Suriye'nin devrik lideri Beşar Esad, kardeşi Mahir Esad ve kuzeni Necib Atıf, Şam 4. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından vatana ihanet ve sivillere yönelik suçlar kapsamında idama mahkum edildi. Gıyabında verilen bu en ağır cezanın ardından, Rusya'ya sığındığı bilinen Esad'ın akıbeti ve nerede olduğu merak konusu oldu.
Ortadoğu'da deprem etkisi yaratan son dakika gelişmesi! Yıllarca süren yıkıcı iç savaşın ve ağır insan hakları ihlallerinin baş aktörü olarak gösterilen Suriye'nin devrik lideri Beşar Esad ile en yakın kurmayları hakkında beklenen tarihi karar açıklandı.
Şam 4. Ağır Ceza Mahkemesi; Beşar Esad'ı, ordunun operasyonel beyni olan kardeşi Mahir Esad'ı ve rejimin kilit ismi kuzeni Necib Atıf'ı doğrudan idama mahkum etti. Kararın duyulmasıyla birlikte Suriye genelinde güvenlik alarmı en üst seviyeye çıkarılırken, milyonların aklında tek bir soru var: Rusya'nın koruması altında olduğu bilinen Beşar Esad yakalanıp idam edilecek mi?
SURİYE'DE TARİHİ HESAPLAŞMA NETİCELENDİRİLDİ
Suriye'de rejimin yıkılmasının ardından başlayan hukuki hesaplaşma süreci, ülkenin kaderini belirleyen en kritik davalardan birinin sonuçlanmasıyla zirveye ulaştı. İnsan hakları ihlalleri ve devlete karşı işlenen suçların soruşturulduğu dosya kapsamında, Şam 4. Ağır Ceza Mahkemesi heyeti nihai hükmünü açıkladı. Mahkeme; devrik rejim lideri Beşar Esad ile birlikte, üst düzey subayları, kardeşi Mahir Esad'ı ve kuzeni Necib Atıf'ı en ağır yaptırım olan "idam" cezasına çarptırdı. Bu sarsıcı kararın ajanslara düşmesiyle birlikte, arama motorlarında günün en çok araştırılan başlıkları hızla "Beşar Esad idam edilecek mi?" ve "Esad şu an nerede yaşıyor?" soruları oldu.
RUSYA ESAD'I TESLİM EDECEK Mİ?
Şam Mahkemesi'nin verdiği bu karar, Suriye halkı için hukuki ve sembolik bir zafer olarak görülse de, kararın fiiliyatta nasıl infaz edileceği büyük bir soru işareti barındırıyor. Bilindiği üzere Beşar Esad, rejimin çöküş sürecinde Rusya'ya sığınmıştı. Hukukçulara ve uluslararası ilişkiler uzmanlarına göre, gıyabında (yokluğunda) verilen bu idam cezasının infaz edilebilmesi için Esad'ın fiziken Suriye makamlarına teslim edilmesi gerekiyor. Ancak Rusya'nın, kendisine sığınan devrik bir lideri ucunda idam olan bir sisteme iade etmesi diplomatik teamüllere göre şu aşamada oldukça uzak bir ihtimal olarak değerlendiriliyor. Bu durum, kararın hukuki bağlayıcılığından ziyade, rejimin suçlarının resmi olarak tescillenmesi açısından tarihi bir önem taşıyor.
ESAD HANGİ SUÇTAN İDAM EDİLECEK?
Davanın bir numaralı sanığı konumundaki Beşar Esad, iktidarda kaldığı süre boyunca verdiği siyasi ve askeri talimatlar nedeniyle yargılandı. Mahkeme dosyasına sunulan somut deliller ve dinlenen tanık ifadeleri sonucunda heyet; sanıkların eylemlerini netleştirdi.
Karara göre Beşar Esad'ın yanı sıra, hiyerarşide kritik konumda bulunan kuzeni Necib Atıf ve askeri operasyonları yöneten Mahir Esad;
Vatana ihanet,
Sivillere yönelik kasıtlı ve sistematik suçlar işlemek,
Ağır insan hakları ihlallerinde bulunmak suçlarından doğrudan sorumlu tutularak suçlu bulundu.
Hükmün açıklanmasının hemen ardından, yaşanabilecek olası provokasyonlara ve rejim kalıntılarının hareketliliğine karşı Suriye ile bölge genelinde güvenlik tedbirleri "en yüksek" (kırmızı) seviyeye çıkarıldı.
BEŞAR ESAD NEREDE?
Şam Mahkemesi'nin karar metninde, hüküm giyen isimlerin yakalanmaları halinde idam cezasıyla karşı karşıya kalacakları net bir şekilde bildirildi. Bu gelişme, tüm dünyanın gözünü firari isimlerin mevcut konumuna çevirdi.
Şu anki güncel diplomatik ve istihbari bilgilere göre; devrik lider Beşar Esad Rusya'da bulunuyor. Esad ve yakınlarının, Suriye'den ayrıldıktan sonra Rusya topraklarında özel bir koruma statüsü altında yaşamlarını sürdürdükleri biliniyor. Suriye'nin yeni yönetiminin, bu idam kararının ardından Rusya'dan resmi bir "iade" talebinde bulunup bulunmayacağı ise önümüzdeki günlerin en sıcak gündem maddesi olacak.
İDAM KARARI İNTERPOL'E TAŞINACAK MI?
Şam 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin verdiği bu tarihi kararın ardından en çok merak edilen hukuki boyut, sürecin uluslararası arenaya nasıl yansıyacağıdır. Suriye'nin yeni yargı makamlarının, gıyabında idam cezası alan Beşar Esad ve kurmayları için İnterpol üzerinden uluslararası yakalama kararı (Kırmızı Bülten) çıkarıp çıkarmayacağı kritik önem taşıyor. Eğer bu adım atılırsa; Rusya her ne kadar Esad'ı iade etmeyecek olsa da, devrik liderin Rusya sınırları dışına (örneğin İran veya Belarus gibi müttefik ülkelere) adım atması hukuken imkansız hale gelecek. Bu durum, Esad'ın Rusya'daki sığınma halini fiili bir "açık hava hapishanesine" dönüştürecek.
ESAS OMURGA MAHİR ESAD
Medya genellikle Beşar Esad ismine odaklansa da, açıklanan kararda Mahir Esad'ın adının geçmesi davanın asıl omurgasını oluşturuyor. İç savaş boyunca sahadaki kanlı operasyonların ve yıkımın asıl mimarının Mahir Esad olduğu biliniyor. Rejimin en acımasız vurucu gücü kabul edilen 4. Zırhlı Tümen'in komutanı olan Mahir Esad, mahkeme dosyasında "sivillere yönelik sistematik suçların doğrudan ve acımasız uygulayıcısı" sıfatıyla yer alıyor. Hukukçulara göre bu karar, sadece siyasi bir figürün değil, rejimin "silahlı beyni" olan bir askeri hiyerarşinin de hukuken tasfiye edildiğini simgeliyor.
