ABD merkezli haber sitesi Axios’a konuşan iki ABD’li yetkiliye göre, Washington yönetimi Çarşamba günü İran’a, Cuma günü yapılması planlanan zirvenin yeri ve formatının değiştirilmesi yönündeki talepleri kabul etmeyeceğini bildirdi. Bu gelişme üzerine, daha önce İstanbul’da yapılması üzerinde uzlaşılan ancak İran’ın itirazı sonrası belirsizliğe giren görüşmeler tamamen rafa kaldırıldı.
İSTANBUL YERİNE UMMAN TALEBİ VE FORMAT ANLAŞMAZLIĞI
Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre, ABD ve İran başlangıçta diğer Orta Doğu ülkelerinin de "gözlemci" olarak katılacağı bir formatta, Cuma günü İstanbul’da bir araya gelme konusunda anlaşmaya varmıştı. Ancak İran tarafı Salı günü bu plana itiraz ederek yeni şartlar öne sürdü.
Tahran yönetimi, görüşmelerin İstanbul yerine Umman’a taşınmasını ve formatın sadece iki ülke arasında (ikili) gerçekleşmesini talep etti. İran’ın bu talebinin arkasında, görüşmelerin yalnızca nükleer dosyayla sınırlı kalmasını sağlamak; ABD ve bölge ülkeleri için öncelikli konular olan balistik füze programı ve bölgesel nüfuz gibi "nükleer olmayan" başlıkların tartışılmasını engellemek yatıyordu.
WASHINGTON'DAN REST: 'YA BU PLAN YA DA HİÇBİR ŞEY'
ABD’li yetkililer, İran’ın yer ve format değişikliği talebini değerlendirdikten sonra Çarşamba günü reddetme kararı aldı. Süreçle ilgili bilgi veren üst düzey bir ABD’li yetkili, yaşanan anlaşmazlığı şu sözlerle özetledi: "Onlara 'Ya bu plan ya da hiçbir şey' dedik, onlar da 'Tamam o zaman hiçbir şey' yanıtını verdiler."
Yetkili, İranlıların orijinal formata (İstanbul ve geniş katılımlı gündem) dönmeye istekli olmaları halinde ABD'nin bu hafta veya önümüzdeki hafta görüşmeye hala hazır olduğunu belirtti. Ancak mevcut tablo, diplomatik bir çıkmazın habercisi olarak yorumlanıyor.
TRUMP YÖNETİMİNDEN 'ASKERİ SEÇENEK' İMASI
Görüşmelerin iptali, Beyaz Saray’da "diplomatik yolun tıkandığı" algısını güçlendiriyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın askeri müdahale tehditlerine atıfta bulunan üst düzey yetkili, "Hızlı bir şekilde gerçek bir anlaşmaya varmak istiyoruz, aksi takdirde insanlar başka seçeneklere yönelecekler" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, müzakere masasının devrilmesi durumunda Trump'ın askeri harekât seçeneğini değerlendirmeye alabileceği şeklinde yorumlandı.
KUSHNER VE WITKOFF KATAR'A GİDİYOR
Görüşmelerin iptal edilmesinin ardından ABD heyetinin programı da değişti. Beyaz Saray temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı ve başdanışmanı Jared Kushner’ın Perşembe günü Katar’a giderek Katar Başbakanı ile İran konusunu görüşmesi bekleniyor. Heyetin, İranlılarla planlanan görüşmenin iptal olması nedeniyle Katar ziyaretinin ardından Miami’ye dönmeyi planladığı bildirildi.
İran'ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilciliği ise konuya ilişkin yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
