Wall Street Journal (WSJ) gazetesinde yer alan habere göre, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri harekatı yeni bir evreye girdi. Beşinci haftasına giren savaşta müttefiklerin yeni stratejisi; İran'ın savaştan sonra toparlanmasını uzun ve acılı bir sürece dönüştürmek amacıyla ülke ekonomisini felç etmek olarak belirlendi.
Operasyonların temel amacı, dünya petrolünün yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki İran ablukasını kırmak. ABD Başkanı Donald Trump, boğazın trafiğe açılması için Tahran yönetimine Salı akşamına kadar süre tanıdı.
İsrailli yetkililer, ülkenin devasa enerji tesislerini vurmak için bu hafta Washington'dan gelecek yetkiyi beklediklerini ifade ederken, Başkan Trump WSJ'ye verdiği röportajda sivil altyapıyı da kapsayan çok daha sert bir senaryonun sinyalini verdi.
Trump, ABD'nin İran'daki tüm köprüleri ve elektrik santrallerini vurmaya hazır olduğunu belirterek, "Öyle bir hasar yaratırız ki, şanslılarsa ve hala bir ülkeleri kalırsa, yeniden inşa etmeleri 20 yıl sürer" dedi.
Sivil altyapıya yönelik bu tür saldırıların uluslararası hukuku ihlal etme riski taşımasına rağmen, ABD ve İsrailli yetkililer, söz konusu tesislerin İran ordusu tarafından kullanılan malzemeler ürettiği gerekçesiyle "meşru hedefler" olduğunu savunuyor.
PETROKİMYA SEKTÖRÜNÜN YÜZDE 85'İ VURULDU
İsrail ve ABD, enerji dışı ekonomik hedeflere yönelik saldırılarını halihazırda hızlandırmış durumda. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz'ın açıklamalarına göre, pazartesi günü İran'ın petrokimya üretiminin yaklaşık yarısını gerçekleştiren Asaluyeh'deki en büyük petrokimya tesisi vuruldu.
Geçtiğimiz günlerde Mahşehr ve Tebriz'deki tesislerin de bombalanmasıyla birlikte Katz, İsrail'in İran'ın petrokimya ihracat kapasitesinin yüzde 85'ini yok ettiğini duyurdu. İsrail Savunma Bakanı'na göre sadece petrokimya endüstrisi, son iki yılda İran Devrim Muhafızları Ordusu'na yaklaşık 18 milyar dolar gelir sağlamıştı.
Çelik ve ilaç sanayisi de hedefler arasında yer aldı. Ahvaz'daki Huzistan Çelik Fabrikası ve İsfahan'daki Mübareke Çelik Tesisi ile Tahran'daki Tofigh Daru ilaç fabrikası İsrail güçleri tarafından vuruldu.
KÜRESEL ENERJİ PİYASASI ALARMDA
Ekonomik hedeflerin vurulması, savaşı tam bir "ekonomik yıpratma" savaşına dönüştürdü. İran Devrim Muhafızları, sivil altyapılarının vurulmasına misilleme olarak İsrail ve Körfez ülkelerinin altyapılarını hedef alıyor.
İran şu ana kadar Bahreyn ve Abu Dabi'deki petrokimya tesisleri ile Kuveyt'teki petrol, su arıtma ve elektrik altyapılarını vurdu. Pazar günü ise İsrail'in güneyindeki Neot Hovav sanayi bölgesi İran füzelerinin hedefi oldu. Çatışmaların Körfez'in enerji merkezlerine sıçraması ve tankerlerin Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalması, küresel petrol fiyatlarını 2022'den bu yana en yüksek seviyelere taşıdı.
İRAN GERİ ADIM ATMIYOR, HALK KRİZİN PENÇESİNDE
Diplomatik kaynaklar, arabulucuların Hürmüz Boğazı'nın geçici ateşkes karşılığında açılması yönündeki tekliflerinin Tahran tarafından reddedildiğini aktarıyor. Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nden (INSS) Raz Zimmt, İran'ın düşmanlarına zarar verebildiği sürece daha fazla ekonomik acıyı göze almaya hazır göründüğünü belirtiyor.
Ancak savaşın faturası İran halkı için giderek ağırlaşıyor. Yıllardır süren Batı yaptırımları nedeniyle zaten kırılgan olan ekonomi, fabrikaların bombalanması ve üretimin durmasıyla yeni bir çöküş yaşıyor. WSJ'ye konuşan İranlılar, temel gıda fiyatlarının hızla arttığını ve fabrikaların kapanmasıyla işsizliğin patlama yaptığını dile getirerek, hedeflenen ekonomik çöküşün rejimi değil, yalnızca sıradan halkı vurduğundan endişe ettiklerini ifade etti.
