Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, küresel ekonominin yapısal bir dönüşümden geçtiğini belirterek, dünyanın artık "ölçülebilir risk" dönemini geride bıraktığını ve geleneksel tahmin modellerinin işlevini yitirdiği gerçek bir "belirsizlik çağına" girdiğini duyurdu.
Lagarde, İtalya’da Johns Hopkins Üniversitesi tarafından düzenlenen Küresel Risk Konferansı’nda yaptığı ve bankanın resmi internet sitesinde de yayımlanan konuşmasında, jeopolitik gerilimlerin gölgesinde şekillenen yeni dünya düzenine dair kritik analizlerde bulundu.
ORTA DOĞU GERİLİMİ VE PARA POLİTİKASINDA ESNEKLİK
Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarıyla tırmanan çatışmaların ekonomik yansımalarına değinen Lagarde, ECB’nin bu süreçte "toplantıdan toplantıya" ve "veriye dayalı" bir yol haritası izleyeceğini vurguladı. Mevcut şokları izlemek ve etkilerini doğru analiz edebilmek için para politikasında esnekliğin korunacağını belirten Lagarde, geçmişin istikrarlı yapısına göre kalibre edilen makroekonomik modellerin artık yeterli bir rehber olmadığını ifade etti.
1920’LER HATIRLATMASI: TEKNOLOJİK İYİMSERLİK VE BÜYÜK BUHRAN RİSKİ
Konuşmasında tarihi bir paralellik kuran Lagarde, 1920’li yıllarda içten yanmalı motor ve elektrik gibi teknolojilerin yarattığı iyimserliğin, uluslararası sistemdeki parçalanma nedeniyle Büyük Buhran ile sonuçlandığını hatırlattı. Günümüzde de benzer bir riskin kapıda olduğunu savunan ECB Başkanı, piyasalar ve politika yapıcılar arasındaki kopukluğa dikkat çekti:
"Piyasalar teknolojik kazanımları, dünya parçalanmıyormuş gibi fiyatlıyor. Politika yapıcılar ise ticaret sisteminin bölünmesine, sanki bu durum büyümeyi kısıtlamayacakmış gibi izin veriyor. Bu iki gücün etkileşimini doğru yönetemezsek, geçmişteki hataları tekrarlama riskiyle karşı karşıyayız."
YAPAY ZEKA VE KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRİ BAĞLILIĞI
Lagarde, yapay zekanın 1920’lerin otomobil sanayisinden farklı olarak küresel ticaret zincirlerine "göbekten bağlı" olduğunu vurguladı. Bir yapay zeka çipinin üretim sürecindeki çok uluslu bağımlılığı şu verilerle ortaya koydu:
Kritik Mineraller: Çin
Litografi Makineleri: Hollanda
Tasarım: ABD
Üretim: Tayvan
Bölgesel bazda kendi kendine yeten bir yarı iletken zinciri kurmanın maliyetinin 1 trilyon doların üzerinde olduğunu belirten Lagarde, geçen yıl küresel mal ticaretindeki artışın yaklaşık yüzde 42'sinin doğrudan yapay zeka yatırımlarıyla bağlantılı olduğunu kaydetti.
SENARYO ANALİZLERİ POLİTİKANIN AYRILMAZ PARÇASI OLDU
Geleneksel modellerin öngörü kapasitesinin sınırlarına ulaşıldığını belirten Lagarde, ECB’nin Kovid-19 döneminde başlattığı "senaryo analizi" yöntemini derinleştirdiklerini söyledi. Rus gazının kesilmesi veya Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanması gibi "uç senaryoların" artık politika yapım sürecinin merkezinde yer aldığını ifade eden Lagarde, Mart 2022'de yayımladıkları olumsuz senaryonun gerçekleşen enflasyon verilerine çok yakın sonuçlar verdiğini hatırlattı.
