Televizyon dünyasının en çok izlenen ve bir döneme damgasını vuran yarışma programlarından biri olan America’s Next Top Model (ANTM), modern izleyicinin gözünde artık sadece bir eğlence programı değil, aynı zamanda ciddi bir eleştiri konusu. 2003 yılından 2018 yılına kadar tam 24 sezon boyunca ekranlarda fırtınalar estiren şov, bugünlerde Netflix’te yayınlanacak olan yeni bir belgesel ile tekrar gündemde. Yarışmanın yaratıcısı ve sunucusu dünyaca ünlü süper model Tyra Banks, programda yaşanan tartışmalı anlar, yarışmacılara yönelik sert tutumlar ve etik dışı bulunan zorluklar hakkında ilk kez bu kadar kapsamlı bir şekilde konuştu.
Belgeselin temelinde, "Reality Check: Inside America’s Next Top Model" adlı üç bölümlük belgesel serisi yer alıyor. Belgeselde Tyra Banks ile birlikte jüri üyeleri Jay Manuel, J Alexander ve Nigel Barker da yer alarak geçmişteki şok edici anları değerlendiriyor. Banks, özellikle dördüncü sezonda yarışmacı Tiffany Richardson’a karşı sergilediği ve hafızalara kazınan öfke patlamasının "çok ileri gittiğini" itiraf ediyor. Ancak bu itiraflar, programın bıraktığı derin izleri silmeye yetecek mi, orası hala büyük bir tartışma konusu.
YARIŞMACILARDA TRAVMA OLUŞTURDU
Programın eski yarışmacıları, çekimler sırasında yaşadıklarını "iyileşmesi zor yaralar" olarak tanımlıyor. İlk sezonda yer alan Ebony Haith, ten rengi ve saç tarzı nedeniyle maruz kaldığı eleştirilerin kendisini hala etkilediğini belirtiyor. Haith, programın o dönemdeki ırkçı yaklaşımları normalleştirdiğini savunurken, yapım ekibinden bugüne kadar hiçbir özür almadığını da ekliyor. Yarışmanın 18. sezon birincisi Sophie Sumner ise Amerikan versiyonunun reyting uğruna modellerin sınırlarını zorladığını, fırtınalı bir havada gökdelenin tepesinde fotoğraf çekimi yapmaya zorlandıklarını dile getiriyor.
Programın yayınlandığı dönemde sosyal medyanın bu kadar güçlü olmaması, birçok skandalın o günlerde daha kolay örtbas edilmesine neden olmuştu. Ancak günümüz perspektifiyle bakıldığında, yarışmacılara uygulanan "etnik köken değiştirme" çekimleri ve beden aşağılama (body-shaming) gibi unsurlar, izleyiciler tarafından kabul edilemez bulunuyor. Belgeselin yönetmenleri Daniel Sivan ve Mor Loushy, Tyra Banks’in bu projeye katılarak kendi tarafını anlatmak istediğini ancak nihai kurgu üzerinde hiçbir kontrolünün olmadığını vurguluyor.
REYTİNG UĞRUNA RİSK
Yarışmanın 18. sezon birincisi Sophie Sumner, Amerikan versiyonun İngiliz versiyonuna kıyasla çok daha sert bir yapıya sahip olduğunu belirtiyor. Sumner, yapım ekibinin kendisini fırtınalı bir havada 338 metre yükseklikteki Macau Kulesi’nin tepesinde fotoğraf çekilmeye zorladığını, üstelik bu durumun yükseklik korkusu bilindiği halde reyting kaygısıyla yapıldığını dile getiriyor. Katılımcıların ruh sağlığı ve güvenliğinin (duty of care) gözetilip gözetilmediği sorusuna gülerek yanıt veren Sumner, o dönemde hiçbir yardımın sağlanmadığını ve her şeyin dramayı artırmak üzere kurgulandığını belirtiyor.
TYRA BANKS VE 'REALITY CHECK' BELGESELİ
Netflix'in yeni belgeseli, Tyra Banks ve diğer jüri üyelerinin bu sarsıcı anlara dair savunmalarını da içeriyor. Tyra Banks, programı aslında moda dünyasındaki ırksal adaletsizlikle savaşmak ve çeşitliliği teşvik etmek amacıyla yarattığını savunuyor. Ancak günümüz perspektifinden bakıldığında, Banks'in bu amacı gerçekleştirirken reyting makinesinin bir parçası haline geldiği ve Tiffany Richardson'a yönelik hafızalara kazınan öfke dolu tiradı gibi anların "çok ileri gittiği" bizzat kendisi tarafından da kabul ediliyor. Belgeselin yönetmenleri Daniel Sivan ve Mor Loushy, Banks'in bu süreçte kendi hikayesini anlatma ihtiyacı duyduğunu ifade etse de izleyicilerin geçmişi modern etik standartlarla sorgulama sorumluluğu olduğunu vurguluyor.
