GİZEM KARATAŞ / KARAR RÖPORTAJ
Girişimciliğin, hayal etmenin yaşı yok. Ahmet Yiğit Başoğlu ve Hazar Balcı bunun en iyi örneklerinden. Ahmet Yiğit Başoğlu henüz 5 yaşında, madenci ailelerin çocukları daha fazla ağlamasın diye bir ‘Madenci Yaşam Destek Ünitesi” kıyafeti tasarlamış. Yiğit, bu projesi ile yaşam destek ünitelerini giyilebilir hale getirmiş. Bu kıyafet Ahmet’in tek projesi de değil. Aynı zamanda yıldırımlar üzerinden enerji depolamayı ve kendi deyimiyle fosil yakıt tüketimini de bitirmeyi hedefliyor. 16 yaşındaki Hazar Balcı ise kendisi gibi birçok müzisyenin sorunu olan yanlış notaların doğrularını yayınlamak için bir internet sitesi kurmuş. Hazar, Yiğit ve daha nicelerini bir araya getiren isim ise ‘Bir Fikrin mi Var’ yarışmasının kurucusu Fuat Sami. Kendisinin de değerlendirilmeyen bir girişimcilik hikayesi var.
PROJEYE İNANCIM YOKTU
Hazar Balcı, citonotes.com internet sitesini kurmaya 14 yaşında karar vermiş. Bu site, yanlış yazılan müzik notalarının doğru hallerinin bulunmasına yönelik bir proje. Balcı, lise 1’inci sınıfta okulunun sene sonu konseri için hazırlık yaparken sürekli yanlış notalara rast gelmiş ve bu durum süreci epey zorlaştırmış. Hazar, o dönemi şu şekilde anlatıyor: “Notalardan birini doğru bulsak diğeri mutlaka yanlış çıkıyordu. Okuldan da bize bir proje ödevi verilmişti. ‘Neden olmasın’ dedim ve iş yarışma finaline kadar geldi. Aslında ödev sandığımız okulumuzun düzenlediği bir girişimcilik yarışmasıymış. O yarışmada ilk 3’e giremedim. Derece alamayınca projeye olan inancım düştü. Sonrasında katılmam için bir yarışmadan daha bahsettiler bana. Yedeğin yedeği olarak yarışmaya katıldım. Sonra yarışmacı sayısı düşünce katılmak durumunda kaldım. Yarışmanın ilk turunda finale kaldım ve projeye inancım tazelendi.’’
OKULU ÖN PLANDA
İnternet sitesini geliştirirken eski piyano öğretmeninden destek alan Balcı, ilk başta anonim şarkılarla yola çıkmış ki telif hakkı yüzünden başı ağrımasın. Hazar, telif hakkı konusunda hukuki destek alacağını da söyledi. ‘Tüm bunlarla uğraşırken okul hayatın nasıl gidiyor’ diye sorduğumda ise şu yanıtı verdi: “Biz projeye yazın ağırlık vermeyi planlıyorduk ama ülke olarak yaşadığımız darbe girişiminden sonra bütün randevular iptal oldu. Bu olaylar yaşanmasaydı projede hızlı bir yol kat etmiş olacaktım ama şimdi okulla beraber haliyle beklemek durumunda kalıyoruz.’’
GENETİK MÜHENDİSİ OLACAK
Şu anda 3 müzik aleti çalabilen Hazar, ilerde ise müziği hobi olarak kalsın istiyor. Meslek olarak ise hedefi adli kriminolog ya da genetik mühendisi olmak. Balcı, yarışmadan kazandığı KOSGEB desteğini ise henüz almamış. Projesi onaylandıktan sonra 100 bin lira hibe alacağını söyleyen Balcı, “Bu para ödülünü alabilmem için öncelikle projeyi hayata geçirmem gerekiyor. İnternet sitesi şu an hala demo olarak yayında. Hayata geçtikten sonra neye ne kadar ihtiyacımız olduğuna bakıp, desteğimizi alacağız’’ diye konuştu.
İLK 10’A BİLE GİREMEDİM
“Bir Fikrin mi Var” yarışmasının kurucusu Fuat Sami ise kendi girişimcilik hikayesini şöyle anlatıyor: “Ben yurt dışında biyoloji okudum. Türkiye’ye döndüğümde ise danışmanlık işi yapmaya başladım ama üniversitedeyken içimde ukde kalmıştı ve ben de bir girişimcilik yarışmasına katıldım. Bir projem vardı ancak 100 kişinin katıldığı yarışmada ilk 10’a bile giremedim. Profesyonel hayatta 4-5 yıl çalıştıktan sonra gençler için bir yarışma düzenlemeyi düşündüm ve ‘Bir Fikrin mi Var?’ yarışması ortaya çıktı. Hüsnü Özyeğin, Pınar Eczacıbaşı, Ali Sabancı gibi iş dünyasının önemli isimleri projeye destek çıktı.’’
OKUMA-YAZMAYI KENDİ BAŞINA ÖĞRENDİ
Ahmet Yiğit ise babası Sinan Başoğlu’nun anlattığına göre toplumsal olaylara karşı duyarlı bir çocuk. Soma’daki maden faciasında babası ölen çocukların ağladığını görmüş. Haberlerde duyduğu kadarıyla bir yaşam ünitesi ihtiyacı olduğunun farkına varmış. Başoğlu yaşananları şöyle anlattı: “Bu olaydan sonra bir gece yarısı beni uyandırdı ‘Baba kalk çizim yaptım’ diye. Madencilerin hayatta kalmasını sağlayan yaşam ünitesini giyilebilir hale getirdiği bir çizim gösterdi bana. Sonrasında Fuat Sami ile yollarımız kesişti ve Yiğit’in bu projesinden ona bahsettim. Kendisinin de çok hoşuna gitti.’’
IQ’SU BİNDE 1,5’LUK DİLİMDE
‘Sizden yardım aldı mı’ diye sorduğumda babası yardım almamak için kendi başına okuma-yazma öğrendiğini anlattı: “Yalnızca teknik detaylarda yardımcı oldum. Çünkü okuma-yazma bilmiyordu, bana soruyordu. İlerleyen süreçte her şeyi bana sormaktan sıkıldı ve 2 haftada kendi başına okuma-yazmayı öğrendi. 7 aylıkken konuşmaya başladı. 1,5 yaşında Yiğit’ten bir konuda yardım istedim, ‘Bu konuda inisiyatif alamam’ dedi. Kurduğu cümle bizim için dönüm noktası oldu. Yiğit, üstün zekalılar arasında IQ’su ile 1000’de 1,5’luk dilimde yer alıyor.”
PROGRAMA ÖZEL OLARAK HİBE ARTIRILDI
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), Türkiye genelinde girişimcilere hibe desteği sunuyor. Onaylanan projelerin hayata geçmesi için 50 bin lira hibe veriyor. İhtiyaç halinde bu destek 700 bin liraya kadar çıkabiliyor.
Normalde bu hibelerin tamamı 18 yaş ve üzeri katılımcılara veriliyordu. Gençlere özel olarak hibe desteğinde yaş sınırı kaldırıldı ve 50 bin liralık hibe limiti de 100 bin liraya kadar çıkarıldı.
DESTEK ÇIKAN OLMADI
Yiğit’in projesi hayata geçecek desteği görememiş. Birçok firmaya başvurduğunu söyleyen Başoğlu, projenin prototipini bile rahmetli annesinin diktiğini söyleyerek öyle konuştu: “KOSGEB’in verdiği 450 bin liraya başvurduk ancak yeterli değil. Türkiye’nin önemli firmalarından 370’ine başvurdum dönen olmadı. Kaldı ki biz illa maddi bir destek beklemiyoruz yalnızca gideceğimiz yolda bir rehberlik yapmalarını istemiştik. Çocukların hayal gücünü sınırlamamak lazım.’’
ANNESİ ONA VAKİT AYIRSIN DİYE
Aslında Yiğit icat çıkardığının farkında bile değil. Annesi çiçeklerini sularken çok fazla zaman harcıyor ve o süreçte onunla ilgilenemiyor diye tarım sulama teknolojisi geliştirmiş. Çiçeğin hangi zaman aralıklarında sulanmaya ihtiyacı olduğunu hesaplayarak, damlalık yardımıyla çiçeğin kendi kendini sulamasını sağlamış. Bir de Yiğit’in en büyük projesi yıldırım depolayarak enerji üretmek. Kendi deyimiyle “fosil yakıt tüketimini” tarihe gömmek. Kendisi enerjinin doğanın içinde olduğuna inanıyor.
