
bosuna yaziyorsunuz, hergun Allah in hergunu ya kendisi yada ekibinden birisi cikip heryerde ama heryerde konusuyor, Merkez bankasi duzeltiyor Baskan bozuyor....
KARAR OKURU 05 Ekim 2018 01:34
Enflasyon ancak insalarin cobunde para kalmadigi zaman geriler. Yani mecburen. Eger enflasyon %30 ise bu paranizin %30 deger kaybetmesi anlamina gelir. Yani dolar bi %30 daha cikarmi sorusu sorulabilir.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN