Back To Top
Dini İstismar ve Din Ticareti

Dini İstismar ve Din Ticareti

- A +

Tüm milletimizin geçmiş Kurban bayramını tebrik ediyor, Cenab-ı Hak’tan milletimize ve bütün İslâm âlemine güzel günler göstermesini diliyorum. Otuz yıllık kadrolu Chron imtihanım -hamdolsun, şükrolsun- bayram öncesinde yeni bir ileus atağı yaptığından, bu satırları Giresun Ada Hastanesi Genel Cerrahi servisinden yazıyorum. Bu yazıda dini istismar ve din tacirliği meselesine değinmek istiyorum. Din toplumsal dokunun hem en temel yapı taşlarından hem de en büyük zaaf unsurlarından birisidir. Daha açık ve spesifik düzeyde söylersek, İslam farklı etnik kökenler, diller ve renklere sahip sayısız insanı ortak inançlar ve büyük amaçlar etrafında toplayıp birbirine kaynaştırma özelliğini haiz bir ulvî değer olmanın yanında küçük hesaplar, amaçlar ve çıkarlar uğruna sınırsız istismar ve ticarete de konu olan bitmez tükenmez bir sembolik sermayedir.

İslam tarihindeki din istismarının ilk örneklerinden biri Sıffîn Savaşı’nda meydana gelen meşhur hadisedir. Bu savaşta Hz. Ali’nin ordusunun galibiyeti ilan edeceği sırada Muaviye’nin kurnaz danışmanı Amr b. el-Âs iki taraf arasındaki ihtilafı Kur’an’ın hakemliğine başvurarak çözme yönünde bir teklif gündeme getirmiş, ardından Muaviye kendi askerlerine Mushaf sayfalarını mızrakların ucuna takıp karşı tarafı Kur’an’ın hükmüne çağırmalarını emretmiştir. İslam tarihinde genel olarak din, özel olarak Kur’an istismarının gelenek haline gelmesinde bu meşhur hadisenin çok önemli rol oynadığı kesindir. Nitekim İslâmî kaynaklarda Hâvâric diye anılan ve zihniyet itibariyle günümüze kadar varlığını koruyan şiddet temelli dini istismar olgusu da yine Sıffîn Savaşı ve hakem olayını müteakiben zuhur etmiştir. İlk Haricî grupların büyük günah işleyen kimsenin imandan çıktığı, hatta Hâricî olmayan herkesin kâfir olduğu yönündeki iddiaları “Hüküm sadece Allah’a aittir” mealindeki ayetle temellendirmenin Kur’an’ı istismardan başka bir anlam taşımadığını bilmeyecek kadar cahil olduklarını düşünmek pek mümkün değildir.

Dinin doğal ve özgün yapısını bozarak onu sentetik hale getiren istismar olgusunun İslam tarihindeki en meşhur örnekleri hilafet ve imamet meselesiyle ilgilidir. Bu meselenin görünürdeki siyasi orijini Hz. Peygamber’in vefatını müteakiben ortaya çıkan liderlik meselesi ve tarihsel süreçte bu meselenin Şia ile Ehl-i Sünnet arasında kan davasına dönüşmesidir. Şia ilâhî hak ve ilâhî tayin iddiasından hareketle imamet meselesini inanç alanına dâhil etmekle istismarın ilk büyük adımını atarken, birçok Sünnî kelamcı da Hz. Ali’nin hilafet hakkının gasp edildiği yönündeki Şiî iddia ve itirazlara mukabelede bulunmak üzere aynı konuyu kelam kitaplarının son kısmına eklemiş ve bu bağlamda Hz. Ebû Bekr’in hilafetini ayetlerle gerekçelendirme cihetine gitmiştir.

Hemen tamamı polemik diliyle kaleme alınan kelam literatürü sınırlı sayıdaki nassı azami nispette semerelendirme, diğer bir ifadeyle, muhtelif itikadi, siyasi ve ideolojik kabulleri naslarla gerekçelendirme gayretinin ürünü olarak değerlendirilebilir. Bu çerçevede istismar bir dinî grubun kutsal metin üzerinden kendini meşru ilan etmesi şeklinde yapılabileceği gibi başka grupların dinî anlayış ve kavrayış tarzlarını gayr-ı meşru ilan etmek suretiyle de yapılabilir. İslam düşünce tarihinde dini istismar olgusunun bu iki varyantına dair sayısız örnek zikredilebilir. Çok boyutlu din istismarının en taze örneği ise Gülen ve FETÖ tecrübesidir. Meşhur filozof Kindî bu tür din istismarcıları hakkında, “Amaçları başları tutmak, makam ve mevkilere el koymak ve din tacirliği yapmaktır. Bunlar dinden yoksundur; zira bir şeyin ticaretini yapan onu satar, sattığı ise artık kendisinin değildir” demiştir ki malum “yanmaz kefen”, “güllü yasin” gibi iğrençlikler de din tacirliğinin işporta düzeyi olsa gerektir.

Bir kişinin gerek kendi konumunu gerekse kişi veya grup çıkarına dayalı iddialarını doğrudan doğruya kutsal kaynağa refere etme çabası dini istismar formlarının en yaygın tarzıdır. Bu tür istismarın ilk ve en sapkın örneklerine Gulât ve Gâliyye gibi sıfatlarla anılan aşırı Şiî fırkalarda rastlanır. Muğîriyye fırkasının lideri Mugîre b. Saîd el-İclî’nin kendini peygamber ilan etmesi, Beyâniyye fırkasının lideri Beyân b. Sem’ân’ın, “Bu insanlara bir beyân, müttakilere de yol gösterici ve öğüttür” (Âl-i İmrân 3/138) mealindeki Kur’an ifadesini kendi şahsına atfetmesi, Karmatiyye fırkasının Muhammed b. İsmâil’in nübüvvetini ileri sürmesi Gulât-ı Şia’nın dini istismar şekillerinden sadece birkaçıdır. Bu tür istismarlara son dönem İslam dünyasında ortaya çıkan Kâdıyânîlik, Bâbîlik, Bahâîlik, Dürzîlik gibi heretik fırkalarda, hatta Sünnî İslam dünyasında geniş taraftar kitlesine sahip olan bazı dinî gruplarda da rastlanır. Öte yandan, din ve dindarları toplumun tamamı veya bir kısmı için çok ciddi bir tehdit gibi göstermek ya da din ve dindarları seküler çevrelerce benimsenen hayat tarzını hedef alan büyük bir tehlike olarak takdim etmek suretiyle toplumsal paranoya oluşturmak da din istismarının apayrı bir boyutudur. Yakın geçmişte tanık olduğumuz 28 Şubat darbesi, irtica söylemleri ve Cumhuriyet mitingleri gibi hadiseler bu istismar türünün dramatik örnekleri arasındadır.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Şerife ilhan 30 Eylül 2016 10:54
Geçmiş olsun hocamız.ilminiz,kaleminiz kuvvetli ve daim olsun inşallah.
KARAR OKURU 20 Eylül 2016 12:02
Elinize sağlık hocam. Tarafsız eleştirilerinizi her camiaya -başta siyaset olmak üzere- yapmanız temennisiyle. Çok geçmiş olsun
takipçi 19 Eylül 2016 13:37
Sayın hocam çok çok geçmiş olsun, şifalar dilerim
ibrahim yaralı 19 Eylül 2016 11:02
geçmiş olsun
Adnan Güler 19 Eylül 2016 10:43
Mustafa Hocam, Rabbim acil şifa versin. Ülkemizin Objektif bakabilen insanlara ihtiyacı var. Yoksa Kabile mantığı ile olaylara bakıp tarafgirlik gayretiyle üretilmiş birçok saçmalığı din diye ortaya atanlarla bu toplum asla kurtuluşa eremez. Çünkü kerameti kendinden menkul, bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmuş(!) bu sözde aydınlarla hiç bir yere varamayız..
güneş /konya 18 Eylül 2016 18:43
Acil şifa diliyorum hocam Saygılar..
Ö B 18 Eylül 2016 13:55
Rabbim şifalar versin sayın Hocam
Seval yıldırım 18 Eylül 2016 13:29
Sevgili hocam, kalemine, yüreğine sağlık. Her cumartesi heyecanla beklediğimiz isabetli yazılardan biri olmuş. Hastane odasında bile yazma gayretiniz takdire şayan. Sağlığınız için size dua eden binlerce insanın duasına ben de katılıyor ve amin diyorum.Çok çok geçmiş olsun.
Mr M. 18 Eylül 2016 01:02
Hocam, ortaya bir sonuç ve vakia çıktıktan sonra bu yorumları, sempozyumları yapmak hiç bir şeyi değiştirmeyecek gibi karamsar düşünmekten kendimi alamıyorum, çünkü islam âleminin büyük bir kısmı bu "kolaycılıktan" vazgeçmeyi akıllarından bile geçirmiyorlar ne yazıkki! Siz kendiniz yazınızda bu "mehdicilik anlayışını" geçmişte sorgulayan bir avuç Âlim olduğunu, onların sesinin bastırılmış olduğunu vurguladınız ve bu anlayış, bu sentez genelde kabul edilmiş ve dinin önemli bir ölçüsü olarak kalmış ve kullanılmaya müsait!!!! Kafalardaki din olgusu değişmedikçe islam Düşmanları, bizim yumuşak karnımız olan parallel dini hoyrat hoyrat kullanıp bizi birbirimize kırdırır. Yöneticilerimiz ve alimlerimiz bu ümmet için sadece "damage control" ile uğraşmaktan dermansız ve güçsüz kalarak karşı önlemlere yatırım yapamaz hale geldiler. Çünkü sömürmek isteyenler ve güç peşinden koşanlar, bizi iradesiz"zombie"lere donüştüreye kadar sinir uçlarımız ve zaaflarımız üzerine plan ve aksiyon yapmaya devam edeceklerdir. Allah bizlere akıl ve feraset versin. Amin!
Muhammed ünal Muğla 17 Eylül 2016 17:57
Mustafa hocam selam sana olsun Rabbim acil şifalar versin inşallah. sen bize lazımsın. hemen pes etme.Direniş göster. Rabbim yar ve yardımcınız olsun.
İnci 17 Eylül 2016 15:33
Allah şifalar versin hocam,islamcı camianın da kendini eleştirmeye başlaması geleceğe dair umut verici bir şey
KARAR OKURU 17 Eylül 2016 14:05
Hocam Allah şifa versin daha inşallah tefsiriniz çıkacak onu bekliyoruz
zeki gokkaya 17 Eylül 2016 13:49
Allah sifa versin.
Davut 17 Eylül 2016 13:16
Siyasi İslamcıları unutmuşsunuz. Dini kullanarak siyaset yapanlar hepsinden daha tehlikeli
Hakan Deniz 17 Eylül 2016 11:49
Öncelikle geçmiş olsun hocam. Rabbim sabır ve şifa ihsan etsin. Hastane odasında bile olsa yazınızdan mahrum etmediğiniz için teşekkür ederiz.
Yusuf karar 17 Eylül 2016 11:20
Hocam,Allah acil şifalar versin
KARAR OKURU 17 Eylül 2016 11:18
Ne kadar Öz elestiri yaparsak o kadar ilerleriz
mehmet selim polat 17 Eylül 2016 10:19
Din Ticaretini,Diyanet Yapiyor.
ABDULLAH 17 Eylül 2016 09:46
yazinizi okudum.cok güzel...sizlere Allahtan acil sifalar diliyorum.gecmis olsun...
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN