Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi, savunma harcamaları, Ukrayna savaşı, İran gerilimi ve Türkiye’nin F-35 talebiyle gündeme gelirken, zirvenin ardından bu kez liderlere verilen sıra dışı hediye tartışma yarattı. Avrupa basınına yansıyan bilgilere göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Zirvesi’ne katılan liderlere isimlerine özel gravürlü birer revolver ve yanında gerçek mühimmat bulunan kutu hediye etti. Hediyelerin, zirvenin kapanışında liderlere takdim edildiği belirtildi.
Silahların ihracatı için Türk tarafınca gerekli belgelerin de hazırlandığı, hatta Türkiye’nin ihracat kısıtlamalarından muafiyet sağlayan bir notun hediyeye eklendiği bildirildi. Ancak bu belgeler, liderlerin kendi ülkelerindeki silah ithalatı ve kamu görevlilerine verilen hediye kuralları nedeniyle krizi çözmeye yetmedi.
Erdoğan'dan NATO liderlerine isimlerine özel tabanca hediyesi
STARMER AÇIKLADI: HER LİDERE İSİM YAZILI SİLAH VERİLDİ
Hediyeyi kamuoyuna ilk duyuran isim İngiltere Başbakanı Keir Starmer oldu. Ankara dönüşü uçakta gazetecilere konuşan Starmer, NATO liderlerine üzerlerinde alıcıların isimlerinin yazılı olduğu revolverler ve mühimmat kutuları verildiğini anlattı.
Starmer, İngiltere’deki sıkı silah yasaları nedeniyle kendisine verilen revolveri ülkesine götüremedi. İngiliz basınına yansıyan bilgilere göre silah Ankara’da bırakıldı ve kullanılamaz hale getirilmesi için işlem yapılacak.
İngiltere’de tabanca ithalatı ve özel mülkiyeti ciddi yasal kısıtlamalara tabi olduğu için, Erdoğan’ın ihracat muafiyeti içeren notu İngiliz hukukundaki engeli ortadan kaldırmadı.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer
BELÇİKA BAŞBAKANI HEDİYEYİ ÜLKESİNE DÖNÜNCE FARK ETTİ
En dikkat çekici gelişme ise Belçika’da yaşandı. Belçika Başbakanı Bart De Wever ve heyetinin, kendilerine verilen hediyenin içeriğini Ankara’dan dönüşte fark ettiği bildirildi.
Belçika basınına dayandırılan aktarımlara göre De Wever’in heyeti, hediye paketinin içinde revolver ve mühimmat bulunduğunu Melsbroek askeri havaalanına indikten sonra öğrendi. Bunun üzerine silah, Brüksel yakınlarındaki hava üssünde havalimanı polisine teslim edildi. Silahın polis tarafından silah kasasında muhafaza edileceği belirtildi.
De Wever’in hediyeyi Ankara’da açmadığı, revolverin içeriğinin ancak dönüş sonrası anlaşılması nedeniyle olayın Belçika’da ayrıca güvenlik ve protokol tartışmasına yol açtığı ifade edildi.
HOLLANDA BAŞBAKANI’NIN SİLAHI DA ANKARA’DA KALDI
Hollanda Başbakanı Rob Jetten’e de aynı hediyeden verildiği doğrulandı. Hollanda hükümet kaynaklarına göre Jetten’e verilen revolver Ankara’daki Hollanda Büyükelçiliği’nde bırakıldı.
Silahın profesyonel ekipler tarafından kullanılamaz hale getirileceği ve büyükelçilikte muhafaza edileceği aktarıldı. Böylece Hollanda da hediyeyi doğrudan ülkeye sokmak yerine Ankara’da işlemden geçirme yolunu seçti.
Hollanda Başbakanı Rob Jetten
NORVEÇ HEDİYEYİ TÜRK DIŞİŞLERİ’NE İADE ETTİ
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store’ye de Erdoğan tarafından revolver verildiği Norveç Başbakanlık Ofisi tarafından doğrulandı.
Norveç tarafı, ülkedeki sıkı silah ithalatı kuralları nedeniyle hediyenin Türk Dışişleri Bakanlığı ile yapılan mutabakat çerçevesinde Ankara’da Türk makamlarına iade edildiğini açıkladı.
Norveç basınına göre hediye edilen silahın Türk üretimi Sarsılmaz SR 38 tipi revolver olduğu belirtiliyor. Aynı kaynaklarda, silahın yalnızca dekoratif bir hatıra değil, teknik olarak kullanıma hazır bir ateşli silah olarak tanımlandığına dikkat çekildi.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store
ALMANYA: BÜYÜKELÇİLİĞE TESLİM EDİLDİ, RESMİ HEDİYE KOLEKSİYONUNA ALINACAK
Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in de Erdoğan’dan revolver aldığı doğrulandı. Alman hükümet sözcüsü, silahın büyükelçiliğe teslim edildiğini ve yasal şekilde ülkeye sokulduktan sonra resmi hediyeler koleksiyonuna kaydedileceğini açıkladı.
Alman basını, hediyenin üzerinde isim gravürü bulunduğunu ve yanında mühimmat kutusu verildiğini yazdı.
Bu adım, Berlin’in hediyeyi kişisel bir eşya olarak değil, resmi devlet hediyesi olarak değerlendirdiğini gösterdi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz
İSVEÇ’TE İZİNLER BEKLENİYOR
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson’un da aynı hediyeyi aldığı bildirildi. İsveç tarafının açıklamasına göre revolver şimdilik Ankara’daki büyükelçilikte bırakıldı. Silahın İsveç’e getirilebilmesi için gerekli izin ve evrak işlemlerinin tamamlanması bekleniyor.
Bu süreç tamamlanmadan hediyenin İsveç’e sokulmayacağı ifade edildi.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson
AB LİDERLERİNE DE VERİLDİ: COSTA PROSEDÜRÜ İZLEYECEK, VON DER LEYEN SESSİZ
Avrupa Birliği tarafında da Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e hediye verildiği bildirildi.
AB kaynaklarına göre Costa’nın güvenlik ekibi silahı doğrulama ve prosedür işlemleri için teslim aldı. Costa’nın hediyesinin Belçika prosedürleri izlenerek ülkeye getirileceği ve ardından Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği’nin güvenlik kurallarına göre muhafaza edileceği belirtildi.
Von der Leyen’in ofisi ise hediyenin akıbetine ilişkin sorulara hemen yanıt vermedi. AB kaynakları, bu tür pahalı ve hassas hediyelerin kişisel olarak saklanmasının mümkün olmayabileceğini, resmi hediye kuralları kapsamında kurumsal envantere alınmasının daha olası olduğunu belirtiyor.
TRUMP’IN ALIP ALMADIĞI BİLİNMİYOR
ABD Başkanı Donald Trump’ın da aynı hediyeyi alıp almadığı netleşmedi. Hollanda basını, Trump’ın kendisine revolver verilip verilmediğine ilişkin bir açıklama yapmadığını aktardı.
Zirvede tüm liderlere hediye verildiği yönünde haberler olsa da bazı ülkelerin hediyenin akıbetine ilişkin henüz resmi açıklama yapmadığı görülüyor.
TÜRK TARAFI AÇIKLAMA YAPMADI
Haberlerin ardından Türk makamlarından konuya ilişkin ayrıntılı bir açıklama gelmedi. Yabancı basın, Türk Cumhurbaşkanlığı’nın ilk aşamada sorulara yanıt vermediğini aktardı.
Hediye tercihi, NATO Zirvesi’nin askeri ve güvenlik temalı atmosferiyle uyumlu sembolik bir jest olarak yorumlansa da, gerçek mühimmatla birlikte verilen ateşli silahların liderlerin ülkelerinde farklı yasal prosedürlere tabi olması, diplomatik hediyeyi kısa sürede bürokratik ve güvenlik sorununa dönüştürdü.
DİPLOMATİK HEDİYE Mİ, PROTOKOL KRİZİ Mİ?
Devlet başkanları arasında hediyeleşme diplomasinin yerleşik unsurlarından biri. Ancak hediye konusu ateşli silah ve gerçek mühimmat olunca, diplomatik sembolizm ile ulusal güvenlik mevzuatı karşı karşıya geldi.
Birçok ülkede kamu görevlilerinin aldığı pahalı hediyeler kişisel mülkiyete geçirilemiyor; resmi envantere kaydediliyor. Ateşli silahlar söz konusu olduğunda ise ithalat, taşıma, saklama, ruhsatlandırma ve güvenlik denetimi ayrı prosedürlere bağlanıyor.
Bu nedenle Erdoğan’ın liderlere verdiği isimlerine özel revolverler, Ankara’daki NATO Zirvesi’nin ardından Avrupa başkentlerinde beklenmedik bir tartışmanın başlığı haline geldi.
