Back To Top
Bin yıl önce İslam bin yıl sonra İslamcılık

Bin yıl önce İslam bin yıl sonra İslamcılık

 - Son Güncelleme: 13.09.2018 Perşembe 00:15
- A +

Yaklaşık bin senelik bir hikâyeden söz ediyoruz. Dramatik bir rol değişiminden. 19. asırda İslam dünyasının her yanında hissedilen “zillet” duygusunun Batı dünyasında bin yıl önce yaşanmış muadilinden.

Avrupalı Hristiyanlar 9. yüzyılda “zillet” içindeydiler. İslam inancının mensupları yalnızca iki asır içinde bilinen dünyanın en az yarısına hükmeder hale gelmişler, bu arada eski Roma coğrafyasının neredeyse tamamını ele geçirmişlerdi. Avrupa kıtasında ise başta İspanya yarımadası olmak üzere Korsika ve Sicilya adaları gibi önemli merkezler Müslümanların elindeydi.

Akdeniz “Müslüman gölü” haline gelmişti. İbn Haldun Müslümanların Akdeniz üzerindeki hakimiyetini, mealen, “Hristiyanlar suyun üstünde bir tahta parçası bile yüzdüremez hale gelmişlerdi” diye tarif eder.

Çin’den gelip Avrupa’ya ulaşan kadim ticaret yolları da Müslümanların denetimindeydi. Ticaretin gelişmesi paralelinde bankacılık hizmeti yapan sarraflar, sigortacılık işlevini yerine getiren tasarruf sandıkları gibi ekonomik kurumlar oluşmuştu. Alışverişlerde çek kullanılıyordu.

Sadece uluslararası ticaretin değil, aynı zamanda bilimin, felsefenin, sanatın, yani bugünkü geniş anlamıyla medeniyetin merkezi İslam dünyasıydı.

Avrupalı Hristiyanlar ne iktisadi ve siyasi alanda Müslümanlarla rekabet edebilir haldeydiler ne de kültürel alanda.

***

Bilindiği gibi, sonra her şey değişti. Bu değişimin hangi dinamiklerle gerçekleştiğine önceki günkü yazıda değinmiştik. O yazıda İslamcılık akımının 19. asır atmosferinde Müslümanların içine düştükleri “zillet” halinden kurtulma arayışı olarak ortaya çıktığını da öne sürmüştük.

Müslümanların yeryüzünün ağırlık merkezini oluşturdukları bir çağdan İslam ülkelerinin birer birer sömürge haline geldikleri bir çağa gelinmişti. 19. asır sonunda İslam dünyasında, Osmanlı İmparatorluğunu saymazsanız, bağımsız bir devlet kalmamıştı.

Müslümanların içine düştükleri “zillet” hali işte buydu… İşte bu hale çözüm aranıyordu… Ortaya atılan o çözüm yollarından başlıcası olan İslamcılığa göre Müslümanların öncelikle bir araya gelerek yani güçlerini birleştirerek bu hale karşı mücadele etmeleri gerekiyordu. Ama bunu yapmak için öncelikle geçmiş zamanlardaki İslam toplumlarının tarihî tecrübelerinin tortuları üzerinde biriktiği için özünden uzaklaştığımız İslam’ın temel değerlerini yeniden su yüzeyine çıkarmak zorundaydık. Çünkü Batılı güçlerle aramızdaki eşitsizlik bizim halihazırda sahip olduğumuz dünya ve evren algısının yetersizliğinin sonucuydu temelde…

İslam’ın özünde bulunan ama tarih içinde üstü örtülmüş olan rasyonalizmi yeniden egemen hale getirebilirsek toplumsal kurumların ıslahını sağlayacak yolu da açabiliriz diye düşünüyorlardı İslamcı aydınlar. Ne var ki sahip oldukları iktidar imkanlarını sürdürmek temel öncelikleri olan ve bu uğurda gerekirse sömürgeci güçlerle iş birliği yapmaktan da geri durmayan yönetici kadroların bu konuda çekinceleri vardı. Demek ki aşılması gereken bir diğer engel de İslam dünyasındaki toplumsal statükonun değişmesinden çekinen zorba ve işbirlikçi yönetimlerdi.

İslamcılığın üzerinde oturduğu üç sütunun bir öze dönüş, iki ittihad-ı İslam ve üç istibdat karşıtlığı olması böyle bir çerçevede yeterince anlamlı herhalde…

***

Hasılıkelam, adından da anlaşıldığı üzere dini sahadan başlatılacak ve din gayretiyle sürdürülecek bir modernleşme hareketiydi İslamcılık…

Bu fikir akımının kurucu babalarından sayılması gereken Cemaleddin Afgani “Müslümanları bugünkü gafletlerinden ve güçsüzlüklerinden ancak dinî bir hareket kurtarabilir” diyordu o günlerde.

Fikirleri ve hedefleri çok az anlaşılmış, daha doğrusu çok fazla yanlış anlaşılmış bir fikir ve misyon adamı olan Afgani üzerinde müstakilen duracağız kısmet olursa…

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 14 Eylül 2018 20:42
osmanlı çökerken çöküşü durdurmak için öne sürülen üç tarz-ı siyaset dediği akçuranın ve abdülhamit tarafından uygulanan islamcılık çöküşü önleyemedi ve milli devlet ile sonuçlandı.İslamcılık diye sizin siyasal islamcılık ise afganistan işgaline karşı breziski yeşil kuşak projesi ile uyguladığı dini cihat ile özdeşleştirip rusya ve sovyet blokunu dağıtmak ve yenmekte kullanıldı
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 22:58
Ey yazar islami maddi yada dunyevi kazanc metai mi zannediyorsun ne zamanki dini dunyalik icin degil gercek mumin olarak yasamayi basarirsak maddi kazanc yada dunyaya hukmetme kendiliginden gelir merak etme ne oldu turkiye zenginlesti daha mi dindar oldu zihniyetinizi degistirin islami dogru ogrenin
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 22:40
Sadece Osmanlı'nın ayakta kaldığı islam coğrafyasında sömürge altında olanların ortaya çıkardığı islamcılığın çözüm olarak önerilmesi ve yaygınlaşması, ayakta olanın model alınmamış olması bir ironi gibi duruyor.
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 13:13
Islamcilik da diger siyasi/fikri akimlar gibi gecmiste soyle yada boyle tanimlanmis olabilir, ama bugun degisik yorum ve bicimlerde ortaya cikabilir (liberalism, marksimde oyle mesela). Hulasa gecmisteki islamcilik tanimi bugunku iktidari Islamci olmaktan cikarmaz...
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 18:48
0
Bu günkü iktidarın İslamcılık iddiası yok. Aksine İslamcılıktan vazgeçtiklerine dair açık beyanları var. Gerisi yakıştırma, boş işle iştigal...
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 12:09
en güzeli sadece müslüman olmak.islamcıları okuyunca dinden soğuyorum.ama sonra din ayrı islamcılar ayrı diyorum.dinin özünü anlamak önemli.bu ülkede bağımsız ve özgür düşünce olmadığı sürece hiç ilerleme olmayacak.başa kim gelirse gelsin.
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 12:04
Batılıların Osmanlıyı yıkarak İslam'ı kontrol altına almayı düşündüğü bir dönemde, yine Osmanlıyı yıkarak İslamın ihya olacağını yayan Afgani üzerinde müstakilen dursan ne yazar...
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 12:03
ey İslam neredesin şiiri :Garabetler içinde yüzüyor bütün millet/Garp sefalet ile tesis edilince hillet/Vatanda batar millette nüksederse zillet/Hayat kaynağımız islamiyet neredesin/Beşeri sistem dün çıktı bu gün oldu bayat/Leş gibi olmuş kokuyor ictimai hayat/İnsanlık ediyor daha da edecek feryat/Hak Nur-u şeriat islamiyet neredesin/Asırlardır kaybettik islamdaki ahlakı/Terakkiken halimiz tacil ettik helakı/Garba uydu mürtedler terk ettiler Hallakı/Nifaktır bizi yıkan ey islam neredesin/Bedirler uhudlar niğbolular kosovalar/Zaferle doğdu niceler kanla doldu ova
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 11:14
Siyasal islamciligin içi boş bir ideoloji olduğunu ülkemizin içinde olduğu durumdan anlıyoruz değil mi? Evet Cemalettin Afgani ve islamci düşünürler bu durumu görseydim eminim kahrolurlardi.Ya bendensin ya hiç.....
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 11:54
1
Siyasal İslamcılık hakkında, hiç bir şey bilmeden konuşan ne kadar çok insan var.
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 12:58
4
İsminin içinde ve kuruluş hedeflerinde İslam geçen bir siyasi parti kurmak yasak, devletin dini yok, ama ülkemizdeki bütün fenalıkların sebebi Siyasal İslam. Ne içiyorsun sen kardeş... Ne içiyorsan seküler kafaya morfin tesiri yapıyor...
KARAR OKURU 13 Eylül 2018 08:39
Nedir yani hedefimiz Akdeniz i tekrar müslüman gölü yapıp hristiyanların tahta parçası bile yüzdürmesine engel olmak mı? Bu şekilde biz üstün onlar zelil mi oluyoruz? Hristiyanlar, hristiyanlığın köklerine dönerek mi kurtuldular “zillet”ten? Yoksa tam tersi mi? Ama o tahrif edilmişti zaten dimi pardon, oysa İslamiyet kıyamete kadar geçerli en son ve mükemmel dindi. Mülk suresi 5 nci ayette kara deliklerden bahsediliyordu, yerçekimi dalgaları Talak suresi 4 ncü ayette anlatılmıştı... Hristiyanlar daha yeni keşfediyordu, oysa biz 1400 senedir biliyorduk zaten
engineer 13 Eylül 2018 15:25
1
saygı saygı, saygı görmek istersen saygılı olacaksın yani saygısızlık yapmayacaksın, derler ki men dakka dukka, yani çalma kapıyı çalarlar kapını, eğlenmek istiyorsan git başka yerde başka şaylerle eğlen, dini eğlence yaparsan zararlı çıkarsın, eğer değer verdiğin kutsal saydığın din dışı şeyler varsa senin kutsallarınla alay edilmesini yada eğlenilmesini helel hele hakaret edilmesini istermisin? istemezsen klavyeden çıkan ifadelerine dikkat et derim.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN