Back To Top
Ferisîlik ve Ferisî dindarlığı

Ferisîlik ve Ferisî dindarlığı

- A +

Ferisîlik, ikinci mabed döneminde (M.Ö. 515-M.S. 70) Yahudi toplumunun daha ziyade orta sınıfınca benimsenen ve Hz. İsa zamanında Yahudi ortodoksisini temsil eden bir mezheptir. Ortodoksi dinî gelenekte hâkim anlayışı ve/veya merkezî yorumu ifade eden bir terimdir. Ferisîlik dinî alanda kabadayılıkla nam salan bir mezhep olarak bilinir. Ferisîlerin ayırt edici özelliklerinden biri, “kaba softa ham yobaz” tipolojisi sergilemektir. Haşmoniler döneminden itibaren siyasal otorite üzerinde de her zaman etkili olan Ferîsîlîk genellikle din ulemasından oluşan bir grup tarafından temsil edilir. Ferisîlikte yazılı Tora’nın yanında şifahî Tora da (Mişna ve Talmudlar) vahiy mahsulü sayılır. Bu gelenekçi anlayış ve inanışa göre şifahî Tora Hz. Musa’dan itibaren diğer peygamberler vasıtasıyla Sanhedrin (Büyük Meclis) üyelerine ulaşmıştır.

***

Ferîsîler Sanhedrin üyelerinin takipçileri ve şeriatın tavizsiz müdafileridir. Bu şeriat yazılı Tora’daki ahkâmın yanı sıra şifâhî tefsirler ile geleneksel kabulleri de içerir. Başka bir ifadeyle, bu geleneksel kabuller ile tarihî süreçte ihdas edilmiş ritüeller Ferisîler nezdinde Tevrat şeriatıyla aynı kategoride değerlendirilir. Ferisî dindarlık ise gerek yazılı şeriatın, gerek sözlü geleneğin şekilsel boyutunda aşırı titizlenmek ve fakat dinî vecibelerin ahlâkî özüyle pek ilgilenmemek şeklinde kendini gösterir. Ferisîlikteki sahih dinî anlayış (ortodoksi) ve yaşayış kısaca “gösterişçi ve iki yüzlü dindarlık” diye ifade edilebilir.

Ferisîler kendilerince hakikati temsil ettiklerinden, dinî alanda kendi mezheplerinden farklı görüş ve anlayışları benimseyen zümreler sapkınlığın (heretiklik, mülhidlik, zındıklık) temsilcileri olarak telakki edilir. Nitekim Hz. İsa, Ferisîler nazarında tam manasıyla sapkın, yoldan çıkmış birisidir. Daha açıkçası Hz. İsa şeriata karşı çıkmak gibi çok büyük bir cürüm işleyen, bu yüzden de küfre giren birisidir. Buna mukabil Hz. İsa’nın nazarında Ferisîler ikiyüzlülüğün kitabını yazan bir din çetesidir. Hz. İsa görünüşte şeriatın zahirî hududunu tatbikte kılı kırk yarmasına karşın aynı şeriatın bâtınî (derûnî, ahlâkî) hukukunu umursamayan bu din çetesine kimi zaman, “Sizi yılanlar, engerekler soyu!” diye hitap etmiş ve bu taifenin ahlaksız dindarlıklarını şu çarpıcı ifadelerle eleştirmiştir:

Ferisîlerin size söylediklerinin tümünü yapın; fakat onların yaptıklarını yapmayın. Çünkü onlar söyledikleri şeyleri kendileri yapmazlar. Onlar taşınması güç yükleri/mükellefiyetleri başkalarının sırtlarına yüklerler, kendileri ise bu yükleri taşımak için parmaklarını bile kımıldatmazlar. Onlar ne yaparlarsa gösteriş için yaparlar. Mesela, hamaillerini büyük, giysilerinin püsküllerini uzun yaparlar… Havralarda seçkin yerlere kurulmaya bayılırlar. Meydanlarda selamlanmaktan ve insanların kendilerini Rabbî (Din âlimi) diye çağırmalarından zevk duyarlar (Matta, 23/1-7; Markos 12/38-39; Luka 11/43, 46, 20/45-46).

Vay halinize, ey din bilginleri ve Ferisîler! Bir yandan gösteriş için uzun uzun dua edersiniz, öte yandan dul kadınların malını mülkünü sömürüp yersiniz (Matta 23/13-14; Markos 12/40; Luka 20/47)… Vay halinize, Ferisîler! Tek bir kişiyi dininize döndürmek için denizleri, kıtaları dolaşırsınız. Dininize döneni ise kendinizden iki kat cehennemlik yaparsınız (Matta 23/15). “Vay halinize, ey Ferisîler, ikiyüzlüler! Siz nanenin, dereotunun ve kimyonun ondalığını verirsiniz de, Kutsal Yasa’nın daha önemli konularını -adaleti, merhameti, sadakati- ihmal edersiniz (Matta 23/23; Luka 11/42).

