ABD ile İran arasında İsviçre’de yürütülen kritik görüşmelerde yeni bir kriz çıktı. İran merkezli Tasnim haber ajansı, İran müzakere heyetinin ABD Başkanı Donald Trump’ın son tehditlerine tepki olarak müzakere salonunu terk ettiğini duyurdu.
Haberde, bilgilerin İran heyetine yakın bir kaynağa dayandırıldığı belirtildi.
Tasnim’e konuşan kaynak, “İran müzakere heyeti, Trump’ın tehditlerine itiraz olarak müzakere yerini terk etti” ifadelerini kullandı.
MÜZAKERELERİN AKIBETİ BELİRSİZLEŞTİ
Tasnim’in haberinde, İran heyetinin salonu terk etmesinden kısa süre önce de “Trump’ın tehdidi üzerine İsviçre’deki müzakerelerin durduğu” yönünde bilgi paylaşıldığı aktarıldı.
Haberde, görüşmelerin bundan sonraki seyrinin “belirsizliğe girdiği” ifade edildi.
Bu gelişme, ABD-İran hattında haftalardır devam eden kırılgan diplomatik sürecin ne kadar hassas ilerlediğini bir kez daha ortaya koydu.
KRİTİK ZİRVE İSVİÇRE’DE BAŞLAMIŞTI
ABD ve İran heyetleri, İsviçre’de bölgesel gerilimi düşürmeye dönük kritik görüşmeler için bir araya gelmişti.
Görüşmelerde ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance’in başkanlık ettiği, İran heyetinde ise üst düzey siyasi ve ekonomik isimlerin yer aldığı belirtilmişti.
Masadaki başlıklar arasında Hürmüz Boğazı’nın güvenliği, Lübnan’daki çatışmalar, İran’a yönelik yaptırımlar, dondurulan varlıklar ve nükleer program bulunuyordu.
Katar ve Pakistan da görüşmelerde arabulucu ülkeler olarak yer alıyordu.
TRUMP’IN TEHDİTLERİ KRİZİ TETİKLEDİ
İran tarafına göre krizin nedeni Trump’ın görüşmeler sürerken yaptığı tehdit içerikli açıklamalar oldu.
Tahran, Washington’ın tehdit diliyle müzakere yürütmesini kabul etmeyeceğini savunuyor.
İran heyetinin masadan kalkması, Tahran’ın ABD ile diplomasi yürütürken askeri tehditleri müzakere baskısı olarak kabul etmeyeceği mesajı olarak değerlendirildi.
KALİBAF’TAN TRUMP’A SERT CEVAP: “TEHDİTLERİ CİDDİYE ALMIYORUZ”
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da Trump’ın açıklamalarına X hesabından sert tepki gösterdi.
Kalibaf, ABD’nin tehdit dilinin sonuç vermediğini savunarak şu ifadeleri kullandı:
“Kendi kendilerine düşünmüyorlar mı ki, eğer tehditleri bir sonuç verseydi, bugünkü çaresizliklerine düşmezlerdi? Biz Amerikan tehditlerini hiç ciddiye almıyoruz.”
Kalibaf, Washington yönetimine açıklamalarında daha dikkatli olma çağrısı da yaptı.
İran Meclis Başkanı, “Daha iyi yaparlar, açıklamalarına dikkat etsinler, silahlı kuvvetlerimiz başka bir şekilde cevaplarını vermeye hazır” dedi.
Kalibaf’ın en dikkat çeken mesajı ise şu oldu:
“Ne kadar konuşurlarsa konuşsunlar, harekete geçen bizleriz.”
TAHRAN BASKI ALTINDA GÖRÜNMEK İSTEMİYOR
İran heyetinin salonu terk etmesi ve Kalibaf’ın sert açıklaması, Tahran’ın müzakere sürecinde baskı altında görünmek istemediğini gösteriyor.
İran yönetimi, ABD ile görüşmeler yürütülse bile tehdit dili altında adım atmayacağı mesajını veriyor.
Bu tavır, içerideki sertlik yanlısı kanadın eleştirileri ve İsrail’in Lübnan’daki saldırılarıyla birlikte değerlendirildiğinde, İran heyetinin manevra alanının daraldığını gösteriyor.
İSVİÇRE ZİRVESİ TEHLİKEYE GİRDİ
İsviçre’deki zirve, ABD ile İran arasında daha geniş bir anlaşma zemini oluşturma amacı taşıyordu.
Ancak görüşmelerin başlamasından kısa süre sonra gelen bu kriz, sürecin geleceğini belirsiz hale getirdi.
Eğer taraflar yeniden masaya dönmezse, Hürmüz Boğazı’nın statüsü, Lübnan cephesindeki gerilim ve yaptırımlar konusunda beklenen diplomatik ilerleme sağlanamayabilir.
Bu da hem bölgesel güvenlik hem de küresel enerji piyasaları açısından yeni bir belirsizlik anlamına geliyor.
HÜRMÜZ VE LÜBNAN BAŞLIKLARI KİLİT ÖNEMDE
Görüşmelerin en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı’ydı.
Küresel petrol ve LNG ticareti açısından stratejik önemdeki boğazın güvenli geçişlere açılması, enerji piyasalarının en yakından izlediği konular arasında yer alıyor.
Bir diğer kritik dosya ise Lübnan’daki çatışmalar.
İran, İsrail’in Lübnan’daki askeri operasyonlarının sürmesini diplomatik sürecin önündeki en büyük engellerden biri olarak görüyor.
ABD ise İran’dan bölgedeki vekil güçler üzerindeki etkisini kullanmasını istiyor.
DİPLOMASİ KIRILGAN ZEMİNDE
Tasnim’in duyurduğu son gelişme, ABD-İran diplomasisinin daha ilk aşamada sert bir testle karşı karşıya kaldığını gösterdi.
Bir yanda Washington’ın baskı ve tehdit dili, diğer yanda Tahran’ın egemenlik ve caydırıcılık vurgusu bulunuyor.
Kalibaf’ın açıklaması da İran’ın bu süreçte tehditleri müzakere zemininin parçası olarak kabul etmeyeceği mesajını güçlendirdi.
Bu nedenle İsviçre’deki görüşmelerin yeniden başlayıp başlamayacağı, önümüzdeki saatlerde taraflardan gelecek açıklamalara bağlı olacak.
GÖZLER YENİ AÇIKLAMALARDA
İran heyetinin görüşme salonunu terk ettiği iddiası şu aşamada Tasnim’in İran heyetine yakın bir kaynağa dayandırdığı bilgiye dayanıyor.
ABD tarafı, Katar, Pakistan ya da İsviçre makamlarından gelecek açıklamalar, zirvenin tamamen çöküp çökmediğini ya da geçici bir protesto nedeniyle mi kesintiye uğradığını gösterecek.
Ancak mevcut tablo, Trump’ın tehditlerinin müzakere masasındaki gerilimi artırdığını ve ABD-İran hattında diplomatik sürecin yeniden kriz noktasına geldiğini ortaya koyuyor.
