Orta Doğu'da devam eden askeri çatışmalar, küresel gıda piyasaları üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaya başladı. Amerikan New York Times (NYT) gazetesinin yayımladığı analize göre, bölgedeki savaş sadece enerji hatlarını değil, dünyanın en stratejik tarım girdilerinden biri olan gübre tedarik zincirini de kopma noktasına getirdi. Bu durumun, özellikle yoksul ülkelerde açlık riskini derinleştirebileceği uyarısı yapılıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ TIKANIKLIK ÜRETİMİ DEĞİL İHRACATI VURDU
Petrol zengini Körfez ülkeleri, aynı zamanda dünyanın en önemli petrokimyasal gübre üreticileri arasında yer alıyor. Bölgedeki fabrikalarda üretim faaliyetleri henüz durmamış olsa da, üretilen gübrelerin dünya pazarlarına ulaştırılmasında büyük bir engel ortaya çıktı. Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndan yük gemilerinin geçiş yapamaması, sevkiyatların durmasına neden oldu.
Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin kapalı kalmaya devam etmesi durumunda, küresel piyasalarda gübre fiyatlarının hızla tırmanacağı öngörülüyor. Fiyatlardaki bu artışın, çiftçileri gübre kullanımını sınırlamaya zorlayabileceği ve bunun da doğrudan dünya gıda arzını azaltarak gıda fiyatlarını daha pahalı hale getireceği belirtiliyor.
KÜRESEL GÜBRE TİCARETİNİN KALBİ: BEŞ KRİTİK ÜLKE
Uluslararası Gübre Birliği verilerine göre; İran, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn, küresel gübre piyasasında hakim bir role sahip. Bu beş ülke:
Azotlu gübrelerin en yaygın formu olan üre ticaretinin üçte birinden fazlasını karşılıyor.
Dünya genelindeki fosfat gübre üretiminin yaklaşık beşte birini gerçekleştiriyor.
Gübre tedarikinde yaşanan bu sıkıntı, özellikle Kuzey Yarımküre'deki çiftçiler için kritik bir döneme denk geldi. Bahar aylarında yapılacak ekim faaliyetleri için acil gübre ihtiyacı duyulması, krizin etkilerini daha da ağırlaştırıyor.
DOLARIN DEĞER KAZANCI ÇİFTÇİYİ İKİ KAT ZORLUYOR
Gübre krizini derinleştiren bir diğer etken ise ekonomik parametreler. Gübre satışlarının dünya piyasalarında ABD doları üzerinden yapılması, savaş ortamında doların değer kazanmasıyla birleşince, çiftçiler için maliyetleri katladı. Yerel para birimleri karşısında yükselen dolar, gübreyi birçok ülke için ulaşılması zor bir emtiaya dönüştürdü.
ÇÖZÜM ARAYIŞLARI: MAHSUL ÇEŞİTLİLİĞİ VE YEREL KAYNAKLAR
Uzun vadede gübre ihracatının Hürmüz Boğazı gibi tek bir noktaya bağımlı kalmaması gerektiği vurgulanıyor. Bazı ülkeler şimdiden bu bağımlılığı azaltmak için adımlar atmaya başladı.
Hindistan ve Brezilya gibi büyük tarım üreticileri, çiftçileri ithal gübre yerine yerel imkanlarla temin edilebilen besin maddelerini kullanmaya teşvik ediyor. Çiftçilerin toprağı korumak ve verimliliği sürdürmek adına mahsullerini çeşitlendirmesi yönünde çalışmalar yürütülüyor.
