ABD Başkanı Donald Trump, perşembe günü Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, İran ile ya bir anlaşmaya varılacağını ya da sonucun Tahran yönetimi için talihsiz olacağını belirtti. Müzakerelerin devam etmesi için 10 ila 15 günlük bir sürenin yeterli ve "maksimum" sınır olduğunu ifade eden Trump, olası bir askeri müdahalenin sinyallerini verdi.
WSJ: ABD, İran’a yönelik saldırıları kademeli planlıyor
Bloomberg'de yer alan habere göre, ABD'nin Ortadoğu'ya yönlendirdiği iki uçak gemisi, savaş uçakları ve havada yakıt ikmal tankerlerini içeren bu geniş çaplı sevkiyat, ülkenin 2003'teki Irak işgalinden bu yana gerçekleştirdiği en büyük askeri yığınak olarak kayıtlara geçti. Bu hamle, Trump'ın ocak ayı başlarında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu iktidardan uzaklaştırmadan önce emrettiği askeri hareketliliği de gölgede bıraktı.
TÜM UNSURLAR MART AYINDA SAHADA YERİNİ ALACAK
Wall Street Journal'ın haberine göre, ABD'nin bölgeye kara birlikleri konuşlandırması beklenmezken, söz konusu askeri yığınak Trump'ın İsrail ile işbirliği içinde günlerce sürecek kapsamlı bir harekat başlatma ihtimalini güçlendiriyor. Görüşmelerde, geçtiğimiz haziran ayında İran'ın nükleer programına yönelik düzenlenen gece yarısı saldırılarından çok daha geniş çaplı bir harekat öne çıksa da, Trump'ın Tahran'ı müzakere masasına çekmek için sınırlı bir önleyici saldırı seçeneğini de değerlendirdiği belirtiliyor. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İran'ın önümüzdeki birkaç hafta içinde müzakerelere yanıt vermesinin beklendiğini, ancak bu süreden önce askeri eylem olasılığının da dışlanmadığını kaydetti. Çarşamba günü Durum Odası'nda yapılan toplantıda ise bölgeye yönlendirilen tüm Amerikan askeri unsurlarının mart ayı ortasına kadar yerlerini alacağı bildirildi.
"İRAN'A MÜZAKEREDE ESNEK OL MESAJI"
Uçuş takip sitesi FlightRadar24 verileri; ABD askeri kargo uçakları, havada yakıt ikmal tankerleri, gözetleme uçakları ve insansız hava araçlarının Katar, Ürdün, Girit ve İspanya'daki üslere yönelik uçuşlarında ciddi bir artış olduğunu gösteriyor. Bölgeye sevk edilen unsurlar arasında KC-46 ve KC-135 yakıt ikmal uçakları, asker ve ağır ekipman taşıyan C-130J kargo uçakları, E-3 Sentry (AWACS) radar uçakları ve RQ-4 Global Hawk gözetleme dronları bulunuyor. Deniz gücü açısından ise bölgede Tomahawk füzeleri taşıyabilen Arleigh Burke sınıfı muhriplerin eşlik ettiği USS Abraham Lincoln uçak gemisi ile 13 milyar dolarlık maliyetiyle ABD'nin en pahalı savaş gemisi olan USS Gerald R. Ford uçak gemisi yer alıyor. Washington Yakın Doğu Araştırmaları Enstitüsü Askeri Araştırmalar Direktörü Michael Eisenstadt, bu iki uçak gemisinin daha sürdürülebilir operasyonlar için geniş seçenekler sunduğunu ve İran'a müzakerelerde daha esnek olması gerektiği mesajını verdiğini vurguladı.
İran'dan ABD'ye uyarı: Meşru müdafaa hakkımızı kullanırız
BÖLGEDEKİ ABD GEMİLERİ RİSK ALTINDA
ABD ile İran arasında artan jeopolitik gerilim, küresel piyasalarda da etkisini anında gösterdi. Hisse senedi piyasalarında düşüş yaşanırken, küresel gösterge olan Brent tipi ham petrolün varil fiyatı perşembe günü 71 doların üzerine tırmandı. Uzmanlar, olası bir çatışmanın ABD'yi Orta Doğu'da 1991'den bu yana kendi tercihiyle girdiği üçüncü büyük savaşa sürükleyebileceği konusunda uyarıyor. Hudson Enstitüsü savunma analisti Bryan Clark, önceki ABD ve İsrail saldırılarında İran'ın hava savunma sistemlerinin büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini, ancak asıl riskin Basra Körfezi, Arap Denizi ve Kızıldeniz'deki ABD gemilerine yönelik seyir ve balistik füze saldırıları olduğunu belirtti. Ayrıca, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yüzde 25'inin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılma ihtimali de masadaki en ciddi risklerden biri olarak değerlendiriliyor.
REJİM DEĞİŞİKLİĞİ İHTİMALİ VE İRAN'IN DİRENCİ
Haziran 2025'te gerçekleştirilen ABD saldırıları İran'ın nükleer programıyla bağlantılı üç tesise odaklanmışken, yeni planların İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tesislerini ve dini lider Ayetullah Ali Hamaney dahil olmak üzere üst düzey yönetimi hedef alabilecek bir rejim değişikliği çabasına dönüşebileceği tartışılıyor. Ancak ABD merkezli Ulusal İranlı Amerikalılar Konseyi Başkanı Jamal Abdi, İsrail'in haziran ayındaki saldırılarda DMO'nun üst düzey liderlerini hedef aldığını, buna rağmen İran'ın 24 saat içinde toparlanıp karşılık verebildiğini hatırlattı. Abdi, Tahran yönetiminin bu tür olası senaryolara karşı planlamalar yaptığını ve üst düzey suikast girişimlerine karşı artık çok daha dirençli olabileceğini kaydetti.