Ey kör kılavuzlar! Küçük sineği süzer ayırır, ama deveyi yutarsınız! (Matta 23/24)… Vay halinize, ey din bilginleri ve Ferisîler, ikiyüzlüler! Bardağın ve çanağın dışını temizlersiniz, oysa bunların içi açgözlülük ve taşkınlıkla doludur. Ey kör Ferisî! Sen önce bardağın ve çanağın içini temizle ki dıştan da temiz olsunlar (Matta 23/25-26; Luka 11/39-40)… Vay halinize, ey Ferisîler, iki yüzlüler! Siz dıştan güzel görünen, ama içi ölü kemikleri ve her türlü pislikle dolu badanalı mezarlara benzersiniz. Dıştan insanlara doğru görünüşünüz; ama içte ikiyüzlülük ve kötülükle dolusunuz (Matta 23/27-28).

***

Ezcümle, Hz. İsa’yı tabir caizse illallah ettirip canından bezdiren ve sonunda, “Ey Kudüs! Peygamberleri öldüren Kudüs” (Matta 23/37) diye feryat ettiren Ferisîlik ahlaksız dindarlığın müesses şeklidir. Bu noktada niçin Ferisîlik ve Ferisîler hakkında yazdığım merak konusu olabilir. Beni böyle bir yazı yazmaya sevk eden temel saik, bu seneki kutlu doğum programlarında “güven” ve “güvenirlik” temasının işlenmesidir. Zira “mümin” demek, güven veren ve kendisine güvenilen insan demektir. Hz. Peygamber’in hadisinde ifade edildiği üzere, mümin, insanların elinden ve dilinden selamette/güvende olduğu kimsedir. Oysa bugün bizzat yaşadıklarımdan hareketle kendi adıma söylersem din ve dindarlık konusunda çok titizlenen sayısız dindaşımız bana “Korkirem” türküsündeki şu sözleri hatırlatmaktadır: Cin görirem can görirem, mezarda hortlak görirem, bin türlü tufan görirem, gûllü bir yaban görirem korkmirem bala korkmiren… Bu korkmamazlığım ile vallahi bala, billahi bala, tillahi bala harda bir yobaz görirem, harda bir softa görirem, harda bir molla görirem korkirem… Kandan fikirlerinden, riyakar zikirlerinden korkirem, bala korkirem…

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar
KARAR OKURU 25 Nisan 2017 23:54
Yüreğinize sağlık değerli hocam. Mesele günümüzle ilişkilendirildiğinde daha bir anlam kazanarak 'cuk' diye oturuyor. Allah razı olsun, kaleminize sağlık.
KARAR OKURU 24 Nisan 2017 21:01
Tam isabet...Kisacasi,netice-i kelam....Biz de şu Fersiliklten bi kurtulsak...Eline sağlık hocaların hocası..
güneş 24 Nisan 2017 18:30
Yorumlara baktimda üzüldüm...Bin parçaya bölünmüşüz ... Herkes bildiğini okuyor... Hocam saygılar
Rahmi SEKME 24 Nisan 2017 15:53
Mustafa Hocam, kantarın topuzunu kaçırmışsınız. Korkirem türküsünü çığıranlar, aklı başında Müslümanlara giydirmişler. Türkü'yü kısmen makul görebiliriz, söz yazarı ile okuyan/ı/ları hangi tarağın bezidirler? Bir de buradan baksak olmaz mı?
Miraç Safran 24 Nisan 2017 08:44
Mesih gibi bir sevgi vaizini bile illallah ettiren dinci ferisi kitlesi kıssadan hisse alınsın için anılmış olmalı; korkunç olmayıp mutemet olmak önerilmiş değilse hadisi şerif kapsamınca mümüne yazı hülasasında. Engerekler ile en gerekler arasındaki tefriki yapacak feraset izhar olmadıkça kulda, çarmıhlarda görecek tarih mesihlerini galiba daima...
KARAR OKURU 23 Nisan 2017 21:42
Isa döneminin maun suresi sanki bu ayetler :)
avdeti dönmez 23 Nisan 2017 15:32
memleketin bütün tarlaları itina ile sürülmüştür. diyanet, dini vakıflar, tarikatler, ilahiyat camiası.. say sayabildiğin kadar..buralardaki dominant unsurlar asla müslüman ve türk değildir.
KARAR OKURU 23 Nisan 2017 10:27
Kalemine sağlık...
KARAR OKURU 23 Nisan 2017 01:29
Hocam Allah razı olsun.. Keşke ideolojilere takılıp, yazılanları başka yerlere çekmesek, kim doğruysa onu kabul etsek....
Akıl Tatilde 23 Nisan 2017 01:25
Cum’a Suresi 5. Ayet/28. Cüz مَثَلُ الَّذ۪ينَ حُمِّلُوا التَّوْرٰيةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ اَسْفَاراًۜ بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذ۪ينَ كَذَّبُوا بِاٰيَاتِ اللّٰهِۜ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِم۪ينَ Tevrat’la yükümlü tutulup da onu taşıyamayanların durumu, koca koca kitaplar taşıyan merkebin durumuna benzer. Allah’ın âyetlerini yalan sayan kavmin misali ne kötü! Allah zalimler topluluğunu doğru yola çıkarmaz.
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 23:10
Ne yapıyorlar hocam size bu "dindaş" dediğiniz insanlar da bu ağır ithamları reva görüyorsunuz. Yapılanları eleştirmenin, hoşnutsuzluğunuzu dile getirmenin daha sade daha yapıcı bir yolu yok mudur siZin gibi kalemi kuvvetli, ilmi kuvvetli birisi için? Zira bu şekilde olursa " ... onlar birbirlerine karşı merhametlidir" ayetini nereye koyacağız bu ayetle nasıl amel edeceğiz. Vesselam
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 22:28
Hz.İsa esseni idi. İngilizce'deki essential kelimesinin de kökeni olan kelime.Vaftizci Yahya'da esseni idi. Roma pagan adetlerini yahudilikle meczeden Herod' a karşı bu iki gurup (esseniler ve ferisiler) muhalifti. Lakin muhalefet yöntemleri farklıydı. Ferisiler şiddet yanlısıyken esseniler barışçı yöntemlerle mücadeleyi savunuyordu. ''Size tokat atana diğer yüzünüzü çevirin'' sözü muhtemelen ferisilere karşı söylenmiş bir sözdü.Hristiyanlık devlet dini olana kadar bu anlayış hep kabul gördü...
cengiz güler 22 Nisan 2017 20:24
kaleminize kuvvet :)
Ahmet 22 Nisan 2017 19:24
Allah'ın varlığına veya yokluğuna dair delil getirmeyen dinler, onu kullanan tüccarların elinde bir oyuncak ve silahtır. Tıpkı, mızrakların ucuna kuran ayetleri takan Muaviye'nin yaptığı gibi...
Serkan 22 Nisan 2017 19:14
Ömer gibi geldiler Muaviye oldular. Hala anlamadınız mı?
Hüdavendigar 22 Nisan 2017 19:02
allah razi olsun
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 18:04
Teşekkür ederim.Güzel bir yazı.Sizi severek takip ediyoruz.Bruxelles den Selamlar.
Turgut 22 Nisan 2017 15:38
Hocam, bu yazıda Yahudileri değil BİZİ anlatmışsınız. Sağolun...
Akıl Tatilde 22 Nisan 2017 14:48
yazar da dahil, bu günün dindarlık iddiasında olan İNSANLARIN​A benziyorlar​
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 14:40
Ağzına sağlık.
avdeti dönmez 22 Nisan 2017 13:54
sayın editör masası, sansüre veya uyumaya devam kararındasınız anlaşılan. okuyucu yorumlarını yayınlayıp- yayınlamamaktaki kriterlerinizi zahmet edip paylaşsanız da, biz de ona göre yazıp yollasak veya gazetenize uğramasak. boşuna mı gözlerimizin nurunu iki satır yorum yapacağız diye döküyoruz, bilmek bizim de hakkımız. ahmak yerine koymayın insanları lütfen, rica ediyoruz.
fikrin namusu 22 Nisan 2017 14:13
3
Arkadaş senin yorumun yayınlanmış. Öyle ahım şahım da birşey yazmamışsın. Türkçen de pek bir bozuk. Kim niye sansürlesin seni?
avdeti dönmez 22 Nisan 2017 15:13
1
ooo, sayın editörrr.. reaksiyonun tersi de düzü de indimizde makbuldür. ha şöyle sesinizi duyalım yaw. amma velakin türkçemiz ile alaklı su-i beyanda bulunmuşsunuz ki, bu beni dara götürür. sebebim sensin:)
Yağmur Atsız 22 Nisan 2017 13:52
Originali, yani doğrusu: "Harda bir arslan görirem korkmiyrem; Harda Müselman görirem korkiyrem!" Evraqda sahtecilik İslamiyet'de de ağır suçdur. Yağmur Atsız
Lutfi B. 22 Nisan 2017 13:43
Halkının çoğu müslüman olan toplumuz içindeki "ferisiler"in son yıllarda ki görece artışı siyasi ortamın buna malesef "istemeden" zemin hazırlamasıyla kısmen izah edilebilir. Ak partinin amacının başlangıç itibariyle daha temiz bir toplum, daha şahsiyetli bireyler ve hiç değilse İslami değerlerin ruhunun yönetim kademelerine görece hakim olması gibi düşüncelerle toplumumuz tarafından benimsenmesi, sonuç olarak ferisilerin artmasına katkı sunmuştur. Bu "fetö" gerçeği dikkate alındığında, bir ihtimal güç zehirlenmesiyle izah edilebilir. Ancak, Mustafa hoca gibi bütün gayreti İslam İlahiyatı konusunda fikir üreten bir alimin düşünceleri dolasıyla "aforoz"a maruz kalması her vicdan sahibinin "DUR" demesi gereken bir durumdur. Fikir sahiplerinin rakipleri fikir üretenlerdir ve fikri tartişmanın da bir ahlakı vardır. Müslüman toplumunun ferisilerilerinin en somut örneği "fetö" hareketidir, fakat onun yerini almaya çalışan palazlanmış fetö benzerleri maalesef toplumumuzu çürütmeye devam etmektedirler.
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 13:25
sayın hocam, sizi büyük bir dikkat ve saygıyla takip etmeye çalışıyorum.hiç duymadığım ve bilmediğim bu konuda bilgilendirdiğiniz için çok teşekkür ederim. konu üzerinden asırlar geçmesine rağmen ,ne kadar güncel.
avdeti dönmez 22 Nisan 2017 12:18
peygamber saf bir din tebliğ ettiydi. hemen akabinde yahudiliğe benzettiler. sırtlan gibi çöktüler, murdar ettiler ceylanımı. o günden beri vegitaryanız, otluyoruz.
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 11:39
Her geçen gün ferisiler devlet eli ile güçlendirilip stadlarda şovlar yaptırılıyor...onlara yapılan her tür eleştiri din düşmanlığı ve fetöcülük suçlamaları ile buharlaştırılıp din ellerinde tekele dönüşüyor.. Diyanette iktidarın rant ve oy hesabını uğruna susuyor...
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 11:15
Sivri de olsa, aşırı da olsa, haksız bile olsa eleştiriden korkmamak, kaçmamak lazım. Zamanında eleştirilseydi, kol kırılır yen içinde kalır hesabı kulak üstüne yatılmasaydı son yıllarda yaşanan olaylar belki hiç yaşanmazdı..
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 10:50
Tek kelimeyle Harika bir bilgi umuyorum bu gün yaşanılanlara mümkünse bu bilgiler ışık olur ...
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 10:43
Sadece ferisiler değil, tüm yahudi mezheplerine baktığımızda müslümanların aynı yoldan gittiklerini görürüz. Sıkıntı bunu görebilmekte. Aşağıda bu zihniyete sahip birisi içini dökmüş. Yahudiler SİNA çölünü geçtikten sonra yaşadıkları esaret sonucu kendilerine o kadar yabancılaşmışlardı ki puta tapan bir kavmi gördüğünde 'bize de böyle bir put yapsana' demekten kendilerini alamadılar. Hiç kusura bakmayın. O kadar Kur'an'da yahudi ve Hıristiyanlar ile ilgili ayet var. Bunlar yahudiler veya Hıristiyanlar için değil, tehlikeyi gösteren biz müslümanlar içindir. Siz kendinizi lâ yusel görmeye devam edin. Yapacak bir şey yok.
evin 22 Nisan 2017 10:12
ünlü biyolog E.O. WİLSON demiş ki "insanlığın ilerlemesi için dinler ortadan kalkmalı. kabile yapımız nedeniyle insanlığa ve dünyaya zarar veriyoruz. böyle devam ederse hep beraber yok olacağız vs vs." ne dersiniz hocam bu görüşe?
Bülent 22 Nisan 2017 10:46
2
Hocam ne der bilmem ama Evin hanım, ben dinimden memnunum, değerlerime güveniyorum, ideal medeniyet potansiyeli benim inancımda ve E.O.Wilson'un yapay dinine iman edecek değilim derdim.
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 13:37
1
güzel demiş, sağolsun da insan dinsiz inançsız olamıyor maalesef. aydınlanmadan beri toplumsal yapıyı dinden arındırma çabası devam ediyor ancak kapıdan kovsanız bacadan giriyor inanç sistemleri ve benzerleri. hristiyanlığı kovuyorsunuz, kenardan budistlerin sayısı artıyor. doğu dinlerini araştırıyor insanlar, yogaya gidiyor, feng shui, kabalizm, scientology, v.s. müslümanlığı çıkarıyorsunuz toplum hayatından, müslüman olmadan tasavvufa merak salıyor, budist oluyor, deist oluyor, o olmayan kendini komplo teorilerine veriyor, hiç olmadı vejeteryan olup onu bir din gibi yaşıyor. illa inanacak birşey lazım. aksi gibi kapıdan kovduğunuz kurumsallaşmış din, bu sefer bütün ahlaki ve felsefi birikiminden kopuyor, eğitim kesintiye uğruyor, doku bozuluyor sonra "tanrı gaylerden nefret ediyor" diyip kürtaj kliniklerini yakan hristiyanlar, ışid, siyonistler çıkıyor ortaya. öte yandan wilson bu sözü söylediğinde göbeklitepe henüz kazılmamıştı ve dinlerin ortaya çıkışı ile ilgili temel varsayım "yerleşik hayata geçtikten sonra insanları kontrol etmek, sınıf farklarını korumak" için yaratılmış bir yapı olduğu idi, dolayısı ile modern toplumda gerekli olmadığı düşünülüyordu. ama göbeklitepe kazılarının ortaya çıkardığı vaziyet farklı: insanlar yerleşik hayata geçmeden önce din mevcut, ve hatta ortak inanç sistemi yerleşik hayata geçişi sağlayan önemli bir unsur. hal böyleyken nasıl ortadan kalkacak din?
KARAR OKURU 23 Nisan 2017 12:13
0
Wilson yanılmış. Bu tür çıkarımlar tipik aydınlanmacı elitist düşüncenin yansımasıdır. Din, onlara göre korku ve karanlığın nedenidir, onlar, insanların kurtarılması gerektiğine ve bu kurtuluşun kendileri gibi "elitler" tarafından yönlendirme ve zorlama ile olacağını sanır, Oysa onlar ütopyalarına engel olan şeyin kaynağının din ya da kabilecilik olduğunu sanan ahmaklardır. Onlar sadece dine değil aileye de karşıdır. Oysa, gerçekte sadece kendini doğrulayan "dünya karanlık bir yere gidiyor" kehanetleri için var gücüyle çalışmaktadırlar.
"Yeter, bu kadar sapıklık yeter" diye yazan kişi, niçin bu kadar gocundun anlamadık. Kullandığın dildeki kabalık tam da ferisiliktir. Hocanın dert yandığı problemin ne kadar getçek olduğu da böylece şahitlendirilmiştir.
KARAR OKURU 22 Nisan 2017 08:31
Ferisilik bizim Müslümanlığımızın aynısıymış . Fazlası var eksiği yok .
Ömer Faruk 22 Nisan 2017 06:41
Yeter dindarı eleştireceğim diye yaptığın bu sapıklık yeter Dindar insanların dışındaki dünya çokmu temiz Dindarın hatasının kör gözüne batmasının iki sebebi var Birincisi beyaz kağıdın üzerindeki lekenin daha fazla dikkat çekmesi gibi İki ve daha önemlisi bireysel müslümanlığın yaşandığı, toplumsal müslümanlığın yaşanamadığı şeriat hukukunun ilga edildiği bir dünyada ancak böyle dindarlık olur Kötülüklere zorlayan, kokuşmuş,eskiden tevarüs eden toplum yapısını niçin görmek istemiyorsun. Yeter!
Bülent 22 Nisan 2017 10:30
0
Toplumsal müslümanlık için evvela bireysel hayatlarda İslam'ın hakim olması gerekir. İslam'ı hayatına hakim kılan bireyler çoğaldıkça bu toplumsal anlamda bir dönüşümü getirecektir. Şeriat yok diye İslam'ı yaşamayacak mıyız? Silah zoruyla mı şeriat'ı getireceğiz?! Nebevi yöntemde bunu mu gördün mübarek!
Takipci 22 Nisan 2017 11:35
1
Omer Faruk bey, 'seriat hukuku'ndan bahsettiginiz icin bu cevabi yaziyorum. Cemel Savasi'nda, cennetle mujdelenenler de dahil, buyuk sahabeler birbirleriyle savastilar, birbirlerini oldurduler. O zamanda bile 'seriat hukuku' boyle bir katliama mani olamamistir. 1400 yil sonra ne faydasi olabilir ki...?
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN