ABD ve İsrail'in İran'a yönelik bölgeyi kan gölüne çeviren operasyonu küresel enerji piyasalarında deprem yaratmaya devam ederken, krizin merkezindeki Körfez'den Washington'a yönelik ekonomik panik uyarılarının dozu artıyor. İngiliz Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre, küresel petrol arzının onda birini tek başına sağlayan Suudi devlet petrol şirketi Saudi Aramco, savaşın başından bu yana ilk kez kamuoyuna açık ve son derece sert bir uyarıda bulundu.
Aramco CEO'su Amin Nasser
"KÜRESEL EKONOMİ İÇİN SONUÇLARI FELAKET OLUR"
Aramco'nun üç aylık kazanç toplantısında yatırımcılara ve basına seslenen CEO Amin Nasser, Orta Doğu'daki çatışmanın devam etmesinin petrol piyasası ve küresel ekonomi üzerinde "sert ve felaket niteliğinde sonuçlar (catastrophic consequences)" yaratacağı konusunda uyardı.
FT analistlerine göre Nasser'in bu çıkışı tesadüf değil. Geçtiğimiz hafta Katar Enerji Bakanı'nın "Enerji kesintileri dünya ekonomilerini çökertme potansiyeline sahip" açıklamasının ardından gelen bu Aramco uyarısı, Körfez ülkelerinin artan ekonomik tehlikeleri Trump yönetimine göstermek (ve savaşı bitirmeye ikna etmek) için yürüttükleri koordineli bir baskı stratejisi olarak yorumlanıyor.
HÜRMÜZ KAPANDI, SUUDİLER KIZILDENİZ'E KAÇIYOR
İran'ın gemilere yönelik tehditleri (ve dün ABD donanmasının tankerleri vurması) nedeniyle Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapanırken, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si fiilen kesildi. Irak, Kuveyt ve BAE üretimlerini kısmak zorunda kaldı.
Ancak Suudi Arabistan, ihracatını kurtarmak için devasa bir by-pass operasyonu başlattı. Normal şartlarda günde 7 milyon varil petrol ihraç eden ve bunun büyük kısmını Doğu kıyısından (Basra Körfezi/Hürmüz üzerinden) dünyaya gönderen Aramco, rotayı tamamen Kızıldeniz'e çevirdi.
CEO Nasser, müşterilerine Doğu kıyısı yerine ülkenin batısındaki (Kızıldeniz) Yanbu limanından yükleme yapmalarını söylediklerini açıkladı. Şirket, doğudaki üretim bölgelerinden Yanbu'ya uzanan Doğu-Batı boru hattının tam kapasitesini (7 milyon varil/gün) kullanıyor. Batı kıyısındaki rafinerilerin 2 milyon varillik kullanımının ardından, Suudi Arabistan Hürmüz'ü hiç kullanmadan Kızıldeniz üzerinden dünyaya günlük 5 milyon varil petrol ulaştırmayı planlıyor.
2 MART'TA RAS TANURA VURULMUŞTU
Aramco'nun doğudaki (Körfez'e bakan) kapasitesini kullanmamasının tek nedeni nakliye riski değil. Nasser, Doğu bölgesindeki bazı orta ve ağır ham petrol üretim alanlarını şu an için kullanmadıklarını belirtti. Ayrıca haberde, Aramco'nun doğudaki en kritik tesislerinden biri olan Ras Tanura rafinerisinin 2 Mart'ta vurulduğu detayı da ilk kez net bir şekilde vurgulandı.
120 DOLAR PANİĞİ VE G7'NİN ACİL MÜDAHALESİ
Savaşın tırmanmasıyla birlikte petrol piyasaları Pazartesi günü adeta çıldırdı. Yılın başında 60 dolar seviyesinde olan Brent ham petrolü, Pazartesi günü Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesi olan 120 dolara ulaştı.
Fiyatların bu denli kontrolden çıkması üzerine küresel güçler acil durum butonuna bastı. Başkan Trump'ın "Savaş çok yakında bitebilir" şeklindeki yatıştırıcı açıklamalarının ardından fiyatlar bir miktar geriledi. Asıl müdahale ise bugün (Salı) toplanacak olan G7 Enerji Bakanları'ndan bekleniyor. G7'nin, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda devasa stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme kararı alması bekleniyor. Bu beklenti ve müdahale hazırlıkları, 120 doları gören fiyatları şimdilik 90 dolar bandına çekmiş olsa da, FT'ye göre piyasalardaki işlemler hala son derece değişken (volatil) ve pamuk ipliğine bağlı.
